Opinie

Biënnale-bezoekers dragen bij aan de ondergang van Venetïe

Klimaat Om Venetië te redden, moet de fysieke Biënnale afgeschaft worden, meent . Anders komt die laatste Biënnale vanzelf.

Het Canal Grande in Venetië
Het Canal Grande in Venetië Foto Marton Monus/EPA

De culturele elite stapt sinds vorige maand weer in het vliegtuig voor een paar daagjes Venetië. Om zelfgenoegzaam en onbezorgd van cultuur te genieten? Of om op de Biënnale het geweten te kwellen? De kunstenaars hebben het namelijk over thema’s als duurzaamheid en ondergang.

Echt Venetiaans – sinds Thomas Manns Der Tod in Venedig zijn de schoonheid en vergankelijkheid in en van Venetië onlosmakelijk met elkaar verbonden. Maar wat zijn nog het nut en de betekenis van deze Biënnale? Venetië is er niet mee gediend. En hoewel kunstenaars vaak ver durven gaan om hun punt te maken – het idee van een Biënnale-die-er-niet-is, dat gaat blijkbaar nog te ver.

Venetië en haar Biënnale staan bol van de wrange paradoxen: bezorgde kunstenaars maken werken die het klimaatprobleem agenderen, en dat uitgerekend in Venetië: de prachtige stad vol kunstschatten, die steeds sneller onder het stijgende water verdwijnt. En die bezwijkt onder zijn bezoekers, die zich even aan schoonheid en geschiedenis vergapen, terwijl ze te weinig aan de economie bijdragen om het behoud te bekostigen. Ze moeten dan wel 3 euro entree betalen, maar alleen bij extreem hoge bezoekersaantallen komt er een substantieel bedrag binnen. De toegangsprijs is een symbolisch bedrag, vergelijkbaar met de laffe vliegtaks die Nederland wil invoeren. Maar elke bezoeker draagt bij aan de ondergang van de stad. Waarom niet gewoon de schade betalen die je veroorzaakt?

Ook de bezoekers van de Biënnale, kapitaalkrachtiger dan de gemiddelde toerist wellicht, doen per saldo meer kwaad dan goed. Zij blijven langer, boeken een hotel, gaan lekker uit eten en betalen wat toeristenbelasting. Maar hun vliegreis is medeveroorzaker van de ondergang van de stad.

Lees ook: De toerisme-industrie in Venetië loopt tegen haar grenzen aan

Zowel de schoonheid als het voortbestaan van Venetië hangen samen met de geïsoleerde ligging in de lagune. Dat het verblijfsklimaat er nog aangenaam is, ondanks de veel te grote aantallen toeristen op een te klein oppervlak, is omdat er geen auto’s kunnen komen. Maar het water is ook een grote bedreiging van het erfgoed en de stijging van de zeespiegel is pijnlijk zichtbaar.

Venetië is zo het symbool, pars pro toto, van de onmacht van de menselijke soort en in het bijzonder van de westerse cultuur om zichzelf te redden door drastisch te matigen.

Zouden de Biënnale-bezoekers door de aanwezige kunstwerken het licht zien en beseffen dat ze dat toch niet over hun kant kunnen laten gaan? Zijn zij inderdaad die elite die iets voor elkaar kan krijgen? Misschien kunnen we met zijn allen de mensheid niet behoeden voor de ondergang. Over wrange paradoxen gesproken: als er niets verandert, komt de laatste Biënnale vanzelf.

Net als voor het redden van de wereld, geldt voor Venetië: de techniek is er en het geld kan er komen. Alleen (politieke) wil ontbreekt. Het zou mooi zijn een virtuele Biënnale te organiseren waarvoor je niet fysiek naar Venetië hoeft. Wel koop je een toegangskaartje waarvan de opbrengst ten goede komt aan de redding van Venetië. De Biënnale is dood, lang leve Venetië.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.