Rutte over Groningen: wel excuses, geen toezeggingen

Kamerdebat Rutte betuigde volop spijt voor de trage afhandeling van de aardbevingsschade in Groningen. Maar de toezeggingen bleven vaag.

Premier Rutte legde voor het eerst in de Kamer verantwoording af over de Groningse bevingen. De ministers Wiebes en Ollongren waren ook aanwezig.
Premier Rutte legde voor het eerst in de Kamer verantwoording af over de Groningse bevingen. De ministers Wiebes en Ollongren waren ook aanwezig. Foto David van Dam

Tot driemaal toe bood premier Rutte dinsdagavond in de Tweede Kamer namens het kabinet excuses aan de inwoners van Groningen aan. Excuses dat bij de gaswinning in de provincie de veiligheid van burgers de afgelopen vijftig jaar niet voorop stond. Excuses dat het kabinet, toen vanaf 2012 werd begonnen met schadeherstel aan huizen, „volstrekt onderschatte welke enorme opgave hier voor ons lag”, een opgave van „herculische proporties”. En ook excuses dat bij de afwikkeling van al die schades te veel nadruk kwam te liggen op de juridische zorgvuldigheid. „Dat is ten koste gegaan van de snelheid.”

Het was de eerste keer dat Rutte in de Kamer verantwoording aflegde over de „ramp in slowmotion”. Sandra Beckerman (SP) had op 22 mei, de dag van de aardbeving in Westerwijtwerd, met een kracht van 3,4, gevraagd om dit debat. Beckerman, die zelf in Groningen woont, wilde deze keer een echt debat, mét de premier.

‘Gladde praatjes’

Dat Rutte meteen aan het begin van het debat diep door het stof ging, kwam voor de Kamer als een verrassing. „Een bijzonder moment”, zei Henk Nijboer (PvdA), „historisch belangrijk”, noemde Frank Wassenberg (PvdD) het. Alleen Alexander Kops (PVV) vond het „gladde praatjes”. Die excuses waren wel nodig, omdat zowel de premier als minister Wiebes (Economische Zaken, VVD) opmerkingen hadden gemaakt die veel kwaad bloed hadden gezet. Wiebes had de laatste aardbeving tijdens een bezoek aan Groningen een ‘bevinkje’ genoemd, iets waarvoor hij nogmaals zijn excuses aanbood. „Een domme verspreking.” En Rutte had op tv gezegd dat de gaswinning niet zomaar stopgezet kan worden omdat bejaarden in Limburg dan in de kou komen te zitten. Hij kreeg het verwijt dat hij Groningers en Limburgers tegen elkaar uitspeelde. Ook daarvoor verontschuldigde hij zich.

De excuses van de premier werden hoger aangeslagen dan die van Wiebes. SP, PvdA, 50PLUS, PvdD en de PVV dienden een motie van afkeuring in tegen de minister. De „ruiterlijke excuses” van de premier stonden „in contrast” met de excuses van Wiebes, zei Nijboer ter verklaring.

Teleurstellender nog vonden de Kamerleden de antwoorden die de minister gaf op hun vragen over het schadeherstel. Wiebes had maandag een brief naar de Kamer gestuurd, waarin hij een aantal maatregelen aankondigde. De belangrijkste daarvan was dat 9.000 inwoners die hun schade voor 1 januari dit jaar hebben gemeld een aanbod krijgen: ze kunnen kiezen tussen 5.000 euro die ze vrij mogen besteden of ze mogen de schade laten herstellen voor maximaal 11.000 euro. De Kamerleden vonden dat niet voldoende. Waarom vallen de mensen die bij de recente aardbeving schade hebben geleden er niet onder, wilden ze weten. Wiebes beloofde er „serieus naar te kijken”, maar zei daarna dat het juridisch misschien onhaalbaar is. Het leidde tot een verzuchting van PvdA’er Nijboer: „Het is ongelooflijk. Groningers weten totaal niet waar ze aan toe zijn.”

Vage toezeggingen

Ook een andere wens van de Kamer werd niet direct ingewilligd. Het Staatstoezicht op de Mijnen deed vorige week de aanbeveling om de gaswinning volgend jaar terug te brengen tot onder de 12 miljard kuub, om het risico op nog hevigere aardbevingen in te perken. Zowel de oppositie als de coalitie vond dat naar dat advies geluisterd moest worden.

Wiebes deed een vage toezegging. Hij gaat onderzoeken wat „een wereld van 12 miljard kuub betekent”, en wil daarna „over alle dilemma’s praten”. Zo bleven de Kamerleden, en de Groningers, achter met alleen excuses als concreet resultaat.