Foto Chris Keulen

Pinkpop-directeur Jan Smeets: ‘We zijn het duurste festival van Nederland’

Jan Smeets Al 50 jaar bepaalt hij Pinkpop, van boekhouding tot fritesbakker en muziek. Wensen heeft Jan Smeets nog volop: Bob Dylan moet op Pinkpop!

Een expositie in festivalsfeer. Al jaren te bezoeken voor twee euro voor wie maar aanbelt bij Buro Pinkpop in het voormalige postkantoor van Geleen. Pinkpop-directeur Jan Smeets (74) ontvangt er te midden van memorabilia: festivaltentjes, toegangskaarten, oude luchtfoto’s van het terrein, programmaposters, de eerste begrotingen en een contract met U2 uit 1980. En meteen komen de anekdotes. Hoe de naam Pinkpop in het buitenland zorgde voor verwarring. „Gingen we naar New York om Van Halen te contracteren. Hoorden we, sorry, ze willen niet spelen op jullie homofestival Pinkpop.”

Op zijn revers prijkt het Gouden Harp-speldje. De pas ontvangen oeuvreprijs van Buma Cultuur is een van de ereblijken voor Smeets nu zijn vijftigste Pinkpop in aantocht is. Laatst kreeg hij zijn tweede Koninklijke onderscheiding. Ach, die erkenning. „In het leven gaan dingen gewoon.” Het hele jaar werkt hij aan zijn driedaagse popfestival Pinkpop in Landgraaf. Daarnaast is hij manager van artiesten als Urbanus en Will Tura.

Een van zijn dochters – beiden werken bij Buro Pinkpop - brengt drankjes naar de picknicktafels in de expositieruimte. Liever hier dan in zijn eigen kantoor, zegt Smeets. Het zou maar deprimeren. Zijn kamer puilt uit door een immense boekhouding. Die houdt hij immers al vijftig jaar zelf bij. „De begroting voor Pinkpop is 16 à 17 miljoen euro. We krijgen een duizend rekeningen per jaar. Dat moet je allemaal bijhouden. Zo weet ik altijd sneller hoe we er voor staan dan de boekhouder.”

Het tekent zijn fanatisme. Jan Smeets houdt grip. Altijd. Op alles. De inrichting van het terrein. De catering. Veiligheid. Vorig jaar werden ’s nachts na afloop van Pinkpop vier festivalgangers aangereden bij de ingang van een camping. Smeets was al thuis toen hij ervan hoorde. Hij was verbijsterd. „Het was een openbare weg. Pinkpop was er niet verantwoordelijk voor, maar tóch, een dode. En wat deden die mensen daar nou met een gitaar zittend op de weg? We hebben de voetgangersstromen nu in overleg met de gemeente ingeperkt.”

En dan de dagstandlijsten van de kaartverkoop. Hoofdbrekens. Lukt het dit jaar wel? Zal die zaterdag nog vollopen? Ja, hij ziet ook wel dat die dag een klinkende headliner mist. „Maar ik heb er geen geld meer voor.”

Noem een jaartal en hij weet de hoofdacts. 1974 vond hij persoonlijk een prachteditie: bluesgitarist Rory Gallagher, Status Quo, Captain Beefheart. 1988 was het eerste jaar in Landgraaf. „Met de helaas overleden Joe Cocker. En Herman Brood. Ook al dood.” Overleden artiesten geeft hij een plek op de website. „In loving memory ja. Ik vind dat de mensen moeten weten dat iemand ooit op Pinkpop een stuk vreugde bracht.”

Vies tegen valt het hem hoe zijn eigen lichaam hem meer en meer in de steek laat. Vorig jaar mei is Smeets geopereerd aan een aorta-aneurysma. „Als die ontploft ben je dood.” Het was zijn inmiddels derde hartingreep. „Een stom toeval, die hartproblemen. Nooit gedronken, nooit gerookt. Een zeldzaam virus bij de tandarts was waarschijnlijk de aanstichter. Ze ontdekten het op vakantie in Frankrijk. Daar werd ik toen niet goed.”

