‘Ik dacht: ik geef ze een jaar. Maar ze hebben in dat jaar niets gedaan’

Talk of the Town In de strijd tegen het groeiend aantal toeristen in Amsterdam liep Stephen Hodes voorop. Maar hij gooit de handdoek in de ring. ‘Wat de gemeente nu doet is zinloos.’

Al jaren klagen Amsterdammers over Nutellawinkels in het centrum, schuifelen over het Rokin en het geluid van rolkoffers. Sinds 2015 was Stephen Hodes (71) aanvoerder in de strijd tegen het groeiend aantal toeristen in de stad. De leefbaarheid komt hierdoor in het gedrang, vindt hij. Hodes zette Amsterdam in Progress (AiP) op, een „denktank” bestaande uit ongeveer zeshonderd inwoners van de stad die plannen ontwikkelden om „balans in de stad” te creëren. Maar AiP stopt. Het gemeentebestuur, de raadsleden en ambtenaren erkennen het probleem van massatoerisme niet, zo schrijft Hodes in een open brief op zijn website, die toepasselijk de titel ‘De Muur van Ontkenning’ draagt.

Stephen Hodes van Amsterdam in Progress. Eigen foto

Toen Amsterdam vorig jaar „een links college” kreeg, had Hodes goede hoop, zo zegt hij in het Spring House aan het IJ. „Ik dacht: ik geef ze een jaar. Maar we zijn een jaar verder, en ze hebben niets gedaan.” Het besluit om te stoppen met AiP nam Hodes naar eigen zeggen niet zomaar. „Ik doe het samen met anderen, dus ik heb het eerst besproken. Maar het was duidelijk dat niemand het wilde overnemen.” Dat betekent volgens hem niet dat er onvoldoende draagvlak is voor zijn ideeën. „Er is heel veel draagvlak. Maar de gedachte is dat anderen het moeten doen. Lily Tomlin, een Amerikaanse komiek, zei ooit: I said ‘Somebody should do something about that.’ Then I realized I am somebody. Het besef dat men iemand is die iets kan doen, is hier niet ingedaald.”

Cosmetische ingrepen

Waar Hodes voornamelijk tegenaan liep, is dat het stadsbestuur volgens hem alleen „cosmetische ingrepen” treft om de drukte tegen te gaan en dat de oorzaak niet wordt aangepakt. „We zijn aan het dweilen met de kraan open.” Als voorbeeld noemt hij de hotelstop, die sinds 1 januari 2017 geldt. „Dat klinkt: ‘wauw’. Maar er is helemaal geen hotelstop: er is een stop in bepaalde gebieden van de stad, terwijl de hele regio rondom Amsterdam als een gek hotels bouwt. Het is een waterbedeffect.” Hodes vervolgt dat voor zo’n 8.000 hotelkamers al een vergunning was verstrekt. Deze kunnen dus nog gewoon worden gebouwd.

Een andere verandering „in de marge” is dat groepen bij rondleidingen niet groter dan vijftien personen mogen zijn. „Geen enkele cruiseschiporganisatie, touroperator of buitenlands busbedrijf weet dat. En niemand handhaaft.” Ook het verhogen van de toeristenbelasting is volgens Hodes zinloos. „Bijna niemand kijkt daar van tevoren naar.”

Lees ook: Amsterdamse winkel moet stoppen met verkoop souvenirkleding

Knoppen van de toevoer

Om het toerisme in Amsterdam te beheersen, zijn volgens Hodes vier maatregelen nodig: Lelystad Airport van tafel, een quotum voor vluchten van en naar Schiphol, minder cruiseschepen naar Amsterdam en een hotelstop voor de héle regio Amsterdam. „Als je die vier dingen doet, zit je aan de knoppen van de toevoer.” Maar daarvoor is lef nodig, zegt Hodes, en de wil om impopulaire beslissingen te nemen. „Er is geen politicus die erop zit te wachten om te zeggen: ‘Het gaat helemaal mis, we moeten ingrijpen’.”

Voor echt effectieve maatregelen is lef nodig, zegt Hodes, en de wil om impopulaire beslissingen te nemen

Van wethouder Udo Kock (D66, Economische Zaken), verantwoordelijk voor toerisme, verwacht Hodes weinig. „In de vorige coalitie was hij ook voor groei – hij houdt van toerisme.”

Lees ook het interview met wethouder Rutger Groot Wassink: ‘Ik zie nu hoe ingewikkeld het is. Dingen veranderen kost tijd’

Na het stoppen van AiP vreest Hodes dat de toerismekwestie niet op een soortgelijke manier zal worden geagendeerd. „GroenLinks heeft alleen letters weggehaald op het Museumplein”, zegt hij schamper. De Amsterdamse binnenstad en omliggende wijken zullen volgens hem in een „pretpark” of „toeristengetto” veranderen. „Je krijgt een enorme monocultuur, en dan blijven de Amsterdammers weg.”

Zelf woonde Hodes ooit aan de Oudeschans in het centrum. „Toen ik daar introk, zei ik: ‘Ik ga hier tussen zes planken naar buiten’.” Maar na vier jaar was hij de geluidsoverlast van „blowende jongeren” in de Airbnb-woonboot tegenover zijn appartement zat. Nu woont Hodes in Muiden, tegenover het Muiderslot, „of Amsterdam Castle”. Dat is volgens Hodes vooral populair bij schoolklassen. „Dat kan ik net hebben”, lacht hij.