Vliegtuigen met honderden parachutisten brengen hommage aan D-day

Vreemde vogels Oude Dakota’s vlogen via de IJsland-route naar Europa voor ‘75 jaar D-Day’. Geen sinecure, schrijft piloot , die deze reis maakte in een klein vliegtuig.

Amerikaanse Dakota-transportvliegtuigen met luchtlandingstroepen op 15 augustus 1944- ruim twee maanden na D-day- boven Zuid-Frankrijk.
Amerikaanse Dakota-transportvliegtuigen met luchtlandingstroepen op 15 augustus 1944- ruim twee maanden na D-day- boven Zuid-Frankrijk.

Zuigermotoren ronken deze week opnieuw in de lucht boven Normandië. Op 5 juni, de dag vóór de 75ste herdenking van de landingen op D-Day, zullen zo’n veertig stokoude transportvliegtuigen de tocht over het Kanaal maken en 300 parachutisten neerlaten in Frankrijk.

Een kleine dertig van die Douglas Dakota’s arriveerden zondag op vliegveld Duxford bij Cambridge, een voormalige basis van de Royal Air Force en nu eigendom van het Britse Imperial War Museum.

Lees ook: Dakota’s boven Normandië

De tocht van de Verenigde Staten naar Engeland was geen sinecure. Want anders dan de hedendaagse verkeersvliegtuigen kunnen de Dakota’s met hun snelheid van 300 km per uur en geringe actieradius niet in één keer de Atlantische Oceaan oversteken. Ze deden het langs een noordelijke route, hinkstapspringend over desolate wateren via tussenstops in Newfoundland in Canada, Groenland, IJsland en Schotland om bij te tanken. Precies zoals het tijdens de Tweede Wereldoorlog gebeurde, toen vele duizenden Amerikaanse bommenwerpers en gevechtsvliegtuigen naar Engeland en Schotland vlogen. In die tijd bestond er bovendien nog geen automatische piloot. Lang niet allemaal haalden ze het; sommige toestellen stortten in zee of liggen nog steeds begraven in Groenlands ijs.

Toevallig maakt een ander vliegend erfstuk uit de Tweede Wereldoorlog diezelfde reis nu in omgekeerde richting. De Consolidated Catalina ‘Karel Doorman’, een vliegboot (groot watervliegtuig) die gebruikt werd bij het bestrijden van vijandelijke onderzeeboten, is eind vorig jaar na twintig jaar in Nederland te hebben gevlogen verkocht aan een Amerikaanse stichting. De exploitatiekosten van de PH-PBY, zoals de Catalina meestal wordt genoemd, naar de Nederlandse registratie, bleken te hoog.

Foto Christiaan Soeteman

„Een relatieve kleinigheid heeft de Catalina de das om gedaan”, zegt Mischa van Leeuwen, vliegtuigkenner en piloot. „Een wieldeur sloot niet goed na een waterlanding. De bemanning heeft toen moeten besluiten om zonder neuswiel te landen op vliegveld Lelystad. De schade was net iets te veel om te dragen, ook al omdat er een heel seizoen niet gevlogen kon worden zodat de inkomsten wegvielen.”

Na een afscheidsrondvlucht vertrok de Catalina op 29 mei van Lelystad richting de VS, een tocht die afhankelijk van het weer een kleine tien dagen duurt. Toen Christiaan Soeteman, oud vlieger van de Koninklijke Marine, de ‘PH-PBY’ in Reykjavik na drie dagen aan de grond zette, kon hij daar parkeren naast enkele van de Dakota’s die juist naar Europa onderweg waren. In een vroeger leven was de Catalina daar gestationeerd en bracht er een van de Duitse U-boten tot zinken, die geallieerde konvooien belaagden.

Zelf maakte ik de hinkstap-overtocht naar Europa vijf jaar geleden, met een klein vliegtuig uit de Vietnam-oorlog, dat in de VS door een Nederlandse verzamelaar was aangeschaft. Ik heb bijna de volle afstand gevlogen; een bejaarde Amerikaanse piloot die vaker met dit bijltje gehakt had, wees me vanaf de rechterstoel de weg, en zorgde voor de papierwinkel op de vele tussenstops. Onderweg viel hij geregeld in slaap en dan was ik alleen met de sonoor ronkende motoren en de ijswereld onder me.

Lees ook: Laatste overlevende kamp Sobibor overleden

Ik volgde dan simpelweg het rode lijntje op mijn iPhone, want zijn eigen gps hield mijn compagnon tegen zijn zwoegende borst geklemd. Als mummies ingepakt in schuimrubber overlevingspakken vlogen we urenlang over een witte en grijze wereld, waar niemand ons oude, kleine vliegtuigje ooit terug zou kunnen vinden, mocht het misgaan. In ons voordeel werkte dat de zon op deze breedte honderdvijftig uur lang niet onder ging.

De tweemotorige Douglas Dakota speelde een sleutelrol in bevrijding van Europa; alleen al op die 6de juni 1944 vlogen er meer dan 800. Sinds 1949, toen Dakota’s de Sovjet-blokkade van Berlijn hielpen breken, zijn er niet zoveel in Europa tegelijk te zien geweest. Op het vliegveld van Duxford zullen ze dinsdag en woensdag een luchtshow geven, alvorens het Kanaal over te steken en na de mass parachute jump in Caen te landen.

Tegen die tijd moet de Nederlandse Catalina aankomen bij de Collings Foundation bij Boston in Massachusetts, waar het gerestaureerd en in de originele kleuren van ‘vliegboot No. 2459’ wordt geschilderd. Bob Collings, de nieuwe eigenaar en een miljonair die zijn fortuin maakte in elektronische kassa’s, vliegt mee.