De vijf problemen van ‘Apple-genie’ Tim Cook

Technologie Tim Cook bouwde Apple uit. Zijn iPhone heeft een miljard gebruikers. Maar om verder te groeien moet het imperium wel wat obstakels slechten.

Tim Cook tussen klanten in de Apple Store in de historische Carnegie Library, Washington.
Tim Cook tussen klanten in de Apple Store in de historische Carnegie Library, Washington. Foto Jim lo Scalzo/EPA

„Het genie dat Apple naar het volgende niveau tilde”. Zo luidt de ondertitel van de recente biografie over Tim Cook. Hij nam in 2011 de leiding van het bedrijf over van Steve Jobs en sindsdien is de omzet meer dan verdubbeld, tot 265 miljard dollar in 2018. Ook de manier waarop Cook eind jaren negentig Apples productie naar China verplaatste, grenst aan het geniale, aldus de biografie.

Aan adoratie geen gebrek. Als Tim Cook maandag op het podium staat van Apples World Wide Developers Conference (WWDC) in San Francisco, krijgt hij vast een staande ovatie bij het aankondigen van de nieuwe besturingssystemen voor Apple-apparaten – zoals elk jaar.

Maar er is meer nodig dan wat updates. Cook wil Apple naar een nóg hoger niveau tillen: naar een ander businessmodel, van betaalde diensten. Apple is nog te sterk afhankelijk van iPhone-verkopen en lijdt onder de handelsoorlog tussen de VS en China. De afgelopen twee kwartalen kromp de omzet, en de koers daalde in een maand tijd met 15 procent. Amazon en Microsoft zijn Apple in beurswaarde voorbij. Wat zijn de problemen waar Cook mee worstelt?

1 De iPhone verliest terrein

De iPhone is goed voor tweederde van de omzet. Apple stopte vorig jaar met publicatie van verkoopcijfers, maar deze week maakte onderzoeksbureau Gartner bekend dat de smartphonemarkt in het eerste kwartaal van 2019 kromp met 2,7 procent. De iPhone-verkopen daalden met liefst 17 procent.

Het upgradetempo van iPhone-gebruikers neemt af. Door beperkte innovatie en hoge prijzen kiezen mensen ervoor langer met hun toestel te doen. Huawei is Apple in aantallen verkochte smartphones gepasseerd, maar loopt het risico door de Android-blokkade terrein te verliezen op de Europese markt.

Apple riskeert de wraak van China. Dat zou Apple-producten kunnen dwarsbomen. De kans bestaat dat Chinezen in een vlaag van nationalisme eerder kiezen voor merken van eigen bodem. China was goed voor bijna een vijfde van de Apple-omzet.

2 Verkeerd gegokt met 5G-chips

Terwijl Samsung en Huawei al toestellen uitbrengen met een 5G-chip, worstelt Apple nog met zijn chipleveranciers. Apple ontwerpt zijn eigen systeemprocessors, de A-serie. Maar voor modem-chips, die de draadloze verbinding met het mobiele netwerk verzorgen, is Apple tegen zijn zin afhankelijk van andere partijen.

Qualcomm was jarenlang hofleverancier, maar Apple vond dat het te veel betaalde voor licenties. Om Qualcomm onder druk te zetten, stopte Apple modems van Intel in iPhones. Het leidde tot een lange juridische strijd met Qualcomm, waarbij Apple de betalingsachterstand liet oplopen en Qualcomm Apple beschuldigde van diefstal van technologie.

Lees meer over de knallende ruzie om de iPhone-chip

Apple gokte mis. Afgelopen maand bleek dat Intel er niet in slaagde een fatsoenlijk 5G-modem te leveren. Apple heeft de ambitie om zelf modemchips te bouwen, maar ook dat lukt niet voor de komende generatie telefoons.

Apple moest bakzeil halen: Qualcomm krijgt een vergoeding van 4,5 miljard dollar en een zesjarig contract voor modemchips. Intel stopt helemaal met 5G-modems. De eerste generatie iPhones die geschikt zijn voor 5G komt waarschijnlijk pas eind 2020 op de markt.

