Nationale enquête Canada: moord op inheemse vrouwen is genocide

Premier Trudeau gaf in 2016 opdracht te onderzoeken hoe het komt dat Canadese vrouwen van inheemse komaf een veel grotere kans lopen vermoord te worden of vermist te raken.

Premier Justin Trudeau in 2017 met leiders van Canadese inheemse volkeren.
Premier Justin Trudeau in 2017 met leiders van Canadese inheemse volkeren. Chris Wattie/Reuters

De moord op en verdwijning van minstens 1.200 inheemse vrouwen in Canada de afgelopen decennia moet gezien worden als genocide. Dat concludeert een door premier Justin Trudeau ingestelde nationale enquêtecommissie, die de kwestie de voorbije drie jaar heeft onderzocht. De Canadese omroep CBC bezit het eindrapport van de commissie, dat maandag officieel wordt gepresenteerd.

Vrouwen en meisjes met bijvoorbeeld een Inuit- of Métis-achtergrond hebben in Canada een aanzienlijk grotere kans vermoord te worden of vermist te raken. Tussen 1980 en 2012 werden ruim duizend vrouwen van inheemse komaf omgebracht. Dat is 16 procent van het totaal, terwijl inheemse vrouwen maar circa 4 procent van de totale Canadese bevolking uitmaken. Van zo’n oververtegenwoordiging is ook sprake bij vermissingszaken. Belangengroepen van inheemse vrouwen beweren overigens dat het aantal moorden en vermissingen in werkelijkheid rond de 4.000 ligt.

Lees ook: ‘Trudeau wil wel selfies met inheemsen, niet hun waarden’

De commissie erkent dat er discussie kan bestaan over het gebruik van het begrip genocide, schrijft CBC. Het is inderdaad de vraag of de term in zijn gebruikelijke definitie van toepassing is op de Canadese moord- en verdwijningsproblematiek onder inheemse vrouwen. In het ook door Canada ondertekende Genocideverdrag van de VN staat dat ‘genocide’ slaat op het „opzettelijk vernietigen van een nationale, etnische, raciale of religieuze groep”.

Achtergestelde positie

Toch is er volgens de onderzoekers wel degelijk sprake van genocide. „Genocide is de optelsom van de sociale gebruiken, aannames en het handelen dat in dit rapport wordt beschreven”, stellen zij. De commissie doelt op de achtergestelde positie die veel inheemse Canadezen zeggen te ervaren. De politie zou zich bijvoorbeeld te weinig bekommeren om de inheemse bevolking, waardoor vermissings- en moordzaken niet genoeg aandacht krijgen. Bovendien is het overgrote deel van de inheemse Canadezen arm, waardoor zij meer kans lopen met geweld in aanraking te komen.

Voor haar onderzoek, dat 92 miljoen Canadese dollar (60 miljoen euro) heeft gekost, hield de commissie in heel Canada bijeenkomsten waar mensen hun verhaal konden doen. Daar kwamen bijna 2.400 mensen op af. Het onderzoek heeft uiteindelijk een vuistdik rapport opgeleverd, met 230 aanbevelingen voor de regering.