Shell opnieuw naar de Kamer – ditmaal zonder de topvrouw

Fiscaal klimaat De Tweede Kamer windt zich weer op over de belastingmoraal van grote bedrijven. Met tegenzin komt Shell uitleg geven.

Tankwagen van Shell in Rotterdam. Via de NAM betaalde Shell in Nederland in 2018 230 miljoen euro winstbelasting.
Tankwagen van Shell in Rotterdam. Via de NAM betaalde Shell in Nederland in 2018 230 miljoen euro winstbelasting. Foto Jasper Juinen/ Bloomberg

Al twee keer schoof Marjan van Loon de afgelopen twee jaar aan bij een hoorzitting in de Tweede Kamer: over de ooit voorgenomen afschaffing van de dividendbelasting en over de gaswinning in Groningen. Maar de derde uitnodiging, voor woensdagmiddag over het fiscale regime voor grote internationale bedrijven, schoof ze door. Een collega met meer verstand van zaken zou de vaste commissie van Financiën daar meer over kunnen vertellen dan zijzelf, vindt de president-directeur van Shell Nederland.

„Tekenend voor de omgang met het parlement”, vindt Henk Nijboer. Het PvdA-Kamerlid nam het initiatief voor de hoorzitting. Het formele onderwerp luidt: Belastingafdracht multinationals. Maar Nijboer zal het vooral over de belastingmoraal van het grootste bedrijf van Nederland willen hebben: die van Shell.

Aanleiding voor het openbare rondetafelgesprek is immers de publicatie in Trouw, een half jaar geleden, waarin staat dat Shell in Nederland geen winstbelasting zou betalen. Shell ontkende dit en liet weten dat „onze fiscale afdrachten volledig in lijn zijn met fiscale wet- en regelgeving”. Trouw had de informatie over Shells belastingaangifte bovendien uit „een vertrouwelijk intern document”.

De Kamercommissie Financiën wilde dat Van Loon het fiscale beleid van Shell zou komen toelichten. De Kamer wilde weten of het klopt dat Shell al jaren geen winstbelasting betaalt. Welke „legale belastingconstructies” worden daarvoor gebruikt „en op welke wijze kan de wet worden aangepast om dit te voorkomen”?

In eerste instantie weigerde Shell te komen. Van Loon had geen zin om als enige vertegenwoordiger van het grote bedrijfsleven naar de Kamer te komen. Werkgeverslobby VNO-NCW was in haar ogen uitstekend in staat om „namens het gehele bedrijfsleven” het woord te voeren.

De commissie besloot de hoorzitting te verdagen en de uitnodigingen wat breder te versturen. Nu zullen ook vertegenwoordigers van Philips en AkzoNobel gehoord worden. Marjan van Loon zelf liet wel alsnog verstek gaan, omdat de hoogste fiscale bestuurder van Shell meer over de kwestie te vertellen zou hebben. Dat is de Schot Alan McLean, de executive vice-president taxation van het gehele energieconcern.

In een poging alvast begrip te kweken voor de positie van Shell gaf McLean mét Van Loon vorige week al een uitgebreid interview aan Elsevier Weekblad. „Wij betalen eerlijk belasting, zowel naar de letter als naar de geest van de wet”, zei McLean daarin. Maar het zes pagina’s tellende coververhaal kreeg een ander publicitair effect. ‘Shell erkent geen winstbelasting in Nederland te betalen’, was de portee erover in andere media.

Het management van Shell benadrukt graag welke belastingen het bedrijf wél betaalt. Over 2018 ging dat „wereldwijd” onder meer om ruim 10 miljard dollar (8,9 miljard euro) aan winstbelastingen, bijna 6 miljard dollar aan royalty’s en 48 miljard dollar aan btw en accijnzen. „Wereldwijd heeft Shell een effectieve belastingdruk van 33 procent.” Via de NAM betaalde Shell in Nederland vorig jaar 230 miljoen euro aan winstbelasting.

Voor PvdA’er Nijboer is dit verweer niet afdoende. Shell maakt in zijn ogen misbruik van de bestaande internationale fiscale wetgeving, die als doel heeft om geen dubbele belasting te heffen. Nijboer: „Shell veegt met behulp van dure juristen allerhande buitenlandse aftrekposten in slimme constructies bij elkaar om hier in Nederland op nul uit te komen. Daar zijn onze belastingverdragen niet voor bedoeld.”