Hoe zorg je dat de Hells Angels ook echt ophouden te bestaan?

Motorclubs Politie en justitie hebben een hand-out gemaakt over hoe het verbod op Hells Angels te handhaven is. Buurlanden hebben uitgebreidere wetgeving.

Het logo bij de toegang tot het clubgebouw van de Hells Angels op industrieterrein Oostpoort (Harlingen) wordt woensdag verwijderd, naar aanleiding van het verbod op de motorclub.
Het logo bij de toegang tot het clubgebouw van de Hells Angels op industrieterrein Oostpoort (Harlingen) wordt woensdag verwijderd, naar aanleiding van het verbod op de motorclub. Foto Herman van Oost/ANP

Met een verbod op Hells Angels is nog niet gezegd dat de motorclub ophoudt te bestaan. Justitie houdt er al rekening mee dat criminele motorclubs zoals Hells Angels na een verbod gewoon doorgaan met hun activiteiten.

De rechtbank in Utrecht bepaalde woensdag dat de Hells Angels worden verboden omdat de club een gevaar vormt voor de openbare orde. Leden zien zichzelf als outlaws die buiten de wet staan en voeren oorlogen met andere motorclubs die gepaard gaan met geweld, stelt de rechtbank.

De motorclub Hells Angels is de vierde in twee jaar tijd die civielrechtelijk wordt verboden. Eerder gebeurde het bij Bandidos, Satudarah en Catervarius. Daarmee hoopt het OM een einde te maken aan de aantrekkingskracht van criminele motorbendes.

Ondanks het verbod gaat justitie er niet vanuit dat de motorclubs hun activiteiten meteen zullen staken, blijkt uit een hand-out waarin justitie en politie de mogelijkheden opsommen om het clubverbod te handhaven. Gemeenten en politie moeten meteen na het verbod werk maken van het sluiten van de clubhuizen en het in beslag nemen van goederen, staat in de hand-out. Ook kan met het vonnis in de hand worden opgetreden tegen „publieke aanwezigheid” van de verboden motorclub. „Denk daarbij aan kleding, stickers, logo’s op motorfietsen, etc.”

Lees ook Ooit golden Hells Angels als jong en onschuldig

Hoger beroep

Volgens Berend Roorda, universitair docent aan de rechtenfaculteit van de Rijksuniversiteit Groningen, loopt justitie hiermee vooruit op de zaken. Het voortzetten van een motorclub is pas strafbaar als het verbod onherroepelijk is. Roorda: „Een eerste vonnis is niet voldoende om het dragen van symbolen te verbieden. Het kan nog wel twee jaar duren voordat het hoger beroep is afgerond.”

Ook daarna is nog maar de vraag of het verbod effectief kan worden gehandhaafd, zegt Roorda, die met collega’s onderzoek deed naar de aanpak van motorclubs. „Een verboden club voortzetten mag niet, alleen is niet duidelijk wat de wetgever verstaat onder voortzetten. Gaat het alleen om de strafbare gedragingen die niet mogen worden voortgezet? Of mag het rondrijden in een hesje ook niet meer? Niemand die het weet. En dat is problematisch vanuit het oogpunt van rechtszekerheid: je moet als burger kunnen weten welk gedrag strafbaar is.”

Inspelend op het verbod hebben verschillende clubs al een doorstart gemaakt onder een andere naam. Begin dit jaar werd Darahbaru MC opgericht in Twente, door leden van het verboden Satudarah-chapter Eastside. Het hesje van Darahbaru heeft dezelfde kleuren als dat van Satudarah. Ook voor de Hells Angels staat al een opvolger klaar: MC Hardliners. Voormalig Angels-kopstuk Lysander de R. heeft de nieuwe motorclub recent vanuit de gevangenis opgericht. Het clublogo komt sterk overeen met dat van de Hells Angels.

Clubkleding verboden

Roorda wijst erop dat buurlanden een veel uitgebreidere wetgeving kennen om dergelijke constructies tegen te gaan. Zo heeft Duitsland in de wet opgenomen dat het dragen van clubkleding niet meer mag na een verbod. In Frankrijk mogen leiders van verboden organisaties geen nieuwe bestuursfunctie op zich nemen. Ook Nederland moet in haar wetgeving het verbod op motorclubs beter uitwerken, zegt Roorda. „Bij gemeenten en politie is er veel behoefte aan duidelijkheid. Want op het moment dat een organisatie wordt verboden, wil je ook effectief kunnen optreden tegen leden die de club nog uitdragen.”

Maar zelfs de uitgebreide Duitse wetgeving kon niet voorkomen dat verboden chapters van Hells Angels en Bandidos een doorstart maakten met clublogo’s die nagenoeg gelijk waren aan de oude. Er was slechts een andere naam van het chapter aan het logo toegevoegd. De rechter vond dit logo desondanks zo onderscheidend dat de ‘nieuwe’ club niet onder het verbod viel. Daarop werd in 2017 de wet aangepast om óók clubs met bijna identieke logo’s te kunnen verbieden. Roorda: „Het blijft een kat- en muisspel.”