Chique Amerikaanse etiquette-cultuur

Vanuit Princeton, New Jersey, schrijft over wat haar opvalt. Vandaag: (ouderwetse) Amerikanen zijn beschaafder dan Nederlanders.
Illustratie Eliane Gerrits

Het is natuurlijk even wennen als vertegenwoordiger van de Oude Wereld, het centrum van de beschaving, in de culturele woestenij van Amerika. Want iedereen loopt in T-shirt en korte broek, kauwt de hele dag kauwgom, eet alleen cheeseburgers en weet niet met mes en vork om te gaan. Maar vergis je niet, juist de Nederlander loopt hier gemakkelijk het risico als onbeschoft boertje van buut’n over te komen. Want sinds de jaren zestig weten wij dat alle regels optioneel zijn. In Holland is vrijheid blijheid. Maar in veel opzichten leeft Amerika nog in de jaren vijftig. Regels zijn regels. Een aantal voorbeelden.

Zeven uur is zeven uur. Je komt precies op tijd bij een feestje, niet te laat en nooit, maar dan ook nooit, te vroeg. Zelfs geen minuut. Gasten zitten vaak geduldig in hun auto te wachten voordat ze op het juiste moment kunnen aanbellen. Dan staat iedereen tegelijkertijd te dringen op de stoep. Nederlanders daarentegen komen gemakkelijk een uur te vroeg of te laat. Ik houd altijd rekening met de ruime foutenmarge van mijn landgenoten.

Je gaat ook precies op tijd weg. De meeste uitnodigingen melden keurig het eindtijdstip van de carriages – het moment waarop ‘de koetsjes komen voorrijden’. Sterker nog, het wordt zeer gewaardeerd als de gastheer of gastvrouw met een ferme tik op het glas het einde van de feestelijkheden aankondigt, waarna iedereen tegelijkertijd opstapt. „Heerlijk, zo heb je nog wat aan je avond”, hoor je dan. Heel gewoon om rond negen uur weer een leeg huis te hebben. Nederlanders blijven graag tot in de kleine uurtjes hangen, want hoe later, hoe gezelliger.

De dresscode is nooit optioneel. Staat op de uitnodiging „black tie”, dan is iedere man strak in smoking. Dat is even wennen. Zeker als je weer terug bent in Nederland, waar niemand kledingadviezen serieus lijkt te nemen. Het is hoogstens een vage suggestie. Loop je mooi voor gek als enige in je avondjapon of smoking. Op de middelbare school zie je dit verschijnsel al. Op de dag dat een sportteam een thuiswedstrijd speelt, dragen alle jongens trots een das. Ik zie de Hollandse pubers zich al slap lachen om dit schaapachtig gedrag.

Eten doe je binnen. Zelfs in het toeristische hart van Times Square zie je nauwelijks mensen op straat eten. Dat is onbeschoft. Kijk dan eens in de Kalverstraat waar bijna iedereen met een zakje friet, pijpje pils of hoorntje ijs rondloopt. En zie alle etensresten op de grond liggen. Toegegeven, Amerikanen eten, of beter gezegd ‘scheppen’ hun salade eenhandig met een vork. Maar dat is ook de etiquette.

Ik kan nog even doorgaan. Het respect voor militairen, politieagenten, brandweerlieden en ieder ander in een uniform. De aanspreektitels van (voormalige) politici – het blijft altijd Mister of Madam Governor. De formele adressering van brieven – Mrs. John Smith, als het aan de echtgenote van meneer Smith is gericht. De handgeschreven bedankbriefjes. Etc. etc. Soms wordt het leven in de jaren vijftig me wat veel en denk ik: Ach, kon ik maar weer terug naar die heerlijke onbeschofte tijd van het eenentwintigste-eeuwse Nederland.

Reacties naar pdejong@ias.edu