Recensie

Recensie Beeldende kunst

Celstructuren als pinguïns of bamboe

Boekrecensie Hallucinante beelden en een fascinerende rijkdom aan structuren en kleurschakeringen.

De recensies in deze bijlage zijn meestal inhoudelijk van aard. Maar dat is in dit geval niet mogelijk. Zo is het prachtige fotoboek Verscholen beelden ook niet opgezet. De makers, vader en dochter Nico en Mayke Arts, hebben alle inhoudelijkheid bewust weggelaten. Behalve een kort voorwoord is er geen tekst. Het gaat om wat de beelden oproepen. De fantasie moet worden geprikkeld.

Alle foto’s zoomen in op het binnenste van een kroonblad. Van een klaproos bijvoorbeeld, een stokroos, een viooltje. Maar van welke bloem een foto is, staat er dus niet bij.

Eerst zijn de kroonbladeren drie tot vier weken gedroogd. „In een boek, bij een bepaalde druk”, licht Nico Arts toe. Hij is een 91-jarige emeritus hoogleraar gynaecologie van de Vrije Universiteit in Amsterdam en woont in verzorgingshuis Rosorum in Haarlem, waar nu een deel van de beelden uitvergroot wordt geëxposeerd.

Na het drogen bekeek hij met zijn dochter allerlei kroonbladeren onder de microscoop, bij een vergroting van 80 maal. „Dan krijg je de mooiste structuren en dynamiek”, zegt dochter Mayke. Ze vertelt dat ze een jaar hebben geëxperimenteerd – met verschillende droogtijden, druk, allerlei dikkere en dunnere bladeren, uitvergrotingen – om de in hun ogen mooiste en spannendste beelden te krijgen.

En die zijn hallucinant. Heel soms herken je celstructuren, maar meestal niet. Een fascinerende rijkdom aan structuren en kleurschakeringen trekt voorbij. Bij een foto met groen, turquoise en blauw, met zwarte schaduwen, waan je je aan de kant van een beekje met rimpelend water en een overhellende boom. Een andere foto, met veel geel en zwart, doet denken aan helikopterzaad van de esdoorn. „Sommige mensen zien er ook pinguïns in”, zegt Nico Arts.

Zo zijn er meer foto’s die meteen een analogie oproepen. Hé, bamboebos. Een duistere grot. Een vlucht vogels. Hersenweefsel. Bij andere foto’s is dat niet het geval. Ze roepen eerder een gevoel op. Warmte, dreiging, angst, scherp, zacht.

En dat is precies wat Nico en Mayke Arts met hun fotoboek beogen: een heerlijke reis door een verborgen wereld die verbeelding en sensatie aanwakkert.