Opinie

Burgemeester wel/niet ‘kiezen’

Er moet een wet worden gewijzigd voordat Rotterdammers zelf hun burgemeester kunnen kiezen. Deze maand praat de gemeenteraad over een voorstel van Denk en Leefbaar Rotterdam om de inwoners tóch al te raadplegen. Goed idee? Twee opinies.

Illustratie Stella Smienk
Illustratie Stella Smienk

Geef Rotterdammers nu al zoveel mogelijk invloed op de burgemeestersbenoeming, zegt Denk-fractievoorzitter Stephan van Baarle.

Mogelijk zal burgemeester Aboutaleb van Rotterdam opteren voor een nieuwe termijn. Een uitgelezen mogelijkheid om te laten zien dat Rotterdam de proeftuin van Nederland is en gaat voor democratische vernieuwing. Rotterdam makes it happen! Laten we de Rotterdammers inspraak geven in de mogelijke herbenoeming van Aboutaleb.

De Nederlander staat te springen om meer inspraak te hebben in het gemeentebestuur. Uit onderzoek van het SCP blijkt dat een grote meerderheid is voor meer inspraak omtrent de benoeming van de burgemeester. Deze maatschappelijke wens vindt zijn weerslag in ons parlement, waar inmiddels in tweede lezing akkoord is gegaan om de burgemeestersbenoeming te deconstitutionaliseren en daarmee een gekozen burgemeester mogelijk te maken.

Rotterdam zou Rotterdam niet zijn als we de huidige mogelijkheden die binnen het wettelijke kader bestaan niet al ten volle benutten en vooruitlopend op de wettelijke verankering van de gekozen burgemeester zo veel mogelijk inspraak geven aan de Rotterdammers. Deze mogelijkheden zijn er! Na uitgebreid advies te hebben ingewonnen van vooraanstaande juristen blijkt dat het de gemeenteraad vrij staat om een besluit te nemen om een (digitale) meningspeiling te doen over het functioneren van de burgemeester voorafgaand aan het starten van de mogelijke herbenoemingsprocedure. De uitslag van deze peiling kan vervolgens door politieke partijen worden overgenomen.

Hiermee doen we recht aan de aantoonbare wens van een meerderheid van de Nederlanders om meer inspraak te hebben in de benoeming van de burgemeester. Niet meer zullen de achterkamertjes en partijpolitieke afspraken maatgevend zijn, de Rotterdammers hebben dan ook wat te vinden. Daarnaast zorgen we ervoor dat de burgemeester, het uithangbord van de gemeente met een invloedrijke functie, zijn positie inneemt met een democratisch mandaat. Dit mandaat zal een burgemeester helpen om met gezag zijn functie uit te oefenen en met draagvlak op te treden in de stad.

Mogelijke bezwaren die tegenstanders van het voorstel kunnen inbrengen zijn dat een digitale meningspeiling niet representatief zou zijn en dat een peiling niet bindend is. Het eerste bezwaar doet geen recht aan de vele mogelijkheden die zowel de sociale wetenschappen, als gemeentelijke onderzoeksinstellingen bieden om op een goede en representatieve wijze peilingen uit te voeren. Met een persoonlijke inlogcode zou het zelfs mogelijk kunnen zijn dat we iedere Rotterdammer vragen om deel te nemen aan de peiling. Het tweede bezwaar hangt af van de houding van politieke partijen; indien politieke partijen ervoor kiezen om de uitslag van de peiling serieus te nemen en zich eraan houden, kan men gewoon spreken van inspraak van de Rotterdammer. Kortom; niks staat ons in de weg om als Rotterdam op democratisch gebied vooruit te lopen!

Fractievoorzitter DENK Rotterdam

D66 Rotterdam is voor eerlijke en zorgvuldige verkiezing van een burgemeester. Dat is dit niet, zegt D66-raadslid Ingrid van Wifferen .

Het zelf kunnen kiezen van een burgemeester is een lang gekoesterde wens van D66. Als D66’er verheug ik me er dan ook op dat de gekozen burgemeester bijna in zicht is. De grondwet is inmiddels gewijzigd. Nu nog een goede wet en we zijn er. Bepaalde partijen in de Rotterdamse raad willen echter, vooruitlopend op deze wetgeving, Rotterdammers alvast laten meepraten over een mogelijke herbenoeming van de huidige burgemeester, via een digitale meningspeiling. D66 Rotterdam is voorstander van een zorgvuldige en eerlijke verkiezing. En dat is dit niet.

Denk en Leefbaar Rotterdam willen een digitale meningspeiling houden over de mogelijke herbenoeming van Ahmed Aboutaleb. Zij willen zo aan de Rotterdammers vragen of zij tevreden zijn met het functioneren van hun burgemeester. Hiervoor moet een regel voor de digitale meningspeiling worden gewijzigd, die meningspeilingen over personen verbiedt. De partijen hebben nu een voorstel ingediend om de woorden „behalve de burgemeester” toe te voegen.

Juridisch lijkt dit mogelijk, en het lijkt ook een sympathiek idee om Rotterdammers hierover te raadplegen. Toch is D66 Rotterdam hier geen voorstander van. Het leidt namelijk tot een houtje-touwtje verkiezing, mét risico’s en zónder een eerlijke kans voor de huidige burgemeester. Een digitale meningspeiling is lang niet zo representatief als verkiezingen. Niet alle Rotterdammers kennen het instrument, of hebben er toegang toe. Terwijl bij een echte burgemeestersverkiezing alle Rotterdammers een stembiljet op de mat zouden krijgen.

Daarmee is de peiling ook erg vatbaar voor beïnvloeding. Een actieve groep mensen die anderen mobiliseert tegen de huidige burgemeester, kan zo relatief makkelijk de overhand krijgen zonder een goede afspiegeling van de bevolking te zijn. En een negatieve peiling, ook al is de opkomst laag en niet representatief, kan wel het aanzien en het functioneren van de burgemeester beïnvloeden.

Het middel digitale meningspeiling is dan ook niet geschikt om over personen te stemmen. Digitale meningspeilingen over beleid zijn wel heel nuttig. Bijvoorbeeld om Rotterdammers te peilen over het profiel van een toekomstige nieuwe burgemeester. Dit kan richting geven aan de discussie over een nieuwe burgemeester, zonder dat personen beschadigd worden.

Nog erger en oneerlijker is dat in deze situatie de huidige burgemeester zichzelf niet kandideert maar wel beoordeeld wordt. Bij een echte burgermeesterverkiezing kan iemand zich met volle overtuiging kandidaatstellen. Zolang er nog geen echte verkiezingen zijn, kan de burgemeester dit niet maar moet hij wel lijdzaam toezien hoe anderen hem in een soort van verkiezing duwen.

Om deze redenen vindt D66 Rotterdam de voorgenomen digitale meningspeiling geen goede vorm van verkiezingen. Wij wachten liever – hopelijk nog maar even – op rechtvaardige, eerlijke en zorgvuldige burgemeestersverkiezingen.

Gemeenteraadslid D66 Rotterdam