Als kinderen langer vakantie hebben dan hun ouders

Vakantiestress Er is een flinke mismatch tussen de duur van schoolvakanties en het aantal vrije dagen van werkende ouders. Dat betekent gepuzzel met budget, opvang en verlof. „Om me heen zie ik voortdurend ouders goochelen.”

Liesbeth Gruppen met haar dochters.
Liesbeth Gruppen met haar dochters. Foto Niels Blekemolen

Terwijl de meeste kinderen alweer reikhalzend uitkijken naar de zomervakantie, zitten veel ouders te puzzelen met hun vrije dagen, budget en opvang. Als werknemer met een fulltime baan krijg je namelijk gemiddeld 25 vakantiedagen per jaar, terwijl een basisschoolleerling jaarlijks wel elf weken vakantie heeft. Oftewel: zo’n 55 dagen. Een mismatch van zes weken die werkende ouders in een penibele positie kan brengen.

Niki Peters (46), die 32 uur per week in de zorg werkt, vindt al die vrije dagen echt een drama, zegt ze. „Het is voor mijn dochter van 12 al lastig om twee dagen alleen thuis te zijn, laat staan meerdere weken achter elkaar. Dan raakt de structuur zoek en slaat de verveling toe.”

Vooral de vrije dagen vanaf april zijn problematisch, vindt Maud van der Vugt (42). Zij en haar man hebben twee dochters van 9 en 11 én runnen beiden een eigen bedrijf. „Ik ben ieder jaar opgelucht als het september is en we gewoon weer in een ritme komen.”

Vakantievieren doen we nog niet zo lang, vertelt historicus Enne Koops (40). „De Romeinen en adel maakten weliswaar al vakantiereizen, maar zoiets als de zomervakantie bestaat pas sinds 1830”, zegt Koops die hiervoor in de archieven dook. Een gangbare theorie is dat de zomervakantie ontstond vanwege de oogst in augustus. Wellicht omdat in de leerplichtwet van 1900 staat dat kinderen maximaal zes weken vrij kunnen krijgen, onder meer „ten behoeve van werkzaamheden in de landbouw.”

Lees ook: Dag extra werken? Eerst kijken wat dat kost aan kinderopvang

Rust en recreatie

Maar, zegt Koops, deze theorie is in 2014 door historici ontkracht: de meeste kinderen uit boerengezinnen waren juist thuis in het voor- en najaar, omdat dat de drukste tijd was op het land. Hoe zit het dan wel?

Volgens Koops waren er andere praktische redenen. De eerste is heel simpel: rust. „Ook de negentiende-eeuwse onderwijskundigen vonden het al belangrijk dat kinderen en docenten tijd hadden om bij te komen.” Daarnaast speelt het weer een rol. „In de VS bijvoorbeeld waren veel klaslokalen in de zomer leeg vanwege de hitte. Ook braken ‘s zomers op school vaak epidemieën uit door de warmte. Vakantie was een manier om dit te voorkomen.”

Een laatste motief hangt samen met het veranderende intellectuele klimaat in Nederland na de Industriële Revolutie: socialisten en vakbonden pleitten voor kortere werkdagen en meer ruimte voor rust en recreatie. „Langzaam ontstond het idee dat vrije tijd en vakantie een recht voor iedereen moest zijn. Het was de tijd dat werknemers voor het eerst opkwamen voor betaalde vakantiedagen”, vertelt Koops. „In 1928 was er een historische staking van loodgieters. Die duurde negentien weken, waarna ze vier vakantiedagen per jaar kregen. Pas in 1966 werd dat recht op vakantie wettelijk vastgelegd. Sindsdien is het nog vaak onderwerp geweest van strijd.”

Zelf vindt Koops, die ook als docent in het onderwijs werkt, de lange zomervakantie niet meer van deze tijd. „Al heb ik als onderwijzer wel meerdere aaneengesloten weken vrij nodig om volledig tot rust te komen.”

Tegelijk ziet hij dat het voor ouders normaler wordt om te flexwerken en dat diverse scholen in Nederland hun schooltijden en vakanties hierop aanpassen. „Er is bijvoorbeeld een basisschool in Zandvoort die in de zomer open is. Of zoiets leidt tot minder stress over de vakanties moet nog blijken, maar het is belangrijk hiermee te blijven experimenteren. Wellicht lossen flexibele roosters op termijn de mismatch met werkende ouders op.”

Update (11 juni 2019): In een eerdere versie stond een citaat over een basisschool in Zandvoort die in de zomer open was. Maar die school is ook dit jaar in de zomer open. Lees hier meer over flexibele schooltijden.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.