Noodlottig einde na zeven jaar durende gijzeling

Tijdens een reis naar de Filippijnen in 2012 werd de Groningse vogelaar Ewold Horn ontvoerd. Vrijdag is hij doodgeschoten.

Ewold Horn
Ewold Horn Foto lokale politie Tawi-Tawi

Als vogelaar Ewold Horn in 2012 weer eens besluit om te gaan reizen, wil hij naar de Filippijnen. Eindelijk een keer de Sulu-neushoornvogel zien. Een zeldzame soort, waar nog maar zo’n veertig exemplaren van rondvliegen.

Samen met zijn Zwitserse vogelvriend Lorenzo Vinciguerra besluit hij naar het eiland Tawi-Tawi te reizen, in het zuiden van de Filippijnen. De reis is een risico. Al decennia voert de jihadistische afscheidingsbeweging Abu Sayyaf in het gebied een guerrillaoorlog tegen het Filippijnse leger. Belangrijkste financieringsbron: losgelden die zij ontvangen voor ontvoerde personen.

Het plan verbaast goede vriendin Anneke Goldsteen niet. „Zodra Ewold geld had, ging hij op reis. Het was zijn tweede natuur: erop uit om vogels te bekijken.”

De Groningse Horn wil de vogels van dichtbij zien om zijn vak – hij zet dode vogels levensecht op – beter uit te kunnen oefenen, zegt Goldsteen. Ze leert hem kennen via haar man Klaas Nanninga, die een natuurmuseum in Groningen heeft. „Het opzetten van de vogels is erg gedetailleerd werk, maar Ewold was daar heel vakkundig in. Mijn man heeft het ook van hem geleerd.” Lezen over vogels was dan ook niet voldoende voor Horn. Goldsteen: „Door de dieren in het echt te zien, wist hij precies hoe hij ze moest nabootsen. Ewold keek met enorme aandacht.”

Lees ook: ‘Je weet nooit wat het leger gaat doen’

Wereldnieuws

In januari 2012 vertrekken Horn en Vinciguerra naar het eiland. Horn kent de gevaren, hij is eerder op de Filippijnen geweest. Hij schakelt de hulp van een lokale gids in en laat zich omringen door bewakers.

Na enkele dagen gaat het mis, als de beveiliging ineens verdwenen is. Wanneer Horn, Vinciguerra en hun reisgids kort daarna over water varen, worden ze ingehaald door strijders van Abu Sayyaf en gedwongen mee te gaan. De reisgids weet te ontkomen, maar Horn en Vinciguerra worden in de jungle gevangen genomen.

Door de ontvoering zijn de twee in februari 2012 kort wereldnieuws. Maar daarna wordt het stil. Geen berichten in de media, geen Kamervragen. In een interview in Trouw zegt Horns dochter Zippora in 2017 dat het ministerie van Buitenlandse Zaken haar al die jaren heeft afgeraden de zaak onder de aandacht te brengen. Bekende gegijzelden zouden door ontvoerders als waardevoller worden gezien. Ze geeft het interview toch, omdat ze ten einde raad is. Een losgeldeis ligt er namelijk niet, waardoor het voor haar na vijf jaar onduidelijk is wat de strijdgroep wil voor de vrijheid van haar vader.

Vluchtpoging

Op dat moment leeft Horns kompaan Vinciguerra alweer twee jaar in vrijheid. Hij vlucht als er chaos ontstaat tijdens een gevecht tussen Abu Sayyaf en het Filippijnse leger. Horn besluit te blijven – zijn fysieke gesteldheid is te slecht om door de jungle te rennen. Ondanks de nieuwe informatie van Vinciguerra kan het Filipijnse leger Horn niet vinden.

Begin dit jaar is er weer even hoop als een andere gegijzelde, een Filippijnse burgemeesterszoon, vrij wordt gelaten na onderhandelingen tussen Abu Sayyaf en het Filippijnse leger. De hoop dat verdere onderhandelingen ook tot de vrijlating van Horn zullen leiden wordt groter als de burgemeesterszoon verklaart vast te zijn gehouden met „de Nederlander”.

Maar vrijdag mislukt een vluchtpoging tijdens een vuurgevecht tussen het leger en Abu Sayyaf. Horn wordt neergeschoten, volgens regeringstroepen door een guerillastrijder. Hij overlijdt op 59-jarige leeftijd in Patikul, zo’n 130 kilometer van het eiland waar hij de Sulu-neushoornvogel zeven jaar geleden voor het eerst zag.