Één gram kippendij extra, dat maakt nogal verschil

Proteïnen Kippenmaagschrapers, verenverwijderaars – bij Marel in Boxmeer maken ze machines die van levende kip bakplaatklare producten maken.

Foto Merlin Daleman

Even een brutale vraag: door welke machine zou Allard Martinet zelf het liefst geslacht worden? De innovatiemedewerker van Marel, bouwer van machines voor voedselverwerking, aarzelt even. „Ik denk de CAS Smoothflow.”

Die machine brengt kippen door middel van CO2-verdoving in een soort coma – een methode die is ontwikkeld met het universiteitsziekenhuis in Nijmegen. Daarna worden ze geslacht. „Dit is een van onze humaanste uitvindingen.”

Bij Marel in het Oost-Brabantse Boxmeer lijkt slachten en voedselverwerken soms net kunst. Op deze grootste locatie van het IJslandse bedrijf ratelen woordvoerders en fabrieksmedewerkers een paar dagen voor de beursgang in Amsterdam over alle manieren waarop vlees en vis – proteïnen, in de terminologie van Marel – verwerkt kunnen worden. Op welke diervriendelijke wijze (pluim)vee „in slaap” wordt gebracht. Hoe één gram meer van een kippendij afsnijden een groot verschil maakt wanneer je honderdduizenden kippen verwerkt. Of hoe de opbrengsten van een vis door preciezere snijmethodes de afgelopen jaren zijn opgekrikt van 60 naar 80 procent.

Lees meer over de beursgang en de geschiedenis van Marel: Een stukje Stork keert terug naar de beurs

„We zijn geobsedeerd door voedselopbrengsten”, vertelt woordvoerder Auðbjörg Ólafsdóttir in de fabriek. Op tafel staat een schaaltje kipnuggets.

Productielijnen kunnen slachten, vlees afsnijden, bijsnijden, invriezen

Marel maakt de machines die van een boerderijdier de burger maken die ze bij McDonald’s op de bakplaat gooien. Zo’n productielijn kan bijvoorbeeld slachten, stukken vlees afsnijden, die bijsnijden, de juiste vorm geven, invriezen. Honderden modellen zijn er. „We zijn high mix, low volume”, zegt Martinet: sommige machines verkoop je maar een paar keer per jaar – of minder.

Marel bouwt de machines op verschillende locaties; zo heeft het bijvoorbeeld vestigingen in Beijing en het Amerikaanse Des Moines. In de fabriekshal in Boxmeer, waar vooral kipapparatuur wordt gemaakt en een innovatie-afdeling zit, is het brede scala verwerkingsmethodes goed te zien. In het midden staat een soort grote elektrische tandenborstel die veren verwijdert. Verderop wordt kip in Minion-vormpjes gedrukt. En daar staat een machine die schraapsystemen maakt om de inhoud van kippenmagen te verwijderen – die daarna weer gegeten kunnen worden.

Foto Merlin Daleman

Kippenslachtdivisie

Marel kocht in 2008 de kippenslachtdivisie van het Nederlandse industrieconglomeraat Stork. Dat bedrijf verdween, maar de naam staat nog steeds prominent op de machines die in Boxmeer worden gemaakt. Klanten kennen dat merk, zegt een woordvoerder, maar er wordt gewerkt aan integratie onder de naam Marel.

Dat het bedrijf in verschillende vlees- en vissectoren werkt, kan helpen bij groei, benadrukken medewerkers. Fabrieksmanager Jeroen van Oers vertelt dat de kipsector het verst is met automatisering, en dat Marel systemen die daar worden gebruikt, op andere producten probeert toe te passen. Zoals de DeboFlex (van deboning, ontbotten): een soort kapstok waar hammen aan hangen om ze makkelijker te kunnen snijden. „Deze machine bestond al voor kipverwerking”, zegt Van Oers. Marel maakte hem geschikt voor grote stukken vlees.

En dan is er nog de groei van de wereldbevolking waar het bedrijf hoge verwachtingen van heeft. Natuurlijk, in het Westen lijkt het of steeds meer mensen minderen met vlees, „maar de wereldbevolking gaat groeien naar 10 miljard mensen”, vertelt Ólafsdóttir. „They all have to eat some food.” Vooral in Azië en Afrika verwacht Marel een groei in de vraag naar vlees- en visproducten. Op de wereldkaart die in het testcentrum aangeeft waar Marel-machines staan, is dat laatste continent nog vrijwel leeg. De vraag is hoe lang nog.

Foto Merlin Daleman