Vorig jaar bent u vlak voor Pinkpop geopereerd. We zagen u daarna gewoon weer in een golfkar op het terrein.

„Ja? Ik maak me wijs dat ik de 49ste Pinkpop echt heb meegemaakt. Ik weet er niet veel meer van. Ik ben daarna verder gaan sukkelen. Ik heb veel pijn in de nek. En te pas en te onpas val ik zomaar in slaap. Zit ik mail te beantwoorden, zak ik ineens gewoon weg.”

Lijkt het op narcolepsie?

„Heet dat zo? Dat schrijf ik even op. De neuroloog kan er geen verklaring voor geven. Ik heb veel CT-scans gehad. Ze zeggen dat er een verouderingsproces in de hersenen is. Daar is geen pilletje tegen. En nu weet ik jouw volgende vraag: of ik niet moet stoppen? Schrijf dan maar op: geen denken aan. Uitroepteken. Als ik sterf is dat in het harnas.”

Lees ook: Herinneringen en tips: Pinkpop volgens de NRC-critici

Ondertussen werkt u aan de 50ste editie.

„Ja, dat probeer ik althans. Ik heb heel goede mensen die veel hebben overgenomen. Daarvoor moest ik echt altijd alles nazien. Maar ik had het leuker gevonden als ik de vijftigste keer springender had beleefd.”

U zit eindeloos op de details, vertellen mensen met wie u werkt. Van de rijplaten tot de zuurgraad van de mayonaise.

„Als het kan wel ja. Het moet natuurlijk wel allemaal kloppen. Een Belgische cateraar bakt superverse friet. Het kan niet zo zijn dat hij de zonnebloemolie zou wisselen met andere olie. Zo zijn er meer dingen. Ik voer pittige gesprekken. Staat er een tent niet goed dan breek ik hem liever zelf af dan dat ik het zo laat.”

Op Fleetwood Mac na mist Pinkpop dit jaar grote publiekstrekkers.

„Joh, dit is een raar jaar. Een hoop bands slaat festivals over. Rammstein staat in de Kuip. Metallica een dag na Pinkpop in de Arena. Dat laatste vind ik zó vervelend. We doen geen festivals, zeiden ze. Staan ze tóch op een festival in Noorwegen. Daar hou ik niet van. Je moet straight zijn. En zo bedelden we ook om Eddie Vedder. Solo wilde hij alleen. Oké. Staat ie goddomme in de Afas Live, op de dag van Pinkpop! Binnen seconden uitverkocht. Ja sorry, dan ben ik niet om te genieten. Dit is vijftig jaar Pinkpop nota bene!”

Op welke act bent u trots?

„Nou, trots. Je kunt het niet zoveel meer een kant op duwen. Het gaat meer over wat beschikbaar is. De concurrentie komt van vele kanten. En er zijn veel te veel festivals in Nederland. Een headliner moet massahysterie veroorzaken. Maar we hebben iedereen gevraagd.

„Naar Fleetwood Mac zie ik erg uit. Ik zag ze vijf jaar geleden in Antwerpen; onvoorstelbaar goed. Maar we hebben drie avonden een headliner nodig hè.”

Klopt het dat Pinkpop voor de jubileumeditie vier dagen zou worden? Of zelfs een week?

„Dat heb ik serieus overwogen, een vierde dag. Maar het wordt onbetaalbaar voor de bezoeker. De bands maken de prijs uit van het festivalkaartje. En laatst kreeg ik weer een realitycheck. Er is een fan van vijftien, gek van Pinkpop. Ik schrijf altijd in zijn plakboeken. Daarin zat een kwitantie van festivalkaartjes: vier tickets met kamperen en alles, 900 euro. Goddomme, dat is zo veel geld. Shut up. Die familie moet nog eten, drinken, reizen. Hoe komen wij er bij om dat doen?”

