‘Praten met Vlaams Belang is gevaarlijk’

Jos Geysels Vlaams Belang is in opkomst in Vlaanderen. Kan het ‘cordon sanitaire’ om de partij wel worden gehandhaafd?

Betoging eind vorige maand tegen Vlaams Belang in Gent. De partij won desondanks flink bij de Europese verkiezingen.
Betoging eind vorige maand tegen Vlaams Belang in Gent. De partij won desondanks flink bij de Europese verkiezingen. Foto BELGA PHOTO

Het Vlaams Belang is terug. Maar mag het ook meedoen? Bij de verkiezingen vorige week in België haalde de radicaal-rechtse partij bijna 20 procent van de stemmen. Meer dan in de voorbije tien jaar. Nu wordt getwijfeld aan het cordon sanitaire, de weigering van alle partijen met Vlaams Belang samen te werken. Die partij liet zelf nadrukkelijk blijken met partijen in gesprek te willen. De grootste partij van Vlaanderen, de rechts-conservatieve N-VA, gaf zelfs aan dat te zullen doen. Het cordon, zo gaan stemmen op, werkt averechts.

Daar denkt ex-politicus en minister van Staat Jos Geysels anders over. De bedenker van het cordon, geldig sinds 1989, vindt het na 30 jaar nog altijd even relevant, vertelt hij telefonisch: „Toenadering is gevaarlijk.”

Lees ook: ‘De mensen zijn het beu’, zeggen ze in Ninove, de stad waar deze radicaal-rechtse partij haar grootste zege behaalde.

Waarom kwam het cordon sanitaire destijds ook al weer tot stand?

„Ik was parlementslid voor de groene partij, toen Agalev, en zag het nog zeer kleine Vlaams Blok opkomen, voorganger van het Vlaams Belang. Ze hielden er standpunten op na die ingingen tegen het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Zoals een migratiestop, terwijl in conventies staat dat iedereen het recht heeft asiel aan te vragen. Het onderdrukken van de islam, terwijl vrijheid van godsdienst een mensenrecht is. Het achterstellen van bepaalde bevolkingsgroepen, discriminatie. Ruim tien jaar later bevestigde de rechter het ook: Vlaams Blok werd in 2004 veroordeeld voor racisme en aanzetten tot discriminatie. Daar moet je niet mee willen samenwerken. We hebben een afspraak gemaakt, eigenlijk een hele eenvoudige tekst, die door iedereen is ondertekend.”

Is daar echt een verdrag voor nodig?

„Politici hebben de neiging om strategisch te denken. Bij elke verkiezing, ook nu weer, zijn er partijen die suggereren dat samenwerking met het Vlaams Belang toch mogelijk is. ‘We moeten ze toch mee in het bad nemen, we zullen ze wel beschaafder maken’, klinkt het dan. Zo’n afspraak zorgt ervoor dat zoiets minder snel kan gebeuren. Ze beschaafder maken, dat zit er voor mij tot nu niet in.”

Is het niet ondemocratisch zo’n partij te weren?

„We mogen van mening verschillen over van alles en nog wat en daarover discussiëren – het principe van een democratie. Maar wel uitgaande van het idee dat iedereen gelijk is. Voor sommige zaken geldt dat, ook in een democratie, wat veel mensen willen niet automatisch moet gebeuren. Bijvoorbeeld over de invoering van de doodstraf. Daarover hebben we in Europa bindende afspraken met elkaar gemaakt.

„Sjoemelen met de normen en waarden van de Verlichting, met grondrechten, daar kun je niet slordig mee zijn. Doe je dat wel door zo’n partij erbij te halen, dan ontstaat normalisering en dat is heel gevaarlijk. Kijk maar naar Hongarije en Viktor Orbán, die daar nu weigert uitgeprocedeerde asielzoekers eten te geven. Ik ben geen softie, maar zoiets gaat in tegen medemenselijkheid. Je moet geen toenadering zoeken tot rechtspopulistische partijen maar er de vreedzame confrontatie mee zoeken, voordat ze de democratie verstoren. Het Vlaams Belang mee in bad nemen, betekent dat het bad van de democratie ook vuiler wordt.”

Maar het Vlaams Belang is toch niet het Vlaams Blok?

„Na de veroordeling is de naam veranderd, een aantal punten is anders geformuleerd, de taal is wat gepolijst. Nu zie je een zogenaamde trendbreuk met [de 32-jarige partijvoorzitter] Tom Van Grieken, die er een beetje uitziet als Thierry Baudet in Nederland. Maar de mannen van de oudere garde, zoals Filip Dewinter, zijn aan boord gebleven. Die gingen vrolijk langs bij extreem-rechtse partijen als Gouden Dageraad of bij [de Syrische president ] Assad, en delen pamfletten uit om moskeeën te verbieden. De kleren maken de man, maar maken van een man nog geen democraat.

„Vroeger was de slogan ‘Eigen volk eerst’ en hanteerden ze de bokshandschoen. Nu is het ‘Eerst onze mensen’ en zijn ze net in pak gestoken. Maar ze blijven nog hardcore rond islam en migranten.”

Lees ook: De 26-jarige Dries Van Langenhove werd na een schandaal alleen maar populairder. Nu staat hij op de lijst van het Vlaams Belang tijdens de landelijke verkiezingen.

Toch gaan nu stemmen op het cordon op te heffen. De burger moet gehoord worden, zegt men.

„Dat wordt hij. De partij zit, cordon of niet, in het parlement. Dat andere partijen er niet mee samenwerken is hun recht. Maar ze moeten wel bezig zijn met wat die kiezers zeggen. Waarom denken die mensen zo? Wat bedreigt ze? Een derde van de Belgen leeft rond of net boven de armoedegrens, mensen zijn blijkbaar in toenemende mate onzeker, ze zien bedreigingen voor hun eigen toekomst. Hoe geef je daar democratisch antwoord op? Veel politici zijn dáár veel te weinig mee bezig. Dat verklaart het succes van zo’n partij, niet het cordon. Je moet burgers een stem geven die beter is dan die van rechts-populistische partijen. Kijk naar hun motiveringen, ga erop in, niet door te kopiëren wat je wilt vermijden.”