Het nachtwerk van Rutte en Koolmees en haalt Wiebes de eindstreep?

De Haagse Stemming Met Ton Elias, Hanke Bruins-Slot en Zihni Özdil. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

Mark Rutte en Wouter Koolmees boekten vooruitgang in de nachtelijke uren van de pensioengesprekken, maar links is al verdeeld. Minister Wiebes wordt na zijn gestuntel bestookt vanuit de coalitie. En welke steken deelt Zihni Özdil vandaag uit in zijn afscheidsbrief?

OVERUREN: Het nieuws van de dag – pardon, nacht – is de pensioenonderhandeling die minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) voert met de bonden, de werkgevers en de linkse partijen. De gesprekken duurden tot 3 uur, premier Mark Rutte himself deed mee: alles om te laten zien dat het menens was. En dat is het. Als om de duimschroeven nog verder aan te draaien, liet De Nederlandsche Bank maandagmiddag weten dat meer dan de helft van de pensioenen erop achteruit dreigt te gaan in de komende twee jaar. Zelfs nu de bonden hun zin lijken te krijgen met de pensioenleeftijd (die gaat straks waarschijnlijk minder snel omhoog), ligt er nog genoeg op tafel: van de rente tot regelingen voor zware beroepen. En Koolmees moet zijn akkoord nog langs de Raad van State, de Tweede én de Eerste Kamer krijgen, uiterlijk voor 1 juli. In de woorden van werkgeversvoorman Hans de Boer: “Ik ben van nature een optimistisch man, maar nu durf ik het echt niet meer te zeggen.”

Overuren II: GroenLinks en PvdA praten ook mee: met de linkse oppositiepartijen aan zijn zijde wil Koolmees kunnen laten zien dat zijn akkoord breed wordt gedragen. Die willen wel. PvdA-leider Lodewijk Asscher merkt sinds de coalitie de meerderheid in de Eerste Kamer kwijt is “een heel andere toon” dan in het najaar, toen de linkse partijen buitenspel werden gezet. Alleen de SP doet niet meer mee, naar eigen zeggen omdat Rutte en Koolmees “de deur dichtgooien”. Het lijkt erop dat de tegendraadse SP-strategie de val van Ron Meyer overleeft.

WANKELE WIEBES: Het zijn moeilijke maanden voor Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD). Hij werd binnengehaald als wonderboy, een voortvarende minister op de belangrijke dossiers Groningen en klimaat, maar zijn ster is nu al tijden tanende. Vanavond gaat hij in debat met de Tweede Kamer over de Groningse aardbevingsoverlast. Die zal hem ongetwijfeld herinneren aan de duizenden gedupeerden (al worden die nu sneller vergoed) en aan de zware beving in Westerwijtwerd, die Wiebes afdeed als “een bevinkje” (“ongelooflijk dom”, aldus Rutte). Oppositieleden zinspelen op een eis om te vertrekken, en ook binnen de coalitie klinkt gemor. “Zijn gestuntel straalt af op het kabinet”, vertelt een bron aan het AD. “Je staat toch met hem op één foto.” Wiebes’ portefeuille is al ingekrompen. Vorig jaar nam staatssecretaris Mona Keijzer (CDA) een deel van zijn taken over. Inmiddels heeft hij ook de versterkingsoperatie afgestaan aan Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66)

LEENMOE: Bij studenten ging gisteren de champagne open. Het nieuws dat minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, D66) de rente op studieleningen bij nader inzien niet verhoogt, kwam eigenlijk niet meer als een verrassing nadat de Eerste Kamer vorige week liet merken weinig te voelen voor het plan. De definitieve intrekking liet toen nog op zich wachten, maar kwam gisteren alsnog, in de vorm van een officiële brief. Daarin concludeert de minister dat voor de renteverhoging “onvoldoende draagvlak” bestaat. Niet dat de studenten snel tevreden zijn gesteld. Volgens Tom van den Brink, van studentenorganisatie ISO is de brief “een mooie aanleiding om het hele stelsel wederom ter discussie te stellen.”

DIGIBETERSCHAP: De laatste keer dat een parlementair onderzoek zich over de digitale overheid boog, viel de eer van het voorzitterschap ten deel aan VVD’er Ton Elias, die zelf met open ogen bijna in een phishing-aanval tuinde. Dat kan beter, moet het handjevol Kamerleden gedacht hebben dat nu een nieuw onderzoek opzet. Volgens Kees Verhoeven (D66), één van de initiatiefnemers, heeft het parlement “onvoldoende grip en kennis, stuurt het onvoldoende bij en is het in zekere zin onmachtig”. Gaat het bijvoorbeeld om Huawei en 5G, dan loopt het onderwerp dwars door een aantal Kamercommissies. Om dat te voorkomen wil Verhoeven overwegen voortaan één vaste Kamercommissie voor digitalisering in het leven te roepen. Nog even geduld: voor de volgende kabinetsformatie moet er een advies liggen.

MEEDOEN IS BELANGRIJKER DAN WINNEN: Terwijl Forum voor Democratie in Gelderland het eerste Statenlid op eigen houtje ziet vertrekken - Alex van Wijhe kan het provinciewerk niet combineren met zijn baan en geeft zijn zetel hij terug - wachten spannende dagen voor de partij in Zuid-Holland. Met dank aan het kunst- en vliegwerk van Hans Wiegel maakt FVD daar kans te gaan besturen, maar succes is niet gegarandeerd. Met de SGP werd bij de Eerste Kamerverkiezingen nog een dealtje gesloten, maar bij de andere partijen wordt door recente optredens van Baudet getwijfeld over de coalitie-onderhandelingen. Vandaag treffen de Zuid-Hollandse CDA-leden elkaar, met partijvoorzitter Rutger Ploum, voor een ledenvergadering. Ligt de achterban dwars, dan lijkt het over en uit voor FVD in Zuid-Holland en lonkt alleen in Limburg nog een plek op het pluche: meedoen om de macht gaat Forum tot dusver moeilijker af dan winnen.

AFSCHEIDSGROET: Twee Kamerleden zeggen vandaag hun collega’s vaarwel (volgen kan hier, vanaf 15.00). CDA’er Hanke Bruins-Slot, die als Kamerlid het laatst het nieuws haalde door haar aanvaring met Thierry Baudet, heeft een nieuwe baan: zij wordt gedeputeerde in Utrecht. Zihni Özdil kreeg bij GroenLinks een iets minder fluwelen afscheid, en dat gaan we horen in zijn afscheidsbrief, die Kamervoorzitter Khadija Arib vandaag voorleest. Over de inhoud kunnen we niets zeggen, maar ter voorbereiding pakken we de mail van Jesse Klaver aan de GroenLinks-leden er nog eens bij.

Correctie: Gisteren schreef ik dat Theo Hiddema had geweigerd zijn te hoge onkostenvergoeding terug te betalen. Maar tijdens Kameroverleg gisteren bleek dat Hiddema het geld inmiddels wél heeft terugbetaald aan de Tweede Kamer, bovenop het bedrag dat hij eerder weggaf aan de Amsterdamse Poezenboot. Excuus.

QUOTE VAN DE DAG:

“Ingewikkelde coalities vorm je met gedetailleerde afspraken die pas staande blijven als iedereen ze nakomt, ofwel: juist versnippering vergert de fractiediscipline.”

Politiek columnist Tom-Jan Meeus vraagt zich af of we fractiediscipline wel als geïsoleerd verschijnsel kunnen begrijpen.