Richard Carapaz, van boerenzoon tot Giro-winnaar

Ronde van Italië Richard Carapaz won als eerste wielrenner uit Ecuador een grote ronde. De kopman van Movistar gold niet als favoriet, zelfs niet toen hij in de slotweek de roze leiderstrui pakte in de Giro d’Italia.

Richard Carapaz, de eerste Ecuadoraan die een grote wielerronde wint, laat zich kussen en toejuichen in Verona, de stad waar de Ronde van Italië zondag werd afgesloten met een tijdrit over 17 kilometer.
Richard Carapaz, de eerste Ecuadoraan die een grote wielerronde wint, laat zich kussen en toejuichen in Verona, de stad waar de Ronde van Italië zondag werd afgesloten met een tijdrit over 17 kilometer. Foto’s Alessandro Di Meo/AP en Luk Benies/AFP

Achteraf blijkt het een cruciaal telefoontje. De Spaanse profwielrenner Oscar Sevilla, in zijn nadagen nog altijd actief in Colombiaanse dienst, belde ergens in het voorjaar van 2015 met Movistar-ploegbaas Eusebio Unzué. Ongelofelijk, wat hij nu had gezien. Het was in de Ronde van Colombia voor beloften, voorheen louter gewonnen door klimgeiten van eigen bodem, van Fabio Parra tot Miguel Angel Lopez. Maar dit keer was de winnaar een buitenlander: Richard Carapaz uit buurland Ecuador. Een absolute klimsensatie, volgens Sevilla.

Het geel-blauw-rood van Ecuadoraanse vlaggen en shirts siert zondag de tribunes van de Arena in Verona. De Amerikaan Chad Haga (Sunweb) wint de slottijdrit van de Giro, maar de eindwinnaar van de Ronde van Italië is nog verrassender. Vier jaar na zijn ontdekking in Colombia is Richard Antonio Carapaz Montenegro, net 26 jaar, de beste van allemaal. Hij verslaat tweevoudig winnaar Vincenzo Nibali (tweede) en Primoz Roglic (derde), en blijft ook Bauke Mollema (vijfde) voor. Hij is de eerste Ecuadoraanse winnaar van een grote wielerronde ooit.

Niemand die Carapaz al te serieus neemt als kanshebber voor de eindzege, als hij in de vierde etappe naar Frascati in een chaotische sprint heuvelop de Australische sprinter Caleb Ewan achter zich houdt en wint. Terwijl de Movistar-renner met de prosecco spuit, zijn alle ogen gericht op favoriet Tom Dumoulin, die na een val met gehavende knie op minuten achterstand over de finish komt. Een dag later zal de winnaar van 2017 en nummer twee van vorig jaar gedesillusioneerd afstappen. En Carapaz? Leuk zo’n ritzege, maar in het klassement al op 1.21 minuut achter leider Roglic.

Chaotische bergrit

Halverwege lijkt de Giro beslist, als Roglic in San Marino met grote voorsprong ook de tweede tijdrit wint. Al is de Sloveense kopman van Jumbo-Visma wel meesterknecht Laurens De Plus (ziek) kwijt. Maar Simon Yates en Miguel Angel Lopez, vooraf getipt als favorieten, maken geen geweldige indruk. Nibali lijkt de belangrijkste uitdager. Roglic en de Italiaan hebben in de chaotische bergrit naar Ceresole Reale louter oog voor elkaar. ‘Stiekem’ pakt Carapaz 1.19 minuut van zijn achterstand terug. Dat valt pas op als Roglic en Nibali een dag later opnieuw weigeren om kopwerk voor elkaar te doen. Carapaz soleert naar zijn tweede ritzege en krijgt in Courmayeur zijn eerste roze leiderstrui omgehangen.

Pas dan komen de verhalen over een kandidaat-winnaar. Van zijn geboorteplaatsje La Playa, op 2.980 meter hoogte bij de grens met Colombia, krap honderd inwoners. Als zoon van een boer met een paar koeien is hij er met zijn oude BMX-fietsje een bezienswaardigheid. „Elke dag stond ik om vier uur op om de koeien te melken, daarna naar school en vervolgens trainen om ’s avonds weer te helpen op de boerderij”, vertelde hij tijdens de Giro. Tegenwoordig woont hij buiten het wielerseizoen nog altijd in dezelfde buurt, met jeugdliefde Tania en hun twee kinderen.

