Forum stelt band van SGP en ChristenUnie op de proef

Christelijke partijen De ChristenUnie en SGP trekken al jaren met elkaar op. Nu dreigt het mis te gaan in Europarlement en Provinciale Staten.

Derk Jan Eppink tijdens het congres van Forum voor Democratie.
Derk Jan Eppink tijdens het congres van Forum voor Democratie. Jeroen Jumelet / ANP

Het leken twee op zichzelf staande gebeurtenissen. Eerst lekte woensdagochtend uit dat de ChristenUnie/SGP in de provincie Zuid-Holland niet met Forum voor Democratie (FVD) gaat onderhandelen over een college. Een paar uur later kwam er nieuws uit het Europees Parlement: ChristenUnie stapt uit de Europese ECR-fractie, de SGP wellicht ook, omdat de FVD daar deel van gaat uitmaken.

Andere situaties, op andere plekken, maar met duidelijke overeenkomsten. In beide kwesties botsen de christelijke partijen over FVD. De SGP zegt best wel samen te willen werken met Forum, de ChristenUnie wil dat om principiële redenen niet. Vertrekkend ChristenUnie-senator Roel Kuiper hekelde dit weekend in een afscheidsinterview met het Nederlands Dagblad nog de verrechtsing van de SGP, die hij „bedenkelijk” noemde. Het roept de vraag op: heeft de historische samenwerking tussen de twee kleine christelijke partijen zijn beste tijd gehad?

Eén fractie

Zowel in de Provinciale Staten als in het Europees Parlement vormen ChristenUnie en SGP al tientallen jaren één fractie. Samenwerking wordt in Brussel beloond. Partijen die samenklonteren, krijgen meer spreektijd, extra ambtelijke ondersteuning. En dus extra macht.

In Zuid-Holland liet CU/SGP woensdag weten dat er in de fractie geen sprake was van „door ons gewenste unanimiteit” over onderhandelen met Forum. Vooral onverteerbaar voor de ChristenUnie: een filmpje dat FVD-leider Thierry Baudet recent plaatste waarin immigratie en (seksueel) geweld met elkaar in verband worden gebracht. Een filmpje, zo bleek later, uit extreemrechtse hoek. Baudet twitterde het opnieuw vlak nadat de ChristenUnie in Zuid-Holland ruim twee weken terug aarzelend akkoord was gegaan met „verkennende gesprekken” met FVD. Daarin moest gekeken worden of er voldoende vertrouwen voor echte onderhandelingen was.

Ook Nico de Jager, Statenlid namens de SGP, vond het „geen fijn filmpje”. Maar er was goed over gesproken, ook de lokale FVD was er niet gelukkig mee, zegt De Jager. Daarmee was voor de SGP de kous af. Maar niet voor de ChristenUnie. Als een partij zo’n filmpje plaatst is het lastig om samen één verhaal voor een „een inclusieve samenleving” uit te dragen, zegt een ingewijde. Van partijleider Gert-Jan Segers is bekend dat hij liever niet met FVD wordt geassocieerd.

Bij de landelijke SGP zijn ze minder blij. Vorige week nog hielpen Provinciale Statenleden van de FVD de SGP aan een extra zetel in de Eerste Kamer. De SGP zou zich daarop extra inspannen de formatie in Zuid-Holland te laten slagen. „Aan de SGP heeft het niet gelegen”, twitterde partijleider Kees van der Staaij dan ook woensdagmiddag. Hij hoopte zijn kiezers gerust te stellen, onder wie sympathie voor FVD en Baudet bestaat.

Lees ook: over de worsteling van ChristenUnie met Forum

Een ‘no go’

In Brussel ging het niet over samenwerken in een coalitie, maar over samenwerken in een fractie: de Europese Conservatieven en Hervormers (ECR). Een stap verder dus. Een „no go”, noemde Europarlementariër Peter van Dalen dat eerder in NRC. Dus toen de ECR-fractie woensdag stemde over het FVD-lidmaatschap stemde Van Dalen tegen, terwijl zijn Europese ‘vrienden’ van de afgelopen jaren Baudet massaal omarmden. Van Dalen zegt te grote bezwaren te hebben. Hij hekelt het Nexit-streven van Forum, evenals het „harde” immigratiestandpunt en de twijfels die Baudet zaait over de Russische verantwoordelijkheid voor de MH17-ramp.

Vertrekkend SGP-Europarlementariër Bas Belder stemde woensdag vóór FVD, omdat de SGP „consistent” heeft aangeven „open te staan voor deze uitbreiding van onze politieke groep”. SGP’er Bert-Jan Ruissen, die Belder opvolgt, zegt dat hij nu eerst met Van Dalen gaat zoeken „naar een fractie waar we ons beide thuis kunnen voelen”. Maar Ruissen benadrukt dat de SGP „nog geen afscheid heeft genomen van de ECR, dat zou prematuur zijn”.

Een alternatief kan de Europese Volkspartij (EVP) zijn. Ook een christelijke fractie, maar wel een hele grote en met een strengere fractiediscipline. En veel pro-Europeser, wat het vooral voor de SGP niet aantrekkelijk maakt. ChristenUnie en SGP sluiten niet uit dat ze in verschillende fracties terechtkomen. Maar aanstaand FVD-Europarlementariër Derk Jan Eppink leek daar op Twitter al wel bijna op te hopen. „Alleen ChristenUnie was tegen en verliet de zaal. De honden blaffen maar de karavaan trekt verder!”