Resistent tegen hiv en toch vroeg dood

Genetische manipulatie
In China werden genetisch gemanipuleerde baby’s geboren. Hun mutatie zorgt voor een grotere kans op vroeger overlijden, blijkt nu.

De Chinese onderzoeker Jiankui He bracht vorig jaar een mutatie die resistent maakt tegen hiv aan in menselijke embryo’s. Nu blijkt dat mensen met die mutatie een grotere kans hebben om vroeg te overlijden.
De Chinese onderzoeker Jiankui He bracht vorig jaar een mutatie die resistent maakt tegen hiv aan in menselijke embryo’s. Nu blijkt dat mensen met die mutatie een grotere kans hebben om vroeg te overlijden. Foto Kin Cheung

Britten die van beide ouders een genetische mutatie hebben geërfd die hen resistent maakt tegen hiv, hebben gemiddeld een hogere kans op vroeger overlijden. Dat blijkt uit een genetische analyse van Xinzhu Wei en Rasmus Nielsen van de University of California in Berkeley, die maandag gepubliceerd is in het medisch-wetenschappelijke blad Nature Medicine. Het gaat hier om de delta32-mutatie in het CCR5-gen, die voorkomt dat mensen aids krijgen na een besmetting met hiv. Tegelijkertijd is van deze mutatie ook bekend dat het een hogere gevoeligheid geeft voor andere infectieziekten, waaronder pokken, gele koorts en griep.

Wei en Nielsen baseren hun conclusies op informatie uit de zogeheten UK Biobank, waarin vrijwilligers hun complete genoom hebben laten analyseren in combinatie met hun gezondheidsgegevens. In West-Europa is ruim 20 procent van de bevolking drager van de delta32-mutatie, maar slechts 1 procent daarvan erft de mutatie van beide ouders. Onder de 409.693 Britten in het onderzoek zaten relatief nog minder mensen met die dubbele delta32-combinatie, volgens de onderzoekers al een aanwijzing dat deze gencombinatie een negatief effect heeft. Dat bleek ook uit het rekenwerk dat ze vervolgens deden; mensen met twee keer delta32 hadden 20 procent meer kans om voor hun 76ste te overlijden dan mensen zonder of met slechts één mutatie.

Genetisch veranderde kinderen

De onderzoekers refereren in het artikel expliciet aan het experiment van de Chinese onderzoeker Jiankui He waaruit de eerste genetisch veranderde kinderen geboren zijn. Jiankui He onthulde in november vorig jaar dat hij met de crispr-techniek geprobeerd had de delta32-mutatie aan te brengen in menselijke embryo’s. Zo wilde hij bewerkstelligen dat kinderen van een vader met hiv beschermd zouden zijn tegen deze infectie. Er werd een tweeling uit geboren, Lulu en Nana, en er was ook nog een zwangerschap met een derde kind dat dezelfde genetische bewerking had ondergaan.

Uit de resultaten die He presenteerde op een wetenschappelijk congres in Hongkong blijkt dat het niet helemaal gelukt is exact deze mutatie in de kinderen aan te brengen. Of ze echt resistent zijn tegen hiv, moet nog blijken. Jiankui He kreeg veel kritiek van andere wetenschappers omdat zijn proef niet alleen onbezonnen was, maar ook nog eens onnodig.

Wei en Nielsen willen met hun onderzoek opnieuw benadrukken dat een genetische variant die beschermt tegen een dodelijke infectieziekte tegelijk de risico’s op andere gebieden serieus kan laten toenemen. Maar een duidelijke oorzaak voor de vroege sterfte konden ze niet identificeren. Ze houden het erop dat het een optelsom van kleine negatieve effecten is. Overigens zijn mensen die een mutatie in één van de twee CCR5-genen hebben mogelijk ook gedeeltelijk resistent tegen hiv, maar kennelijk geeft dat niet een extra sterfterisico door andere oorzaken.

Waarom de delta32-mutatie zo frequent voorkomt bij West-Europeanen (en niet of veel minder bij andere etnische groepen) is niet duidelijk. Wei en Nielsen schrijven dat selectiedruk door een hiv-epidemie niet waarschijnlijk is. Het percentage Britten dat is besmet met het virus (0,16 procent) is veel te klein om zoden aan de dijk te zetten.

Lees ook: Waarom greep niemand in bij de crispr-baby’s?