Rutte: ‘Ik heb niets vreemds gedaan, vind ik’

Kamerdebat klimaatcijfers De Kamer hekelde Ruttes vermeende poging om klimaatcijfers achter te houden. „Die informatie is van ons allemaal.”

Een dag eerder had de Tweede Kamer nog een schuldbewuste premier Mark Rutte zien staan, met drie keer excuses over de gaswinning in Groningen. Op woensdagavond, in een debat over het wel of niet achterhouden van informatie over klimaatberekeningen, was het heel anders. Rutte verdedigde zich nu zelfbewust tegen kritiek van de oppositie: „Ik heb niets vreemds gedaan. Ik wil echt de zweem wegnemen dat het kabinet iets raars heeft gedaan. Ik vind dit van A to Z een volstrekt normale gang van zaken.”

Lees ook: Rutte: niets vreemds bij uitstel klimaatcijfers

Het debat ging erom of Rutte informatie had achtergehouden voor de Tweede Kamer toen hij vlak voor Prinsjesdag vorig jaar aandrong op uitstel van de analyse van het voorlopige klimaatakkoord door de planbureaus. Rutte vond het onwenselijk dat die analyse onderdeel zou worden van de politieke beschouwingen, het debat over de Miljoenennota, omdat „het kabinet niet de gelegenheid had een onderbouwd standpunt te formuleren,” schreef hij woensdag in een brief aan de Tweede Kamer.

Oppositiepartijen hadden de rapporten juist wel graag voor Prinsjesdag willen hebben. „Die informatie is van ons allemaal,” zei GroenLinks leider Jesse Klaver.

Volgens Rutte is het een normale manier van werken om te overleggen met de planbureaus over de publicatiedatum van hun rapporten. Hij zei vorige week zelfs dat het land „onbestuurbaar” wordt als dat niet meer kan. SP-fractievoorzitter Lilian Marijnissen zei over die verdediging van Rutte: „Als de argumenten op zijn, komt de overtreffende trap.”

Daar komt bij: had het kabinet echt niet eerder kunnen reageren? Bij de doorrekening van het tweede klimaatakkoord, op 13 maart, reageerde het kabinet nog dezelfde dag. Marijnissen: „Als de verkiezingen voor de deur staan, kan het kabinet in één dag reageren.” Een week later waren de verkiezingen voor de Provinciale Staten.

PvdA-leider Lodewijk Asscher vergeleek „de extreem grote woorden” over onbestuurbaarheid van Rutte met „het onaanvaardbare risico” dat de premier zag als de Tweede Kamer het afschaffen van de dividendbelasting in twijfel zou trekken. „Zo kennen we Mark Rutte.” Volgens Asscher liet het zien wat er gebeurt als iemand „al te lang” dezelfde baan heeft.

PVV-leider Geert Wilders kondigde in zíjn inbreng meteen aan dat hij met een motie van wantrouwen zou komen, zoals vaker. Thierry Baudet, leider van Forum voor Democratie, zei dat Rutte niet alleen informatie „had achtergehouden”. „Hij deed zelfs alsof die er niet was.” Baudet eiste ook dat alle gespreksverslagen van de zogenoemde klimaattafels naar de Tweede Kamer zouden worden gestuurd „binnen een week.” Aan die tafels onderhandelden bedrijven, milieu-organisaties en vertegenwoordigers van de overheid over een klimaatakkoord dat de uitstoot van broeikasgas CO2 moet verminderen.

Rutte keek Baudet bijna niet aan, hij had zijn armen over elkaar en keek strak voor zich uit, naast minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD). Wiebes was maar heel kort in het debat aan het woord. Een opvallend moment was toen Rutte bij hem ingreep. Klaver had Wiebes een paar kritische vragen gesteld en Rutte leek er niet op te vertrouwen dat Wiebes met de juiste antwoorden zou komen. Hij nam de beantwoording over.

Nijpels ontstemd

Het Planbureau voor de Leefomgeving bevestigde vorige week dat het inderdaad „goed gebruik is” om te overleggen over de datum van publicatie. Maar de opdrachtgever was in dit geval niet het kabinet maar het Klimaatberaad onder leiding van Ed Nijpels. En juist Nijpels was ontstemd over het verzoek van de ambtenaren van Rutte, bleek vorige week uit e-mails die Nieuwsuur kreeg na een Wob-verzoek.

Nijpels weigerde uitstel te vragen aan het PBL, en waarschuwde voor het lekken van de rapporten. „We zijn dan de regie helemaal kwijt en bovendien worden we om de oren geslagen met verwijten over gebrek aan transparantie en gelijk hebben ze”, schreef hij op 5 september aan een ambtenaar van het ministerie van Economische Zaken.

De planbureaus wilden op 13 september, ruim een week voor Prinsjesdag, hun analyse publiceren van het voorlopige klimaatakkoord, na overleg met Ed Nijpels.

Het was uiteindelijk niet de druk van Rutte die ervoor zorgde dat de analyse pas vér na Prinsjesdag openbaar werd, op 28 september. Dat was opmerkelijk genoeg naar aanleiding van een verzoek van Nijpels zelf. De onderhandelaars aan de tafels van het Klimaatakkoord hadden zoveel vragen over de concept-samenvatting van het PBL dat ze het hele rapport wilden lezen. „Het PBL heeft dat verzoek ingewilligd, en daarbij aangegeven dat het dan onhaalbaar werd op 13 september te publiceren,” liet het PBL vorige week weten.

Voor de motie van wantrouwen, ingediend door Wilders, komen de Kamerleden na middernacht nog allemaal de debatzaal in. Maar een hoofdelijke stemming, waarvoor ze allemaal nodig geweest waren, komt er niet. De motie krijgt alleen steun van Denk en de Partij voor de Dieren.

Rutte werpt de Tweede Kamer daarna een kushandje toe. Het debat is voorbij.