Werden Nederlandse zeezeilers door de Colombiaanse kustwacht geramd?

Schipbreuk in de Caribische Zee Een Nederlands echtpaar kwam in de Caribische Zee om het leven. De schade duidt op een aanvaring. De vraag is nu: met wie?

De Talagoa, het schip van het echtpaar Finke in 2016. De welvingen rechtsonder zijn mogelijk veroorzaakt door een botsing. Midden op de rug gezien: zoon Waldemar.
De Talagoa, het schip van het echtpaar Finke in 2016. De welvingen rechtsonder zijn mogelijk veroorzaakt door een botsing. Midden op de rug gezien: zoon Waldemar. Foto familie Finke

De dood van twee Nederlandse zeezeilers in de Caribische Zee, Waldy en Ria Finke, komt na drie jaar strafrechtelijk onderzoek in een ander licht te staan. Het echtpaar is mogelijk ’s nachts aangevaren door drugssmokkelaars en overboord geslagen – of gezet, bleek in een reconstructie die NRC vorig jaar maakte. Nieuwe aanwijzingen hebben een „alternatief scenario” opgeworpen, zeggen politie en justitie: hun zeilboot Talagoa kan ook zijn geramd door de Colombiaanse kustwacht.

De lichamen van Waldy (75) en Ria (69) werden in maart 2016 drijvend in zee gevonden bij het Colombiaanse eiland San Andrés. Waldy droeg alleen een merkloze boxershort en een waterdicht Seiko-horloge; Ria alleen een ketting en twee ringen, waarvan één met de inscriptie ‘Waldy’.

Het wrak van hun blauwe zeilboot werd twee dagen later door vissers gevonden op Cayo Bolívar, een atol van onbewoonde koraaleilandjes op dertig kilometer van San Andrés. Het wordt bezocht door vissers, toeristen en drugssmokkelaars met snelle boten die er brandstof verstoppen en tanken.

De nabestaanden van de Finkes en politie en justitie in Nederland staan voor een raadsel. Het weer op zee was goed, er waren geen geregistreerde schepen in de buurt, waardevolle bezittingen waren nog aan boord. De lijken vertoonden geen sporen van menselijk geweld, volgens autopsierapporten. Ria is verdronken en Waldy is doodgebeten door haaien.

Wel had de stalen romp van de Talagoa vreemde welvingen; mogelijk door een harde botsing met een boot van lichter materiaal. Op de plek van de klap zat een duidelijk schadepatroon met putten: de ‘vingerafdruk’ noemt de politie het. Het schip is inmiddels gesloopt.

Go fast van drugssmokkelaars

Op San Andrés hoort zoon Waldemar Finke in april 2016 dat vissers bij Cayo Bolívar op een paar honderd meter van de Talago ook een gezonken ‘go fast-boot’ van drugssmokkelaars zagen liggen – die nooit is gevonden. Zo ontstaat het scenario dat Waldy en Ria door deze boot zijn aangevaren.

Omdat het onderzoek zich voortsleept, zoekt Waldemar contact met misdaadjournalist John van den Heuvel. Voor het tv-programma Dossier Van den Heuvel, dat maandag wordt uitgezonden, gaan ze in juni 2018 weer naar San Andrés. Daar horen ze dat de mannen op de gezonken drugsboot het niet overleefd zouden hebben.

Een getuige vertelt nog iets anders. Nadat de Talagoa is gevonden, blijkt in een loods op de kustwachtbasis onder een zeil ook een patrouilleschip te liggen, dat aan de voorkant flink is beschadigd. Over deze schade wordt geheimzinnig gedaan, volgens deze bron. Het zou gaan om een Patrullero 380, een kunststof patrouilleschip van 11,5 meter met drie motoren. Bijzonder detail is een metalen sleepoog met bouten dat onderop de boeg zit. De vraag is nu of de afmetingen van dit sleepoog overeenkomen met de ‘vingerafdruk’ op de Talagoa.

„Misschien zat de kustwacht achter die go fast aan en hebben ze de Talagoa niet of te laat gezien?”, oppert Waldemar. „Of misschien waren ze betrokken bij smokkel – er gaan ook verhalen dat er drugs van die go fast zijn verdwenen.”

Zijn er meer aanwijzingen voor betrokkenheid van de kustwacht? Het dossier en het Colombiaanse politierapport roepen in elk geval vragen op.

Lees ook: Wat is er gebeurd met dit Nederlandse echtpaar op de Talagoa?

Op 29 maart 2016, twee dagen vóórdat de Talagoa wordt gevonden, verklaart de kustwachtluitenant die Waldy’s lichaam uit zee haalde dat de controletoren hem belde over een „blauwe boot”. „Zij vroegen ons om met een patrouille te onderzoeken of er sprake was van een schipbreuk”, aldus deze luitenant. Op Cayo Bolívar blijkt ook een post van de marine te zitten. „Waarom is het wrak van de Talagoa niet gezien of gemeld door die post?”, vraagt Waldemar zich af.

Na inspectie van de Talagoa rapporteert een Colombiaanse schade-expert al op 5 april 2016 aan de havenmeester van San Andrés zijn „vermoeden dat er mogelijk een botsing heeft plaatsgevonden”. Maar havenbedrijf en kustwacht lijken hier verder geen acht op te slaan. Als de Colombiaanse justitie eind 2017 vraagt om een inspectierapport met foto’s, zegt de kustwacht dat dit niet in het archief zit. Ook zouden er geen radarbeelden van het scheepvaartverkeer meer zijn. Zo zijn de laatste uren van de Talagoa niet te traceren. De AIS- en GPS-locatiesystemen van de zeilboot zelf zijn beschadigd door zeezout, omdat de kustwacht ze in de zon heeft laten drogen, hoort Waldemar.

„Het klopt dat de Colombiaanse kustwacht slechts zeer beperkt zijn medewerking heeft verleend”, aldus een gezamenlijke verklaring van de Nederlandse politie en justitie. In april dit jaar is een Nederlands politieteam met een officier van justitie naar San Andrés gegaan. Ze hebben onder meer drie vertegenwoordigers van de kustwacht uitgenodigd voor een verhoor. „Die zijn niet verschenen.”

Botsingen met de kustwacht komen vaker voor, blijkt uit de lokale krant El Isleño. In mei 2018 botste de Colombiaanse kustwacht ’s avonds op een vissersschip bij het eiland Santa Catalina. De visser raakte gewond aan zijn hoofd en zegt dat de kustwacht gewoon door voer. Volgens de kustwacht ging het om een achtervolging omdat de visser te hard gevaren zou hebben.

Bureaucratie leidt tot veel frustratie in het onderzoek naar de dood van het echtpaar Finkes. De rechtshulpverzoeken pendelen eindeloos – en lopen zo een half jaar vertraging op als Colombia eerst een officieel stempel eist. Radarbeelden van de Amerikaanse drugsbestrijding zouden uitsluitsel kunnen geven over de scheepsbewegingen rond 29 maart 2016. Maar ondanks drie rechtshulpverzoeken van Nederland aan de VS is niet duidelijk of die radarbeelden er zijn.

De kustwacht op San Andrés was per telefoon en e-mail onbereikbaar voor commentaar.