De objectieve en neutrale goede doelen van Coca-Cola

Ophef Iedere week bespreekt de redactie wetenschap hier ophef in de wetenschap. Deze week: een neutraal instituut dat niet zo neutraal is.

Foto Mike Blake/Reuters

Hoe zou je, als producent van ongezond voedsel of suikerhoudende frisdranken, gezondheidsbeleid dat met je producten te maken heeft zo kunnen beïnvloeden dat het gunstiger voor je uitpakt? Nou, zo bijvoorbeeld: je richt samen met andere producenten een goededoelenorganisatie op die zich als strikt wetenschappelijk, objectief en neutraal presenteert, en je laat die organisatie louter onderzoek financieren waarvan de uitkomsten als gunstig voor het bedrijfsleven gepresenteerd kunnen worden.

Hoe zoiets in de praktijk kan gaan, beschrijven vier Britse onderzoekers in een artikel dat deze week online kwam bij het wetenschappelijke tijdschrift Globalization and Health en dat leest als goed basismateriaal voor een Hollywood-filmscript. Hun case study gaat over het International Life Sciences Institute (ILSI), dat zichzelf beschrijft als „een wereldwijde non-profitorganisatie met de missie wetenschap te leveren die de menselijke gezondheid verbetert en het milieu beschermt”. ILSI lobbyt niet en doet geen beleidsaanbevelingen, staat op de ILSI-site. Maar dat doet ILSI wel degelijk, concluderen de Britten.

Achter de schermen

Ze baseren zich op mailwisselingen en andere documenten die U.S. Right to Know (USRTK) in handen kreeg na in 2015-2017 vijf keer een beroep te hebben gedaan op de vrijheid van informatie. USRTK, een Amerikaanse non-profit die onderzoekt wat er achter de schermen gebeurt in de voedselindustrie, vroeg mails op tussen mensen in de voedselindustrie, beleidsmakers, wetenschappers, liefdadigheidsorganisaties en overheidsinstellingen. Handmatig doorzochten de Britse onderzoekers de 17.163 niet per computer doorzoekbare pagina’s die USRTK ontvangen had op vermeldingen van ILSI. Het onderzoek was gericht op wát werd gemaild, niet hoe vaak.

De Britten zagen bijvoorbeeld dat een van de oprichters en oud-presidenten van ILSI, die ook vicepresident bij Coca-Cola was geweest, aan onder meer ILSI schreef dat hij nieuwe, tegen suiker gerichte Amerikaanse dieetrichtlijnen „een echte ramp” vond die „ons” kon treffen. In een andere mail klaagde hij over de „knoeiboel” bij ILSI Mexico, omdat die afdeling een zoetstoffencongres had gesponsord waar was gesproken over belasting op frisdranken. Verder heeft ILSI mensen uit het bedrijfsleven in de raad van bestuur en werken er ook ILSI-mensen bij overheidsinstellingen. ILSI is gewoon een lobbygroep, schrijven de onderzoekers.