Brieven

Herzie de canon op basis van wetenschap, niet van politiek

Wetenschapsminister Van Engelshoven (D66) wil dat de Canon van de Nederlandse geschiedenis wordt herijkt en heeft verzocht „de schaduwkanten van de Nederlandse geschiedenis voldoende aan bod te laten komen”. Het was een kwestie van tijd, voordat een dergelijke politiek correcte maatregel zou komen. Veel schaduwkanten staan overigens zorgvuldig geformuleerd in de huidige Canon, waaronder slavenhandel en slavernij, en de koloniale wreedheden in de Oost en de West. Periodieke herijking van de vijftig vensters op de vaderlandse geschiedenis die historicus Frits van Oostrom en zijn collega’s in 2005 openden, is nuttig en nodig, als we de stelling serieus nemen die historicus Pieter Geyl (1887-1966) poneerde in zijn Napoleon. Voor en tegen in de Franse geschiedschrijving (1946): „Men kan de geschiedenis opvatten als een discussie zonder eind.” Geyl bedoelde niet dat de geschiedenis voortdurend moet worden herschreven op basis van de waan van de dag, waarop het aanvullen met „de schaduwkanten van de Nederlandse geschiedenis” lijkt, maar op basis van het historische inzicht dat verandert dankzij wetenschappelijk onderzoek en het debat over de uitkomsten daarvan. Rob Hartmans formuleert het glashelder in zijn Zwarte bladzijden uit de vaderlandse geschiedenis (2017): we moeten kritisch blijven praten over periodes en gebeurtenissen die pijnlijk en beschamend zijn, maar wel op basis van voortschrijdend onderzoek. We moeten, aldus Hartmans, de geschiedenis dus vooral niet voor het tribunaal slepen om schuldigen daarvan aan te wijzen. Dat mag ook niet het doel en het resultaat zijn van de herijking van de Canon, die een belangrijke rol heeft in het geschiedenisonderwijs.