Op advies van zijn eerste jeugdtrainer valt de 1,70 meter lange Carapaz af tot zijn huidige gewicht van 62 kilo. Ideaal om te klimmen. Als jonge renner groeit hij op in het wielergekke buurland. Hij strijdt er met de Colombiaanse toptalenten Egan Bernal, die door een blessure moest afzeggen voor deze Giro, en Miguel Angel Lopez. Hij wint een zware klimkoers in Mexico, krijgt als bijnaam ‘de locomotief van Carchi’ – naar de regio in de Andes waar hij opgroeide. Na zijn eindzege in de Ronde van Colombia voor beloften in 2015 weet Movistar-baas Unzué niet hoe snel hij moet reageren op het telefoontje van Oscar Sevilla, die in 2001 tweede werd in de Vuelta en na een dopingschoring op zijn 42ste nog altijd wedstrijden wint in Zuid-Amerika.

Foto Alessandro Di Meo/AP

„Ik heb hem in 2016 naar Europa gehaald”, vertelde Unzué vorig jaar aan de website Velonews over ‘zijn’ ontdekking. Carapaz vestigt zich in Pamplona en wordt door Unzué rustig gebracht in de opleidingsploeg van Lizarte. De ervaren Spanjaard, al ploegleider sinds de jaren tachtig (van onder meer Tourwinnaars Pedro Delgado en Miguel Indurain), ziet zijn aanwinst in diens debuutjaar bij de profs bijna winnen in de Route du Sud. In zijn eerste grote ronde, de Vuelta, eindigt hij als 36ste. Onopvallend? Niet voor Unzué. „Hij bleef sterk in de derde week. Het bewijs dat hij een sterke motor heeft.”

Unzué ziet dan al parallellen tussen Carapaz en Nairo Quintana, de Colombiaan die onder zijn leiding de Giro (2014) en de Vuelta (2016) won. Uitzonderlijke klimcapaciteiten, een grote motor en bescheiden afkomst. Waar Quintana de laatste jaren moeite heeft zijn hoge niveau te bevestigen, stijgt de ster van Carapaz snel in de sterrenploeg van Movistar. In de Giro van 2018 wint hij onder barre weersomstandigheden een bergrit en eindigt hij als vierde in het eindklassement. Toch start hij dit jaar in Italië niet als kopman van Movistar, hoewel wereldkampioen Alejandro Valverde en Quintana ontbreken. Unzué geeft zijn Spaanse ploeggenoot Mikel Landa het rugnummer 1.

Verjaardag

Zelfs in het roze geldt Carapaz niet meteen als de topfavoriet. „We hopen dat hij zichzelf een keer opblaast”, zegt Nibali’s trainer Paolo Slongo aan het begin van de slotweek. Maar Carapaz zelf twijfelt niet. Voor zijn verjaardag op 29 mei vraagt hij fietsensponsor Canyon een roze racefiets. Donderdagochtend toont hij die aan de wereld in startplaats Valdaora, vier dagen voor het einde van de Giro. Geen moment komt hij nog in de problemen. Niet op de besneeuwde flanken van de Passo Manghen in de bergrit van zaterdag, waar Lopez met een toeschouwer bokst en Movistar zich opnieuw de sterkste ploeg toont. En ook niet in de slottijdrit, waarin hij wel tijd verliest maar het roze veilig stelt.

„Steun Richard Carapaz”, had de Ecuadoraanse president Lenin Moreno opgeroepen voor de tijdrit in Verona, die in het Zuid-Amerikaanse land rechtstreeks werd uitgezonden op televisie. Andrés Gómez maakte ‘voetballand’ Ecuador in 1990 tennisfan door winst tegen André Agassi in de finale van Roland Garros. Carapaz zorgt voor de eerste wielergekte. En viert dat zelf op een roze loper in de Arena, met de nationale vlag op zijn rug en zijn familie om zich heen. „Dit is mijn grootste zege ooit en iets wat ik nooit had kunnen bedenken. Ik heb mijn droom geleefd.”