Nieuwe regering in Zuid-Afrika: jonger en vrouwelijker maar niet brandschoon

Ramaphosa Het belangrijkste voorbeeld van de angst voor zijn tegenstanders is president Ramaphosa’s keuze voor de van corruptie verdachte Mabuza tot zijn vicepresident.

De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa tijdens een persconferentie waarin hij zijn nieuwe kabinet aankondigde.
De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa tijdens een persconferentie waarin hij zijn nieuwe kabinet aankondigde. Foto Phill Magakoe/AFP

Kan de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa zijn regering werkelijk verlossen van de trouwe waterdragers van zijn voorganger Jacob Zuma, wiens 9 jaar aan de macht zo werden getekend door corruptie en wanbeleid? Het antwoord op die vraag liet deze week op zich wachten, toen Ramaphosa de benoeming van zijn kabinetsleden niet bekendmaakte op de dag van zijn inauguratie afgelopen zondag, zoals gebruikelijk is.

De ploeg die hij woensdagavond na fikse vertraging presenteerde, laat op de meeste ministeries een breuk zien met dat beschadigde verleden: de helft van de kabinetsbenoemingen is vrouw. Er treden veel jonge bestuurders aan, die nog onbekend en onbeschadigd zijn. Het aantal ministers slinkt: van 36 naar 28 – een bewijs dat Ramaphosa minder baantjes onder minder vriendjes wil verdelen.

De echte rotte appels uit het kabinet van Zuma werden geruimd. Tot ieders verrassing benoemde Ramaphosa de voormalige burgermeester van oppositiebolwerk Kaapstad, Patricia de Lille, tot minister van Publieke Werken. De Lille werd eerder dit jaar door haar eigen partij DA onttroond en begon haar eigen partijtje, de Good Party. Met de benoeming van een oppositielid als De Lille keert Ramaphosa terug naar de regering van nationale eenheid, werd hier en daar verzucht. Dat is een verwijzing naar Mandela’s meesterzet, toen die in 1994 de laatste witte president F.W. De Klerk en zijn Nasionale Party – de uitvinders van apartheid – een plek in zijn kabinet gaf.

Voormalig president Jacob Zuma: ‘Bewijs maar dat ik corrupt was’

Was dit team de Nieuwe Dageraad die Ramaphosa tijdens zijn verkiezingscampagne beloofde? Niet iedereen is overtuigd. „Hij heeft mensen aangehouden die niet opvallend competent waren in hun vorige baan. Sommigen hebben actief zijn agenda ondermijnd”, schrijft Stephen Grootes donderdag in de Daily Maverick. „Ondanks het feit dat hij belangrijke symbolen van zijn ‘Nieuwe Dageraad’ heeft kunnen aanhouden, lijkt hij zwakker dan van tevoren gedacht.”

Nieuwe vicepresident moest langs ‘integriteitscommissie’

Het belangrijkste voorbeeld van die angst voor zijn tegenstanders is de benoeming van David Mabuza, tot vicepresident. Mabuza was tot voor zijn benoeming als vicepresident premier van de provincie Mpumalanga. Die provincie werd „een van de gevaarlijkste provincies in Zuid-Afrika” genoemd in The New York Times nadat de krant in 2018 de vele corruptieschandalen onderzocht waarbij Mabuza zou zijn betrokken. „Bijna twintig mensen, de meesten lid van het ANC, werden in de afgelopen twee decennia vermoord nadat ze corruptie aantoonden”, schreef de krant.

Lees meer over beschuldigingen van corruptie binnen het ANC

Mabuza’s benoeming werd deze week uitgesteld nadat hij moest verschijnen voor de ‘integriteitscommissie’ van regeringspartij ANC. Ramaphosa stelde Mabuza woensdagavond toch aan, met een waarschuwing. „De prestaties van ieder kabinetslid zullen geregeld tegen het licht worden gehouden en we zullen maatregelen nemen als ze niet voldoen aan hun beloften.” De vicepresident is traditioneel de opvolger van de zittende president van Zuid-Afrika.

Oppositieleider Mmusi Maimane van Democratische Alliantie veroordeelde woensdagavond de compromissen van president Ramaphosa als een „onderhandelde vrede tussen twee kampen”. „Ramaphosa plaatst de interne belangen van de verschillende facties binnen het ANC boven de belangen van Zuid-Afrika”, zei hij.