Timmerfrans en het Lavendelmonster

Ewoud Sanders Timmerfrans, de bijnaam voor Frans Timmermans, is al oud maar lijkt nu mainstream te worden. Hij is zeker niet de enige politicus met een bijnaam.

Woordhoek

De afgelopen dagen is Frans Timmermans, winnaar in Nederland van de Europese verkiezingen, op Radio 1 een paar maal Timmerfrans genoemd. Die bijnaam is al oud maar populair gemaakt door GeenStijl, onder meer in koppen als „Oh help. Timmerfrans mogelijk ‘Spitzenkandidat’”. Nu lijkt die bijnaam dus mainstream te worden.

In aanloop naar de verkiezingen kreeg hij nog een ridiculiserend bedoelde bijnaam toebedeeld: Hans Brusselmans, naar het personage uit het smakeloze filmpje waarmee de SP campagne voerde tegen de PvdA, maar dat vooral slecht uitpakte voor het resultaat van de SP zelf.

Woordspelige bijnamen voor politici zijn zelden positief. Vadertje Drees voor premier Willem Drees was dat wel, net als Mutti voor Angela Merkel. De clown voor VVD-minister Eric Wiebes mag positief klinken maar al te olijke politici worden niet serieus genomen. De Jessias voor Jesse Klaver, de Verlosser van Links, is ironisch bedoeld. Alexander Penthouse voor de voormalige D66-fractieleider Alexander Pechtold is een kwaadaardige verwijzing naar het appartement dat hij kreeg van een Canadese diplomaat. Zijn opvolger Rob Jetten dankt de bijnaam Robot Jetten aan de vele herhalingen in interviews bij zijn aantreden als fractievoorzitter – een bijnaam is snel geboren.

CDA-politicus Jaap de Hoop Scheffer is wel Gaap de Hoop Scheffer genoemd. Halbe Zijlstra werd Halve Zoolstra en Sophie in ’t Veld wegens omstreden declaraties Sophie in ’t Geld. Het zijn weinig subtiele pogingen om politici te framen.

Veel politici hebben meer dan één bijnaam. Dat geldt ook voor Mark Rutte. De Telegraaf plaatste in 2012 een foto van Rutte naast die van Karl Marx en noemde de premier Marx Rutte. Inmiddels heeft Rutte zijn linkse imago flink van zich af geschud. Zijn vermogen om alles van zich te laten afglijden en met nieuwe winden mee te waaien, heeft hem de bijnamen Rubberen Rutte, Teflon Mark en Teflonpremier opgeleverd; teflon (Tefal) is de anti-aanbaklaag op pannen. De Britse premier ‘Teflon Tony’ Blair is waarschijnlijk de eerste geweest met deze bijnaam.

Anders dan bijnamen voor sporters, worden bijnamen voor politici – een oud en internationaal verschijnsel – meestal slechts mondjesmaat door de gevestigde media gebruikt: je vindt ze vooral op opinieplatforms en in de sociale media. Daardoor zijn ze vaak niet algemeen bekend. Zo ben ik benieuwd hoeveel mensen paraat hebben dat voor Geert Wilders onder meer de bijnamen Blonde Dolly, Blondie het schaap en Gekke Geert zijn bedacht.

Op Twitter passeerde vorige week voor Thierry Baudet de fraaie bijnaam Het Lavendelmonster. Ik zag het meteen voor me: gesoigneerde, ijdele en welriekende politicus met een gedachtengoed dat door de bijnaambedenker als monsterlijk wordt ervaren. Bron van inspiratie: een filmpje waarin Baudet, op een rondleiding door zijn huis, ruikt aan een zakje lavendel dat hij zelf in Frankrijk heeft geplukt.

Youp van ’t Hek bedacht voor Baudet de bijnaam boreale borrelprater. De op een zijspoor gezette FVD’er Henk Otten heeft een bijnaam op rijm: Henk de Tank. Baudets secondant mr. Theo Hiddema wordt (de) Hiddemeister genoemd. Uit YouTube-filmpjes begrijp ik dat hij wordt beschouwd als een meester in gevatte antwoorden. Zeker is dat de Hiddemeister, nestor van het Lavendelmonsterverbond, zichtbaar geniet van zijn eigen kwinkslagen.

schrijft elke week over taal. Twitter: @ewoudsanders