Jesse Klaver is af van enfant terrible Zihni Özdil | Het ingestorte plafond van de SP

Met Zihni Özdil, Jesse Klaver en Mark Rutte. Elke dag De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

Een vertrouwensbreuk bij GroenLinks. Het kabinet blijft worstelen met de Eerste Kamer. En Mark Rutte en Hugo de Jonge gaan wel erg creatief om met cijfers.

VERTROUWENSBREUK: Wat begon met een interview in Trouw is een moddergevecht binnen GroenLinks geworden. Zihni Özdil, die vorige maand tegen de partijlijn in harde kritiek uitte op het leenstelsel voor studenten, werd gisteravond uit de Tweede Kamerfractie van GroenLinks gezet. Het leenstelsel was belangrijk voor Klaver: hij was één van de architecten, en door het te blijven steunen kon hij andere partijen laten zien dat er afspraken met GroenLinks te maken zijn. Met het interview zette Özdil Klaver voor het blok: die voelde zich gedwongen ook afstand te nemen van het leenstelsel. Maar dat Özdil nu uit de fractie is gezet, heeft volgens Klaver niks te maken met inhoudelijke standpunten. Het gaat om een vertrouwensbreuk, mailde Jesse Klaver aan alle GroenLinksleden. Özdil zou al langer niet functioneren binnen de fractie en afspraken niet nakomen. Nadat hij een gesprek “met een collega” stiekem had opgenomen, voelden andere fractieleden zich niet veilig meer, alus Klaver.

ALLE BALLEN OP JESSE: Volgens Özdil zit het anders: hij ergerde zich al langer aan de cultuur binnen de partij “dat alle ballen op Jesse gaan”, vertelt hij NRC. Het interview over het leenstelsel was “een vlucht naar voren”, en daarvoor werd hij vorige week woensdag op het matje geroepen. Klaver wilde dat Özdil “zou biechten”, en verklaren dat zijn uitspraken in Trouw te ver gingen. Özdil voelde zich “niet veilig” en heeft geprobeerd dat gesprek op te nemen. Dat heeft hij aan de vertrouwenspersoon binnen de partij verteld, maar die zou volgens Özdil naar Klaver zijn gestapt. Klaver had toen de ultieme reden om een “onwelgevallig Kamerlid” aan de kant te schuiven, alus Özdil. Hij werd gisteravond nog twee keer op de kamer van Klaver geroepen: eerst om hem te confronteren met de poging om het gesprek op te nemen. Daarna vergaderde de hele fractie zonder Özdil, waarop hij te horen kreeg dat hij uit de fractie is gezet.

EERSTE KAMERPERIKELEN: Het leenstelsel zorgde ook voor het kabinet voor een tegenvaller: minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, D66) moest een voorstel om de rente voor leningen van studenten te verhogen intrekken vanwege onvoldoende steun in de Eerste Kamer. Uitgerekend Anne-Wil Duthler, onlangs uit de VVD-fractie gezet, had de beslissende stem: zij wilde niet voor een verhoging stemmen. Het is de zoveelste teleurstelling voor het kabinet in de Eerste Kamer: eerder moest het kabinet een wet om zorgfraude aan te pakken intrekken en ook de privatisering van Holland Casino kwam niet door de Eerste Kamer. Wouter Koolmees van Sociale Zaken had gisteren wel succes: zijn nieuwe arbeidswet werd wel aangenomen in de senaat. Die wet moet ervoor zorgen dat er meer mensen een vast contract krijgen; tijdelijke contracten worden veel duurder.

CREATIEF MET CIJFERS I: “Aanpak personeelstekort zorg werkt”, was de ronkende kop boven het persbericht van vorige week. Ministers Hugo de Jonge en Bruno Bruins claimden dat het tekort aan zorgpersoneel daalde vanwege het beleid van het kabinet. Maar de ministers bleken creatief met cijfers te zijn: bijna de hele daling is te danken aan een andere rekenmethode. In een brief aan de Tweede Kamer waren de ministers al genuanceerder - ze wezen ook op de andere rekenmethodes - maar ook daarin claimden ze dat het kabinetsbeleid de “eerste vruchten afwerpt”. Verpleegkundigen reageren daar kritisch op: “De werkdruk neemt steeds meer toe, gediplomeerden verlaten het vak en ongeschoolden komen werken”, schrijft een van hen op de site van de beroepsvereniging.

CREATIEF MET CIJFERS II: Ook premier Mark Rutte had een (on)handigheidje met cijfers: hij wilde dat het tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen vooral zou gaan over de positieve economische cijfers. Maar de doorrekeningen van de klimaatplannen van het kabinet dreigden roet in het eten te gooien: die zouden voor Prinsjesdag worden gepubliceerd en daar zouden dan ongetwijfeld moeilijke vragen over komen. “Onwenselijk”, oordeelde Rutte, zo onthulde Nieuwsuur. En dus zorgde hij ervoor dat de doorrekeningen van het klimaatplan over Prinsjesdag heen werden getild. Op die manier hoefde hij geen vervelende vragen te beantwoorden over de kosten van de klimaatplannen van het kabinet. Overigens tot grote woede van Ed Nijpels, die twee dagen lang boze mails bleef schrijven - maar ook hij ging uiteindelijk overstag.

INGESTORT: “De Wiebeskamer” noemt de SP-fractie het, vernoemd naar de minister die het Groningse gasdossier onder zijn hoede heeft. In één van de werkkamers van de SP is het plafond naar beneden komen zetten. Een medewerker zag een scheur, vroeg om het plafond te stutten maar terwijl de werklui daarmee bezig waren, kwam de hele boel naar beneden. Er mag nu niemand meer in de kamer werken. Zelf legt de SP dus de link met de aardbevingen in Groningen, maar het is ook niet moeilijk om de symboliek bij de SP zelf te zoeken: de partij werd weggevaagd bij de Europese verkiezingen, voorzitter Ron Meyer stapt eind dit jaar op. Er vloeiden tranen, maandagavond, toen het besluit bij het partijbestuur werd genomen en dinsdag in de fractievergadering opnieuw. Fractievoorzitter Lilian Marijnissen leunde sinds haar aantreden op Meyer: hij verzorgde de campagne en hield kritische regionale afdelingen in het gareel. Nu moet Marijnissen het zelf gaan bewijzen.

QUOTE VAN DE DAG:

“Een premier die uit politiek opportunisme de onafhankelijkheid van het PBL ondergraaft, en daarmee het wantrouwen jegens alle andere planbureaus voedt: misschien is het inderdaad tijd om naar Brussel te verkassen.”

Volkskrant-columnist Sheila Sitalsing over Mark Rutte