Opinie

Betaaldata zijn privé, ING, geen handel

Privacy De bank ING moet gevoelige betaalgegevens niet gebruiken voor gepersonifieerde advertenties, schrijft .

Hoofdkwartier van ING in Brussel, 2017
Hoofdkwartier van ING in Brussel, 2017 Foto François Lenoir/Reuters

Al in 2014 kwam ING met het idee om betaalgegevens van klanten te gebruiken om gepersonaliseerde advertenties te verkopen. Het plan stuitte, terecht, op een storm van kritiek vanwege privacybezwaren. Ten slotte trok ING het plan wijselijk in.

Een aantal jaar en een aantal spraakmakende privacyschandalen verder probeert de ING het opnieuw. In de tussentijd zijn er alleen maar meer argumenten bijgekomen om weerstand te bieden tegen dit plan. Dankzij het boek The Age of Surveillance Capitalism van Shoshana Zuboff weten we bovendien beter hoe we deze zorgwekkende ontwikkeling kunnen duiden.

Een bank die de betaalgegevens van klanten analyseert om op basis daarvan advertenties aan te bieden is een perfecte illustratie van Zuboffs thema. Bedrijven slagen er via een „parasitaire economische logica” in om een extra bron van inkomsten aan te boren die als het ware meelift op de originele inkomstenbron.

ING verzorgt primair het betalingsverkeer van haar klanten. Hun betalingsgegevens zijn uiteraard nodig om dat verkeer te faciliteren, maar je kunt ze ook zien als een commercieel bijproduct, als middel om andere markten aan te boren, in dit geval die van de gepersonaliseerde advertenties.

‘Overtollige data’

Volgens Zuboff was het Google dat voor het eerst de meerwaarde van deze ogenschijnlijk overtollige data inzag. De gegevens van alle zoekopdrachten die Google via zijn zoekmachine binnenkreeg leverde een schat aan informatie over het gedrag en de wensen van de zoekers op. In eerste instantie werd die informatie – waarvoor Zuboff de term ‘behavioural surplus’ bedacht – gebruikt om de eigen zoekmachine te verbeteren.

Totdat Google ontdekte – tijdens de financiële paniek van de ‘dotcom-crisis’ in het jaar 2000 – dat ook die gebruikersprofielen geld konden opbrengen via hypergepersonaliseerde advertenties. Zo onstond een perverse economische prikkel om steeds meer persoonlijke informatie te verzamelen en te verkopen. Hoe meer data, hoe beter je iemands gedrag kunt voorspellen en hoe eerder deze persoon op een advertentie klikt, wat de waarde van die advertentie omhoog drijft. Het bespioneren van mensen als nieuwe vorm van kapitalisme.

Lees ook: In 2014 lanceerde ING eenzelfde plan. Zes stellingen

ING geeft zich nu ook over aan deze logica en dat is een zorgwekkende ontwikkeling. Onze betaalgegevens kunnen zeer gevoelige informatie bevatten en dienen met zorg behandeld te worden. Er is voor een bank geen enkele noodzaak om die gegevens te gebruiken voor andere doeleinden dan het faciliteren van ons betaalverkeer.

‘Handig voor de klant’

Het is ongeloofwaardig als ING zegt dat klanten zelf vragen om „getarget” te worden. Zeggen dat zulke advertenties „handig voor de klant” zijn, is hetzelfde misleidende taalgebruik dat Google en Facebook hanteren om privacyschendingen om commercieel gewin te maskeren.

Het is meer dan terecht dat de Autoriteit Persoonsgegevens heeft aangegeven dit voorstel te onderzoeken. Dan wordt duidelijk of de AP kan of wil ingrijpen in het oprukkende surveillance-kapitalisme. Nu het nog kan, moeten we deze ontwikkeling in de kiem smoren. Eerst gingen Google en Facebook met onze data aan de wandel, vandaag is het onze bank. Waar zijn onze persoonlijke gegevens daarna nog veilig?

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.