Tweede Kamer: ministerie van Volksgezondheid bedondert ons met fake news

Personeelstekort zorg Een debat over personeel in de zorg ontaardde in felle kritiek op de bewindspersonen: Tweede Kamerleden voelden zich op het verkeerde been gezet door hun ‘PR-verhaal’.

Minister Hugo de Jonge praat met bewoners van een verpleeghuis.
Minister Hugo de Jonge praat met bewoners van een verpleeghuis. Foto Robin Utrecht/ANP

De Tweede Kamer voelt zich bedonderd door het ministerie van Volksgezondheid, dat te „juichend” zou zijn over het eigen beleid om het personeelstekort in de zorg terug te dringen. In een debat over het tekort aan verpleegkundigen en verzorgenden reageerden Tweede Kamerleden op een artikel in NRC. Daaruit bleek woensdag dat het verminderen van het personeelstekort door de bewindslieden deels onterecht werd geclaimd als een succes van hun eigen beleid. „Diep schandalig”, zei PVV-Tweede Kamerlid Fleur Agema. „Fake news”, volgens PvdA-Kamerlid John Kerstens. VVD-Kamerlid Leendert de Lange: „Problemen moet je eerlijk benoemen en oplossen.”

Lees ook Het ministerie van VWS presenteerde cijfers over personeel te rooskleurig

Vorig jaar kwam het ministerie met een actieplan om het personeelstekort in de zorg te verminderen. Dat is een groot probleem in de zorg – in bijvoorbeeld ziekenhuizen en verpleeghuizen zijn roosters nauwelijks rond te krijgen en zien patiënten soms weinig personeel of vooral stagiaires. Toen het actieprogramma begon, was de voorspelling dat er in 2022 een tekort van 125.000 mensen zou zijn.

Andere rekenmethodes

Vorige week bracht het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) onder de kop ‘Aanpak personeelstekort zorg werkt’ het nieuws naar buiten dat nu nog maar een tekort dreigt van 80.000 mensen. Het zou de goede kant opgaan met het tekort – op termijn zou dat zelfs kunnen afnemen tot 55.000 mensen.

Maar wie de cijfers goed bekeek zag dat die verbetering nauwelijks kwam door beleid van de bewindspersonen, maar vooral door andere rekenmethodes. Bovendien waren veel relevante cijfers, zoals over de uitstroom van personeel, niet meegenomen door het ministerie. Verpleegkundigen en verzorgenden waren ook kritisch over het positieve bericht van VWS: zij ervaren een enorme werkdruk.

Op het verkeerde been

In het debat over het personeelstekort bleek hoezeer Tweede Kamerleden zich op het verkeerde been gezet voelen door een positief persbericht van het ministerie van Volksgezondheid. D66-Kamerlid Vera Bergkamp was oorspronkelijk „oprecht blij” met het nieuws van VWS. Ze had gedacht: ‘Wat ontzettend knap dat het beleid nu al aanslaat.’ Totdat ze ontdekte dat het veel genuanceerder ligt: „We willen minder pr en meer het eerlijke verhaal.”

CDA-Kamerlid Joba van den Berg was het daarmee eens en vond dat er nog altijd „zorgwekkende” cijfers waren over de uitstroom van personeel in de zorg. VVD-Kamerlid De Lange zei zich nog altijd „grote zorgen” te maken over het personeelstekort in de zorg.

Gesjoemel

Volgens PvdA’er Kerstens had het ministerie de cijfers veel eerlijker moeten presenteren. Hij zei: „Verschillende andere presentaties zouden de waarheid beter hebben weergegeven. ‘Actieplan dreigt te mislukken’ bijvoorbeeld, want ik zie juist steeds meer vacatures in de zorg.”

PVV-Kamerlid Agema sprak van „ergerlijk gesjoemel” met cijfers. Ze zag parallellen met de affaire rond staatssecretaris Mark Harbers (Justitie en Veiligheid, VVD), die vorige week opstapte omdat hij in een rapport over incidenten met asielzoekers ernstige gewelds- en zedenmisdrijven niet expliciet benoemd had. Agema: „Het gaat hier niet om moord en verkrachting, maar de sjoemelsfeer op het ministerie van VWS is net zo erg.”

Rozebrillenwinkel

Zorgminister Hugo de Jonge (CDA) benadrukte dat „de jongens van VWS” niet langs „de rozebrillenwinkel” zijn geweest. Hij zei dat in de brief aan de Tweede Kamer wel degelijk werd gemeld dat andere rekenmethodes deels zorgen voor de positievere cijfers. Bovendien, zei hij, hebben de bewindspersonen er geen belang bij cijfers positiever te presenteren: „Het personeelstekort is urgent en zo willen we dat ook presenteren. We hebben steeds gezegd: er is nog een lange weg te gaan.”

Toen verschillende Kamerleden bleven herhalen dat het ministerie de cijfers veel te positief naar buiten had gebracht, vooral in een positief persbericht, bond De Jonge in: „Point taken. Dat had beter gemoeten.”