3 Een toetsenbord met kopzorgen

Apple wordt al vier jaar achtervolgd door haperende toetsenborden. Alle recente MacBooks zijn voorzien van keyboards waarbij vaak letters blijven hangen of uitvallen. De oorzaak is het vlindermechaniek onder elke toets, dat kwetsbaar is voor vuil en onvoorspelbaar reageert. Het mechanisme is ooit bedacht om dunnere laptops te produceren, maar groeide uit tot een hoofdpijndossier.

Drie verschillende aanpassingen in de constructie gedurende de afgelopen jaren hebben niet geholpen. Deze maand maakte Apple bekend dat het in de laatste serie laptops opnieuw andere materialen in het keyboard verwerkt. Er is een garantieprogramma, toch doet het toetsenbordprobleem afbreuk aan het premiummerk dat Apple wil zijn.

Het toetsenbordprobleem doet afbreuk aan het premiummerk dat Apple wil zijn

4 De App Store ligt onder vuur

Concurrenten als Spotify klagen dat Apple zijn eigen apps voortrekt in de App Store, de downloadwinkel die een miljard iPhone-gebruikers toegang biedt tot miljoenen apps. De Europese Commissie onderzoekt die klacht en onlangs besloot een belangrijke rechtbank in de VS dat gebruikers Apple kunnen aanklagen wegens machtsmisbruik in de App Store.

Deze week publiceerde Apple, in reactie op alle kritiek, een webpagina die de App Store verdedigt: het is een veilige, door Apple gecontroleerde plek waar ontwikkelaars software verkopen en daarvoor al 120 miljard dollar uitbetaald kregen. De App Store is ook een financieel succes voor Apple, omdat het bedrijf van alle betaalde apps 30 procent commissie krijgt. Bij betaalde abonnementen, zoals Netflix of Spotify, wordt na een jaar nog 15 procent ingehouden.

Apple staat concurrentie in de App Store toe. Maar alleen Apples eigen apps – zoals de webbrowser, het mailprogramma of de digitale kaart – kunnen op iPhones als standaard voorkeursprogramma ingesteld worden. Bovendien verbiedt Apple andere apps met abonnementen een link te tonen naar alternatieve betaalmethodes, buiten de App Store om. Dit voorkeursbeleid gaat knellen, nu Apple zijn eigen service-aanbod uitbreidt met maandelijkse abonnementen op kranten en tijdschriften, op games en – straks – ook op tv-programma’s.

Of je nou iCloud-opslag koopt of onbeperkt muziek wilt luisteren, met een miljard gebruikers tikt een tientje per maand aan: 11,5 miljard dollar aan diensten in het laatste kwartaal. Over een of twee jaar zou de servicetak 100 miljard per jaar kunnen aantikken. Zo tilt Tim Cook Apple naar een hoger niveau, met een nog comfortabeler marge. Maar het wordt lastig om dat te doen zonder de teugels in de almachtige App Store te laten vieren.

5 Tesla bedankte voor Apple

Wat heeft Cook in petto? De iPhone blijft het middelpunt van het Apple-universum. De besturingssystemen MacOS en iOS smelten samen, zodat iPhone-apps op een MacBook werken. Uiteindelijk krijgt de Mac Apples eigen chip, in plaats van Intel-processors. Concrete producten uit de geruchtenmachine: een Mac Pro voor veeleisende gebruikers, nieuwe koptelefoons en meer medische functies in de Apple Watch. Sensoren om bijvoorbeeld je bloedsuikerspiegel te meten, veranderen het horloge in een draagbare dokter die altijd de vinger aan de pols heeft. Ook een virtual reality-bril zou in de maak zijn.

Zelfrijdende auto’s – echt nieuw terrein voor Apple – staan nog op de agenda. Een Amerikaanse analist bezwoer deze week dat Apple in 2013 een vergeefse poging deed om Tesla te kopen. Of Tim Cook anno 2019 nog interesse heeft, is onduidelijk. Aan zijn budget zal het niet liggen: Apple heeft 225 miljard dollar in kas. Daar kun je wel een Apple-auto mee bouwen.