Een buitenlandse redder is ook een risico voor voetbalclubs

Analyse | Overnames in het voetbal De Mexicaan Mauricio Garcia de la Vega is de nieuwe eigenaar van Roda JC, ondanks strengere overnameregels van de KNVB.

Supporters van Roda JC in afwachting van de spelersbus. De club heeft sinds dinsdag een nieuwe eigenaar.
Supporters van Roda JC in afwachting van de spelersbus. De club heeft sinds dinsdag een nieuwe eigenaar. Foto Marcel van Hoorn / ANP

Het begon met een Georgische zakenman van wie niemand in Nederland ooit had gehoord. Daarna volgden een Rus, een Chinees, een Turk en wéér een Georgiër. Sinds deze week heeft ook een Mexicaan zich geschaard bij het bescheiden legertje buitenlanders dat investeert in het Nederlands profvoetbal: Mauricio Garcia de la Vega.

De la Vega verwierf deze week 80 procent van de aandelen van eerstedivisieclub Roda JC en zal, mits de deal wordt goedgekeurd door de KNVB, niet de laatste buitenlander zijn die zich inkoopt in het Nederlandse profvoetbal. De trend lijkt onomkeerbaar en het opmerkelijke is dat clubs ondanks hun eigen wens voor strengere regels rond overnames toch steeds vaker de mogelijkheden van een ‘exotische’ investeerder verkennen. Voor hen zijn buitenlandse investeerders eng en spannend tegelijk.

De la Vega komt uit een rijke familie. Zijn vader bouwde een zakenimperium op nadat hij zijn eerste geld had verdiend door met twee ijscokarretjes Mexico-Stad te doorkruisen. Zelf werkte De la Vega als bankier, spelersmakelaar en organisator van concerten van Elton John en Luciano Pavarotti. Eerder zou hij investeren in de Spaanse club Real Murcia, maar hij kwam beloftes niet na. Fans en bestuurders waren blij dat hij vertrok.

Dat hij in Kerkrade een nieuwe uitdaging vond, is toeval. Hij heeft geen emotionele binding met Roda JC. Het is business: De la Vega wil de marktwaarde verhogen van een club die volgens hem meer potentie heeft dan er nu uitkomt. Eerst een nieuwe trainer, dan wat spelers en dan binnen drie jaar naar de eredivisie.

Frits Schrouff, inmiddels oud-eigenaar van Roda en bijna 80 jaar oud, is dolblij dat de Mexicaan zich bij hem meldde. Hij wilde al tijden van de club af. Zoals voor zoveel eigenaren met een clubhart, hebben de aandelen hem behalve erkenning ook zorgen opgeleverd. Zijn ooit geduchte Roda degradeerde vorig jaar uit de eredivisie, met een hoop financiële sores tot gevolg. Jaarlijks gaf hij miljoenen euro’s uit om het voortbestaan van Roda JC te garanderen.

Zwitserse Rus

Bijna wanhopig ging Schrouff op zoek naar een koper van zijn aandelen. De eerste 20 procent gingen naar de Zwitserse Rus Aleksej Korotajev. Voor de overige 80 was voldoende belangstelling, maar dikwijls zat Schrouff tegenover avonturiers met vage intenties. Een voetbalclub bezitten brengt verantwoordelijkheid met zich mee: je draagt zorg voor duizenden supporters die erop rekenen dat ze ook over tien jaar nog naar het stadion kunnen gaan.

Vele overnames brachten vooral tumult. Bij Manchester United bleven duizenden supporters weg omdat ze de Amerikaanse familie Glazer, die in 2005 een meerderheidsbelang nam, ervan betichtten dat ze de club financieel leegtrekken. United heeft een schuld van meer dan een half miljard euro. Dichter bij huis raakte ADO Den Haag verzeild in een strijd met Chinese sportmarketeers, na de overname in 2014. Het leidde onder meer tot een rechtszaak over betalingsachterstanden.

Uit vrees voor zulke scenario’s besloten Nederlandse profclubs in overleg met de KNVB om de regels voor buitenlandse overnames strenger te maken. Wil iemand bij een club meer dan 25 procent van de aandelen verwerven, dan volgt een strikte toetsing. Heeft iemand elders al belangen in een voetbalclub? Hangt er een vermoeden van zwart geld rond de deal? Deskundigen spreken van de strengste controle van alle competities in Europa.

Witwasscenario

Dit jaar is de beoogde overname van FC Den Bosch afgekeurd. De noodlijdende club dacht geholpen te zijn met de 24-jarige Kakhi Jordania, zoon van oud-Vitesse-eigenaar Merab Jordania. Maar na een externe screening door accountantsbureau Grant Thornton besloot de licentiecommissie van de KNVB de overname te blokkeren, uit vrees voor een witwasscenario. Bewijs was er niet, maar de juristen in de licentiecommissie redeneerden dat Jordania verdacht was zolang hij zijn onschuld niet kon bewijzen. Hoewel onafhankelijke deskundigen de casus opnieuw bekijken, geldt de uitspraak als precedent, waarmee clubs en hun aanhang beschermd zouden zijn.

Met het blokkeren van de overname van FC Den Bosch gaf de KNVB een sterk signaal af.

Het zijn immers niet altijd clubs die bepalen of ze hun aandelen in de verkoop doen, maar de individuen die ze bezitten. Soms zijn dat geen hartstochtelijke fans. Zoals oud-ADO-eigenaar Mark van der Kallen. Wat de Chinese advocaat Wang Hui met zijn club van plan was wist hij niet. Wel dat diens miljoenenbod te hoog was om te negeren.

Soms gaan clubs zelf op zoek naar buitenlandse investeerders. Uit ambitie – zoals PEC Zwolle dat in Qatar naar financiers lonkte. Of uit pure nood – de Nederlandse voetbaldirecteur die eens met Chinezen onderhandelde en tot zijn verbazing hoorde dat de overname door kon gaan, mits zijn club een bepaalde wedstrijd zou verliezen. Matchfixing, dacht de directeur: dat nooit.

Ook Fortuna Sittard stond zo vaak in het rood dat geen lokale investeerder er nog een cent in wilde stoppen. De oplossing? De entree van Isitan Gün uit Istanbul, in 2016. Hij werd achterdochtig verwelkomd, maar hij zorgde ervoor dat het veld weer kon worden besproeid, dat er weer koffie was voor het kantoorpersoneel en hij bracht Fortuna in 2018 terug naar de eredivisie.

Zolang er zulke resultaten zijn, zullen ook andere clubs dan Roda blijven hopen. De la Vega is weliswaar een grote onbekende, maar wie bijna failliet is heeft het misschien niet voor het uitkiezen.

Correcties (6 juni 2019): in een eerdere versie stond abusievelijk vermeld dat de licentiecommissie redeneerde ‘als in een Amerikaanse rechtbank’, dat Fortuna Sittard een jaar na de komst van Isitan Gün promoveerde en dat Roda JC twee jaar geleden degradeerde. Dit is aangepast.