Lang regelde u een programma voor slechts een miljoen.

„Dat budget heb ik kunnen vasthouden to… Nee, laat ik het anders zeggen. We hadden een slechte editie in 2005. Totaal mislukt, goddomme nog an toe. Voor de vijfde keer kwam Faithless en we hadden nog geen 20.000 kaarten verkocht. Altijd zei ik: ik geef niet meer uit dan een miljoen. Daar was ik heel principieel in. Maar Mojo Concerts smeekte: ‘Je moet meer geven, Jan. Het gaat niet meer voor minder’. De Red Hot Chili Peppers kwamen in 2006 voor een half miljoen. Heel veel geld, maar het loonde.”

Lastig om over principes heen te stappen.

„Toen zeker. Nu geef ik bijna 9 miljoen aan uit bands. Waar stopt het?! We zijn qua programmering echt het duurste festival van Nederland.”

Met Fleetwood Mac is er weer een dure act binnen.

„Dat gaat om miljoenen ja. Uiteraard noem ik het bedrag niet, want Duitsland, België en Frankrijk betalen weer anders. Dat moet in evenwicht gehouden worden.”

Met de Stones kregen we een beetje een indruk. Een miljoen per Stone dachten we.

„Haha. Dat is echt niet gebeurd. Het werkelijke bedrag is nooit genoemd.”

Terugkijkend leek het ook in 1985 echt over te zijn.

„In 1985 was Pinkpop totaal mislukt in Geleen. We leden zes ton verlies. Het toenmalige bestuur haakte af. Mij werd geadviseerd te stoppen met het festival. Maar ik kocht de hele boel voor 1 gulden en saneerde. Boekingskantoor Mojo Concerts ging mee met mijn nieuwe plannen. Zij het programma en ik de rest: de productie, podia, de budgetten.”

Frappant hoe die samenwerking lang op basis van vertrouwen was. Pas rond 2005 kwam er toch een dik contract.

„De afspraak was jaren op onze blauwe ogen. Maar ik schrok van mijn tweede hartoperatie. Als ik omval moeten de mensen in huis wel weten wat ze moeten doen. Overigens gaat het dan gewoon door. Er werken 130 mensen aan Pinkpop. Er zit zoveel knowhow.”

Een belangrijke zin in het contract met Mojo is: „Jan Smeets is en blijft de baas.”

„Ja. Als ik zeg: zo moet het, dan gaat het zo. En ik heb vetorecht.”

Wat omvat dat?

„Dat we op de 50ste Pinkpop Rowwen Hèze en de Golden Earring hebben. De programmeurs zagen daar niets feestelijks in. Ik wel. De Golden Earring heeft Pinkpop ooit gered met zijn eigen professionele geluidsinstallatie, omdat wij hadden geblunderd. Hadden we van die luidsprekers die ze bij wielerrondes gebruiken. Ze leenden ons hun geluid. En ze waren pas drie dagen van te voren gecontracteerd. Zoiets onthoud ik.”

„Maar het lukt niet altijd hè, dat veto. Door een afzegging hebben we nu rapper Boef gecontracteerd. Ik wist van niets. Wat gaan we nou doen?, riep ik. Onze vrienden van Paaspop hadden hem vorig jaar nog van het programma gehaald wegens rare uitspraken. Gelukkig kwamen er maar weinig negatieve reacties op.”

De Stones, Paul McCartney en Pearl Jam stonden lang op uw wenslijst. Wie heeft u voor volgend jaar op het oog?

„Ik wil Neil Young. Duur, maar een fenomeen. Ook vind ik dat de programmeurs diep moeten zuchten en Bob Dylan boeken. Een oude knorrepot, vinden ze. Ik zag hem in Bonn. Fantastisch deed hij het.”