Hoe kan Federer zijn agressor Nadal verslaan op gravel?

Roland Garros Roger Federer won in Parijs nog nooit van Rafael Nadal, hij verloor vijf keer. Lukt het hem nu in de halve finale, deel 39 van ‘de klassieker’?

Roger Federer en Rafael Nadal na hun winst met ‘team Europa’ in de Laver Cup 2017.
Roger Federer en Rafael Nadal na hun winst met ‘team Europa’ in de Laver Cup 2017. Foto Martin Divisek/EPA

De wederopstanding die hij in 2017 inzette heeft Roger Federer veel gebracht, met onder meer drie grandslamtitels in de winter van zijn carrière. Nu, in zijn 22ste jaar als proftennisser, kan hij zijn loopbaan nog een ongekende dimensie geven, door het onmogelijk geachte te verwezenlijken: Rafael Nadal verslaan op Roland Garros.

Vrijdagmiddag, Court Philippe-Chatrier, Parijs, halve finale: Rafael Nadal tegen Roger Federer. Het heeft alles in zich voor een van de meest fascinerende wedstrijden in jaren – al kan het ook uitlopen op een afstraffing. Op bijna 38-jarige leeftijd, na drie jaar afwezigheid op Roland Garros en de vernederingen die hij eerder op gravel onderging tegen Nadal is de vraag: kan het, de elfvoudig kampioen ontmantelen?

Nadal deed het bij hem, in 2008. Hij versloeg Federer in zijn huis, op Wimbledon. Federer lukte dat niet bij Nadal: hem in een rechtstreeks duel verslaan op Roland Garros, zijn schier onneembare fort. Hun onderlinge score in Parijs: 5-0.

Federer-Nadal, de klassieker, deel 39. Waar liggen de kansen en bedreigingen voor Federer tegen zijn agressor?

De ontreddering is schrijnend bij Federer. Juni 2008, finale Roland Garros. Het centercourt voelt als een spookhuis voor de Zwitser. Hij verliest met 6-1, 6-3 en 6-0, waarschijnlijk het dieptepunt in zijn rivaliteit met Nadal. „Het is extreem intimiderend om op deze baan tegen hem [Nadal] te spelen”, zei oud-prof John McEnroe in zijn tv-commentaar.

Federer leek er zelf niet in te geloven. Hij heeft geen verweer tegen het oorlogstennis van Nadal, met zijn giftige linkshandige topspinforehand waarmee hij Federers enkelhandige backhand geselt. Hij oogt angstig, strategieloos. Die impasse doorbreekt hij pas in de finale van de Australian Open in 2017, waar Federer zijn backhand met succes voluit dóór durft te slaan. Die overtuiging kan ook vrijdag cruciaal zijn.

Roger Federer speelt voor het eerst sinds 2015 weer op Roland Garros. Foto Kai Pfaffenbach/Reuters.

In een analyse voor Eurosport stelde de Zweedse oud-prof Mats Wilander, zevenvoudig grandslamwinnaar, deze week dat Federer zijn tactiek verbeterd heeft. „Hij heeft besloten: ik ga niet toestaan dat tegenstanders ritme krijgen. Hij haalt nu hun niveau omlaag. Terwijl hij zich in zijn topjaren geen zorgen maakte over zijn tegenstanders. Nu moet hij wel.”

Zijn wapen, nu op gravel: ontregelen. Dinsdag in de kwartfinale tegen Stan Wawrinka, deed hij dat nadrukkelijk. Federer varieerde extreem, met dropshots, serve en volley (ook op tweede service), vertragende hoge ballen en topspin afgewisseld met slice. „Het was een meesterwerk op tactisch gebied”, zei Wilander.

„Consequent onvoorspelbaar” noemt hij het spel van Federer momenteel. In de vijf partijen die hij speelde kwam hij 175 keer naar het net, 129 maal won hij het punt. Federer kiest meer voor serve en volley, mede omdat veel spelers van ver achter de baseline retourneren wat hem veel tijd geeft om positie te kiezen aan het net, zei hij.

Lees ook deze reportage: Iedereen wil in Parijs een glimp van Roger Federer

Zeer agressief spelen

Dat is ook wat Nadal doet bij zijn returns, wat Federer ruimte geeft de aanval te kiezen. „Ik hoop dat Federer de mindset heeft: ik ga zeer agressief spelen, ik ga ieder grammetje ritme wegnemen van Nadal”, zei Wilander. Federer zei zelf dat het van belang is dat hij „onbevreesd” gaat spelen.

Hij heeft het mentale voordeel dat hij de laatste vijf duels van Nadal won, weliswaar allemaal op hardcourt. De laatste zege van Nadal was in 2014. De druk ligt bij de Spanjaard. Maar tegen Nadal op gravel valt weinig te ontregelen, zegt bondstrainer Dennis Schenk, oud-coach van Robin Haase. „Je kan afwisselen door af en toe serve en volley te spelen of een dropshot en de rally’s kort houden. Maar heeft het effect?” Hij roemt met name de backhandpassing van Nadal.

Misschien een onderhandse service, om Nadal uit zijn ritme te halen? Schenk: „Ik verwacht niet dat hij dat zal doen. Ik denk dat Rafa er ook heel snel bij is.”

De backhand van Federer is nooit opgewassen tegen de forehand van Nadal

Dennis Schenk bondstrainer KNLTB en oud-coach Robin Haase

Een belangrijke factor is het weer in Parijs. Bij zonnige omstandigheden, zoals in de eerste week, wordt de gravelbaan harder en stuitert de bal hoger op. Die snellere condities zijn in het voordeel van de offensieve Federer.

Maar vrijdag wordt een natte en winderige dag voorspeld. Die zware omstandigheden lijken ten gunste van Nadal: als het een fysieke strijd wordt, is hij op zijn sterkst. Federer komt, op een trage vochtige baan, minder tot zijn recht met zijn winners en service.

De winst-verliesbalans van Nadal op Roland Garros is 91-2. Schenk schat de kans dat Nadal vrijdag wint op 70 tot 80 procent. „De backhand van Federer is nooit opgewassen tegen de forehand van Nadal. Federer wil de rally’s kort houden, dat is onmogelijk tegen Nadal.”

Federer moet „heel erg goed spelen” en Nadal moet een „slechte dag hebben”, zegt hij. Alleen dan heeft Federer kans.