Militairen doden betogers, staken dialoog met burgers

Soedan Met geweld maakte het leger in Soedan een eind aan de maandenlange sit-in. „Het ziet er slecht uit, maar het is nog niet voorbij.”

Soedanese demonstranten hebben autobanden in brand gestoken en een weg versperd in Khartoum, tijdens uit de hand gelopen betoging maandag in de Soedanese hoofdstad.
Soedanese demonstranten hebben autobanden in brand gestoken en een weg versperd in Khartoum, tijdens uit de hand gelopen betoging maandag in de Soedanese hoofdstad. Foto Reuters

Maandenlang was het protest in Soedan te karakteriseren als bijna altijd vreedzaam, hoopvol en meestal constructief. Daar is maandag een abrupt einde aan gekomen. De militairen hebben de sit-in van duizenden demonstranten die sinds half april naast het militaire complex in hoofdstad Khartoum bivakkeerden, neergeslagen. Militairen schoten op betogers. Volgens lokale bronnen vielen er zeker dertig doden en honderden gewonden.

„Er wordt met scherp geschoten en op grote schaal geweld gebruikt”, meldde de Sudanese Professionals Association, een drijvende kracht achter de protesten.

Door de actie is het contact tussen de Soedanese burgers en de militaire raad verbroken. De twee groepen waren met elkaar in gesprek over de toekomst van het land. De vraag was wie de komende drie jaar, tot er verkiezingen zouden plaatsvinden, tijdelijk de macht zou overnemen. Volgens de oppositie staan nu bondgenoten van de afgezette president Omar al-Bashir aan het roer. Zij willen dat het leger de macht houdt. De betogers pleiten voor een burgerregering waarin de militairen een zo klein mogelijke rol spelen. „Het ziet er slecht voor ons uit”, erkende betoger Munzir in een telefoongesprek op maandag. „Maar het is nog niet voorbij.”

De onderhandelingen in Soedan tussen militairen en burgers liepen al enkele dagen stroef.

Na een zware regenbui zondagavond zagen de militairen in de ochtenduren hun kans de vermoeide demonstranten bij het militaire complex te verwijderen.

Hard optreden

Volgens de betogers spelen soldaten van de aan het regeringsleger geallieerde militie de Rapid Support Forces de hoofdrol bij de aanval. Geholpen door de politie en vrachtwagens van het reguliere leger sloten ze het plein bij het hoofdkwartier af. Onder zwaar geweervuur renden betogers met hun tenten de straatjes rond het militaire hoofdkwartier in.

De leiders van de burgerbeweging riepen op „de moorddadige militaire raad” af te zetten en te demonstreren. „Het gaat nu niet meer om de sit-in maar in heel de stad wordt tegen de militairen betoogd”, zei Munzir maandag, „het is nu erop of eronder.” Ambtenaren verlieten hun werk om mee te demonstreren.

Een Soedanese journalist ter plaatste meldde ook hard optreden van de militairen maar hij denkt dat het leger juist een bloedbad wil voorkomen omdat daarmee hun rol als steunpilaar van de revolutie tegen de afgezette president Omar al-Bashir zou zijn uitgespeeld.

In december begon het volksverzet tegen dictator en islamitische fundamentalist Bashir, die al dertig jaar aan het bewind was. Dat verzet liep begin april uit op massabetogingen van honderdduizenden mensen, waarna het leger Bashir opzij schoof. Maar de oude en goed georganiseerde fundamentalisten sloegen de afgelopen weken terug toen burgers en militairen geen akkoord konden bereiken over een gezamenlijke overgangsregering en begonnen een tegenrevolutie. De twee topleiders van de militaire raad reisden de afgelopen dagen naar Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Egypte voor steun.

Op Twitter worden veel beelden gedeeld van het neergeslagen protest van maandag: