Hoe Michael Jackson verdween uit Best

Longread Fans van Michael Jackson zijn bang dat hun held uit de geschiedenis wordt gewist. De voormalig King of Pop, horen ze nu al.

Bart Nijstad

De blik van Michael Jackson gaat rond over het bedrijventerrein. Twee spiedende ogen, levensgroot op de zijkant van een busje dat telkens hetzelfde rondje rijdt. Stapvoets langs kantoorgebouwen met spiegelend glas, niemand op straat. Holendrecht, een maandagochtend in april.

„De politie was hier zojuist.” In z’n eentje staat de 42-jarige Mark Wittenberg op de stoep voor het hoofdkantoor van McDonald’s Nederland, mapje persverklaringen onder de arm. „De Mobiele Eenheid zou al onderweg zijn, zeiden de agenten. Ik zei: ‘Niet nodig jongens! We willen gewoon een statement maken’.”

Hij trekt een A4’tje tevoorschijn. ‘Ken de feiten’, staat erop. Wittenberg staat er namens het platform MJ Innocent, een groep fans die vinden dat Michael Jackson ten onrechte wordt beschuldigd.

Luister in deze podcast hoe Freek Schravesande op zoek ging naar het metershoge beeld van Michael Jackson dat uit Best verdween

Fans lieten van zich horen nadat de VPRO begin dit jaar aankondigde de documentaire Leaving Neverland te zullen uitzenden. Twee mannen zeggen daarin als kind te zijn misbruikt door de popster. Een dertigtal fans stond in maart, op de dag dat de documentaire werd uitgezonden, op het Mediapark in Hilversum. En nu was er dan de oproep om op het bedrijventerrein in Holendrecht hun ongenoegen te uiten. McDonald’s had vanwege alle commotie in de nacht van 1 op 2 april een reusachtig standbeeld van de King of Pop, dat al jaren op de parkeerplaats stond van een vestiging in Best, verwijderd.

Maandagochtend blijkt niet het beste moment voor een statement. Wittenberg haalt zijn schouders op. Twee tv-ploegen zijn al langsgeweest, een fotograaf. „Nu hebben we tenminste onze stem kunnen laten horen.”

Hij begrijpt er niets van. Eerder, toen er al ophef was om de documentaire, liet McDonald’s nog weten dat het beeld zou blijven staan. „En nu is het weg.”

Bijna niemand weet waar het nu is.

We zijn een familierestaurant. Dat moet je onbevangen kunnen bezoeken

De man in regenjas die op straat een kind een snoepje aanbiedt; het is het klassieke beeld van de kinderlokker. In de praktijk gaat ‘grooming’, contact leggen met een kind om uiteindelijk diens seksuele drempels te verlagen, subtieler. De dader schept een afhankelijkheidsrelatie en beloont seksueel gedrag met aandacht of cadeaus. De dader forceert geheimhouding door manipulatie of dominantie en gaandeweg verleent een kind toestemming voor iets zonder precies te weten waarvoor.

In Leaving Neverland, van de Britse filmmaker Dan Reed, gaat het precies zo. Aan het woord komen Wade Robson en James Safechuck, die zeggen als kind in de jaren 80 en 90 jarenlang door Michael Jackson te zijn misbruikt. Ze werden als jonge fans uitgenodigd op Neverland, Californië, het landgoed inclusief pretpark van de popster. Verblind door exclusieve aandacht van hun idool gaven de jongens – en hun ouders – Michael Jackson steeds meer ruimte. De popster, zelf een volwassen kind, zou hen leren dat ze met aanrakingen, die steeds verder gingen, hun genegenheid konden tonen.

De vier uur durende documentaire ging begin dit jaar in première op het Sundance Film Festival in de VS. Hij werd onder tv-critici lovend ontvangen: zo werd het grooming-proces niet eerder getoond, en met zo veel details was er amper nog twijfel over de geloofwaardigheid van de getuigenissen.

De film leidde ook tot kritiek. De Jackson-fans hadden zo hun vraagtekens. Was er een financieel motief voor de beschuldigingen? Waarom hadden de twee de popster eerder juist verdedigd en elk misbruik ontkend? Waarom had de filmmaker geen weerwoord gevraagd bij de nabestaanden van Michael Jackson? En was het niet héél toevallig dat Leaving Neverland een andere documentaire die op het festival werd getoond, over #MeToo-dader Harvey Weinstein, overschaduwde?

Fans uit de hele wereld analyseerden de documentaire, waarna de filmmaker moest erkennen dat bepaalde details in de getuigenissen niet konden kloppen.

Het voorkwam niet dat Starbucks de popster uit zijn playlists verwijderde, Louis Vuitton het Michael-thema uit zijn zomercollectie, dat radiostations stopten met het draaien van zijn nummers en dat zijn standbeelden in Engeland, Denemarken en Nederland verdwenen.

Leaving Neverland kómt geloofwaardig over, zeggen de fans. Ze kunnen wel begrijpen dat doorsnee-kijkers de beschuldigingen geloven. Maar wie kent Michael Jackson nou beter?

Bart Nijstad

Best, een woensdagmiddag in april. De verkleuring van het asfalt is twee parkeervakken groot. Hier, aan de snelweg, bij de ingang van de McDrive, stond Michael Jackson op een sokkel. Twaalf meter hoog, nét iets kleiner dan de grote gele M die automobilisten van verre moet verleiden om de afslag te nemen. Met gebalde vuisten keek de popster uit over het verkeer van de A2, de Hornbach en de meubelboulevard. Een standbeeld van kunststof, met kabels vastgeklonken aan de grond, anders woei-ie om.

In 1996 werd het beeld in Walibi Holland onthuld ter promotie van zijn HIStory World Tour. Tv-presentatrice Irene Moors trok het doek eraf en daarna werd ’ie geveild, de opbrengst ging naar het Ronald McDonald-huis. Ondernemersechtpaar Peter en Nelly van Gelder kocht het beeld voor 33.000 gulden (bijna 15.000 euro) en plantte het op de parkeerplaats van hun McDonald’s-vestiging in Best.

Dé fanclub? Dé fanclub bestaat niet

Het filiaal van de Van Gelders is een buitenbeentje in de uniforme wereld van McDonald’s. De vestiging is opgesierd met gele, ronde bogen en klassieke letters in de stijl van een van de allereerste McDonald’s-filialen, in Illinois. Het had ze flink wat moeite gekost om het hoofdkantoor van hun plan te overtuigen, weet de bedrijfsleider die er vandaag werkzaam is.

In de zaak vind je parafernalia van Elvis Presley, The Stones, Marilyn Monroe – ronddraaiend op een luchtrooster wappert elke zeven seconde haar rokje omhoog. In deze vestiging geen muziek met een irritante dreun, maar weemoedige jaren 50-songs. De plaatselijke jeugd is er inmiddels aan gewend, zegt de schoonmaakster, die graag meezingt.

Terwijl Marilyn en Elvis de McDonald’s-bezoeker lachend verwelkomen, opgelucht dat hun plek in de wereldgeschiedenis lijkt veiliggesteld, moest Michael verdwijnen. In de nacht van 1 op 2 april, bijna tien jaar na zijn overlijden op 25 juni 2009, werd hij in stilte omlaag getakeld en per oplegger weggevoerd naar onbekende bestemming. Ook zijn gouden plaat verdween van de muur. Decreet vanuit het hoofdkantoor. „We zijn een familierestaurant”, zei de landelijk woordvoerder. „Dat moet je onbevangen kunnen bezoeken.”

Waar het beeld was gebleven? De fans moesten het doen met een briefje op de deur: ‘We doneren het beeld en de relikwieën aan de Nederlandse Michael Jackson fanclub.’

Bart Nijstad

Amsterdam-West, een maandagavond in april. Met een fles Pepsi op tafel zitten Mark Wittenberg en drie medefans in een bovenwoning op de bank. Samen met nog een handvol anderen zijn zij de drijvende kracht achter MJ Innocent. „Dé fanclub?” Wittenberg schudt z’n hoofd. „Dé fanclub bestaat niet.”

Fanclubs, dat is meer iets van de vorige eeuw. Toen je in Nederland nog dé Michael Jackson-vereniging had. Met een vijfkoppig bestuur, eigen fandagen en cd- releaseparty’s in samenwerking met platenlabel Sony. En een eigen magazine voor de Nederlandse fans, waarin ze de laatste Michael-nieuwtjes konden lezen. In een oplage van enkele duizenden exemplaren. De fanclub had contact met Jacksons management en wisselde informatie uit met fanclubs over de hele wereld.

Maar met de opkomst van internet kon iedereen zijn eigen nieuws verzamelen. Het magazine had geen nut meer en in 2006 hield ook dé fanclub op te bestaan. Een veelheid aan fangroepen nam het landschap over. Ze ontstonden organisch. Fans met dezelfde belangstelling voor Michaels muziek. Met interesse in zijn persoon. Interesse voor de technische snufjes van zijn shows. Heal the World-fans die van de wereld een better place willen maken. Fans die hem verafgoden. Fans die álles verzamelen. Fans die gewoon voor de gezelligheid fan zijn. Fans die het goed met elkaar konden vinden.

Nergens is wederhoor gevraagd. Dat is toch raar?

Wat de Michael-fan bindt, is de liefde voor het mysterie dat altijd om de popster heen heeft gehangen. Een geheimzinnigheid die Michael Jackson bewust creëerde, hem groot maakte, maar zich ook tegen hem keerde. De fans vinden het fascinerend. Wat bedoelde ’ie in dat nummer? Was dat kind nu van hem? Heeft hij wel of niet in die zuurstoftank geslapen om zijn huid goed te houden? Zelfs tien jaar na zijn dood verschijnen er nog nieuwe feitjes. Tot op de dag van vandaag wisselen talloze fangroepen wereldwijd informatie uit.

„Wij zijn een vriendengroep”, zegt de 45-jarige Louisa Benji op de bank in Amsterdam-West.

„Dat is zo ontstaan”, zegt de 44-jarige Myra Julliette.

„Zoals ook het fan-zijn zomaar ontstaat”, zegt de 45-jarige Myriam – ze wil niet met haar achternaam in de krant.

Je bent kind, vindt Michael leuk en bezoekt eens een concert. En nog een keer en nog een keer. Je geeft de popster eens een hand, je leert andere fans kennen en voor je het weet zit je met elkaar op eindeloze treinreizen richting zijn concerten en word je vrienden, legt Julliette uit. „Michael was de lijm.”

Het standbeeld? Zij weten niet waar het is. Het interesseert ze ook niet zo. Belangrijker vinden ze de strijd tegen de documentaire. „De film”, noemen ze het liever.

„Want waar zijn de feiten?” zegt Benji. „Nergens is wederhoor gevraagd. Dat is toch raar?”

Julliette: „Alsof wij een filmpje maken over McDonald’s…”

„…en dan beweren dat er kattenvoer in de hamburgers zit”, zegt Myriam.

„Kijk, wij zijn ook moe van alle gedoe”, zegt Julliette. „Zelf zat ik vanavond liever met m’n dochter thuis dan hier op de bank. Maar wij strijden voor zijn nalatenschap. Het is nooit bewezen dat Michael schuldig is. Dit gaat ons aan het hart. Dit heeft hij niet verdiend.”

Bart Nijstad

Bezoekers van de McDonald’s in Best zagen geregeld fans staan bij het standbeeld van Michael Jackson. Tot in Rusland en Japan kwamen ze ervoor naar Brabant. Ze lieten er brieven, knuffels en rozen achter. Daarna zaten ze urenlang met een hamburger in een hoekje rechts van de ingang, bij de toiletten, pal onder de gouden plaat van hun idool. Het is tevens het favoriete plekje van de lokale hangjeugd die er graag kliert vanwege gebrek aan toezicht. „Dénken ze”, zegt de schoonmaakster, met een knipoog naar een camera erboven.

Elk land waar Michael Jackson optrad kreeg in 1995 en 1996 van het management een replica van het standbeeld, ter promotie van de tour. Het was een nogal onhandelbaar plastic gevaarte en vermoedelijk zijn de meeste exemplaren in de loop der jaren vernietigd. In Best bleef het beeld staan en toen de popster in 2009 overleed, aan een overdosis, groeide de McDonald’s-vestiging uit tot een gedenkplaats die wereldwijd bekend was. Een bedevaartsoord.

Zelf zat ik vanavond liever met m’n dochter thuis dan hier op de bank. Maar wij strijden voor zijn nalatenschap

De McDonald’s had geen last van de fans, zegt de bedrijfsleider. En met het beeld had de vestiging weinig bemoeienis. Een groepje Nederlandse fans zorgde voor het onderhoud en leende soms stroom voor de muziek of een emmertje water voor de bloemen die aan een hekje voor het beeld hingen. Op Michaels sterfdag, 25 juni, verzamelden zich jaarlijks vele tientallen fans op de parkeerplaats in Best om liedjes te zingen en kaarsjes te brandden.

Rond Michaels verjaardag in augustus was er steevast een groot feest. Een Brabantse fangroep organiseerde dan een Army of Love en met tientallen fans uit het hele land liepen ze vanaf het beeld naar een naburige feestzaal voor optredens van Michael Jackson-impersonators. In het luchtruim cirkelde soms een vliegtuigje met de tekst ‘My message is Love’.

In de eerste dagen na de verwijdering van het beeld ontving de McDonald’s-vestiging boze e-mails en telefoontjes. „We gaan nóóit meer eten bij de Mac!”, werd geroepen. Maar de felle reacties zijn voorbij. „Ach, het leven gaat door”, zegt de schoonmaakster.

Bart Nijstad

Haarlem, een maandagmiddag in april. „Cán-cel!”, roepen de 19-jarige Nykée Freijsen en Eveline Grondel verbeten. Ze drinken een colaatje in een café op de Grote Markt en kennen elkaar van het protest tegen Leaving Neverland een maand eerder op het Mediapark.

„Cancel Johnny Depp!” (Omdat de acteur zijn vrouw zou slaan).

„Cancel Logan Paul!” (Omdat de YouTuber een controversieel filmpje maakte).

Op sociale media maakt iedereen elkaar gek, zeggen de twee. Wie in de ogen van anderen iets fout doet, wordt meteen ‘gecancelled’. #cancel, lees je dan op Twitter. En dan doen ze je gelijk in de ban. „Met twee tweets effe iemand cancellen en dan weer verder. Zo gaat het”, zegt Freijsen.

Grondel: „Er wordt zó snel een stempel gedrukt, iemand zwart gemaakt. Terwijl het soms achteraf niet blijkt te kloppen.”

Grondel en Freijsen geloven de beschuldigingen tegen Michael Jackson niet zomaar. In hun wereld van sociale media krijgen ze zo veel nepnieuws te verstouwen dat ze gewoonweg niet meer kunnen wéten of iets echt is of niet. #Cancel Michael Jackson? „Eerst zelf onderzoek doen”, vinden ze.

Dat hij gewist zal worden uit de geschiedenis; het is de grote angst van elke Michael-fan. Ze zijn er heus wel van overtuigd dat zijn muzikale erfenis de hetze zal overleven. Zou Vincent van Gogh uit het museum verdwijnen als zou blijken dat hij in zíjn tijd van misbruik werd beschuldigd?

Maar de fans zien óók dat de wereldgeschiedenis wordt geschreven door de morele winnaars.

Michael liep uit de pas, zo zien ze het. En in een wereld die onder invloed van media en commercie steeds gelijkvormiger wordt, is anders-zijn niet gewenst. Je wordt teruggefloten. Neem de McDonald’s in Best. De fans vrezen dat straks nérgens meer muziek van Michael wordt gedraaid, geen beelden meer worden getoond en dat zijn roem dan langzaam uitdooft. De voormalig King of Pop, horen ze nu al. Genoeg fans die niet meer met een T-shirt van Michael over straat durven.

Er wordt zó snel een stempel gedrukt, iemand zwart gemaakt. Terwijl het soms achteraf niet blijkt te kloppen

En het was al niet zo gemakkelijk om pas ná de dood van Michael Jackson fan te worden, zeggen Grondel en Freijsen. Ze kregen in één klap alle hits over zich heen, van Thriller tot Billie Jean. „Dat was heel heftig.”

Het gebeurde toen ze allebei negen waren, hun ouders op het journaal hoorden dat Michael Jackson was overleden en zeiden: „Hier, luister maar eens”.

Maandenlang waren ze tot niets anders in staat dan het draaien van de muziek van Michael Jackson. Het was geen verliefdheid, zegt Grondel. „Meer zoiets van: wauw, wat gebeurt hier allemaal?! Je schrikt.”

„En je bent jaloers”, zegt Freijsen. „Je denkt: shit, te laat geboren. Wij zitten nu opgescheept met Famke Louise.” Daarbij was het fan-zijn als kind ook eenzaam. De liefde voor de popster delen met leeftijdsgenoten was lastig en onder oudere fans overheerste haat en nijd. Wie Michael Jackson een hand schudde, had er gelijk tien vijanden bij. Pure jaloezie.

Grondel zocht gelijkgestemden op Twitter, maar daar stuitte ze op weerstand. Als het over Michael gaat, denkt iedereen het altijd beter te weten. „Vooral Amerikaanse fans”, zegt ze. „Die pakken je op je woorden. Maar hállo, voor mij is Engels wel een tweede taal ja.”

Na de dood van de popster was het jaren rustig in de fangroepen. Maar sinds de ophef over Leaving Neverland lijkt er iets wezenlijks veranderd. De fans wereldwijd hebben één gezamenlijk doel: de naam van Michael Jackson zuiveren. Het leidde tot verbroedering. Fans riepen elkaar op om in het openbaar de popster te verdedigen. Freijsen en Grondel zitten met een aantal andere Michael-Jackson-fans nu in een appgroep. „Het is fijn om mensen te hebben waarmee je je liefde voor iemand kan delen”, zegt ze.

Door alle ophef leerde ze bovendien Mark Wittenberg kennen. Ze hoorde over zijn protest op het bedrijventerrein in Holendrecht en heeft hem na de demonstratie opgezocht. Op een bankje in de zon hebben ze een uur over Michael gepraat. „Het is heel tof als hij erover vertelt. Hij heeft hem echt gekénd.”

Bart Nijstad

De eerste keer dat Michael Jackson met seksueel misbruik werd geassocieerd, was in 1993. Een 13-jarige jongen vertelde over seksuele handelingen op Neverland. Politieonderzoek leverde geen concrete verdenking op, waarna de ouders in een civiele zaak de popster aanklaagden. Wade Robson en James Safechuck verschenen als jonge knullen voor de televisiecamera’s om te vertellen dat op het landgoed niets verdachts gebeurde. Een jaar later ging de verdediging van Michael Jackson akkoord met een schikking van 23 miljoen dollar.

„Het ging gewoon om geld”, zeggen Mark Wittenberg en de drie fans in de bovenwoning in Amsterdam.

Ze zijn het wel gewend Michael Jackson te moeten verdedigen. Al sinds die eerste aanklacht is de popster in hun ogen slachtoffer geweest van valse beschuldigingen en een hetze door de media vanwege zijn opvallende uiterlijk en gedrag. „Eerst werd Michael gezien als excentriek, toen als een freak en nu is hij afgeschilderd als een monster”, zegt Julliette. „Maar niemand in de wereld heeft een leven geleid zoals dat van hem. Dat maakte hem onbegrepen, en vooral heel eenzaam.”

Je denkt: shit, te laat geboren. Wij zitten nu opgescheept met Famke Louise

In hun tienertijd voelde hun relatie met de popster eenzijdig: hij de ster, zij de idolate fans. Was Michael Jackson op tournee, dan sliep het viertal met honderden fans buiten voor zijn hotel. ’s Nachts had je de meeste kans hem te ontmoeten – hij was een slechte slaper. En een enkele keer liet hij voor iedereen pizza en ijs bezorgen.

Halverwege de jaren 90 veranderde de band. Michael Jackson werd volwassener, zij ook. Ze kwamen dichterbij en het leek wel alsof de popster steeds minder werd afgeschermd. Wie geluk had werd uitgenodigd op zijn hotelkamer, mocht op zijn bed zitten. En geregeld kregen ook de fans, net als Robson en Safechuck, persoonlijke ‘liefdesbriefjes’, gesigneerd met ‘Love, Michael’.

„Die maakte hij voortdurend. Hij schreef berichtjes op kussenslopen, servetten, lakens”, zegt Julliette. „Ik heb ze allemaal thuis bewaard in een doos.”

„Ook wij zouden zo’n misbruikverhaal over hem kunnen ophouden”, zegt Benji.

Myriam: „Ja! Dat ’ie achter óns aanzat.”

In 2003 had Mark Wittenberg geregeld telefonisch contact met het management van de popster om een concertreeks in Nederland te plannen. Dat ging niet door. De nieuwe beschuldigingen van misbruik kreeg hij toen live mee. „Ik had zijn management aan de lijn en die zei: ‘Sorry, I hate to say this to you, but the police is at Neverland’s gate’. Na vijf keer ‘Oh my god’ roepen bleef ik stil en hoorde op de achtergrond Michael. Ik hoorde ’m zeggen: ‘They want green, they just want green’. Ofwel: geld.”

Toen de popster in 2005 werd aangeklaagd, zette de fangroep van Mark Wittenberg thuis alles opzij en vertrok naar Californië om hem drie maanden lang te steunen bij de rechtszaak – er volgde vrijspraak. Sommige fans werden voor hun trouw beloond en door Michael Jackson uitgenodigd voor een bezoek op Neverland.

Het misbruik zou er hebben plaatsgevonden in de slaapkamer, het attractiepark, de bioscoopzaal, het zwembad. „Nou, ik heb dat zwembad gezien”, zegt Julliette. „Overal waren camera’s, liepen mensen. Echt niet dat hij daar iets had kunnen uitrichten.”

Michael Jackson wilde gewoon kinderen blij maken. Daarvan is het viertal overtuigd na hun reizen naar Boekarest en Boedapest, waar ze zagen dat hij de hele inventaris van speelgoedwinkels opkocht , die hij doneerde aan weeshuizen. „Hij gaf mensen hoop”, zegt Benji.

Michael Jackson had een rotjeugd, zeggen ze, dat verklaart zijn interesse in de omgang met kinderen. Die brachten veiligheid. En hij was bovenmatig geïnteresseerd in mensen met gewone levens, juist omdat hij het gewone nooit heeft gekend. „Maar sinds Leaving Neverland,” zegt Myriam, „lijkt het alsof ’ie alleen maar achter mensen aan zat om te groomen.”

„Iederéén wilde wat van Michael, dat brak ’m op”, zegt Julliette. „Hij was een makkelijk doelwit. Hij vertrouwde mensen en die maakten daar misbruik van.”

„Je zag constant ouders die hun kind naar hem toe schoven”, zegt Wittenberg. Zelf heeft hij de popster meermaals willen beschermen tegen opdringerige fans. Één keer zag hij een fotograaf die zijn zoontje op de popster afstuurde. Het jongetje had een map met plaatjes van naakte kinderen in zijn hand. Wittenberg waarschuwde direct de bodyguards en daarna was de popster snel weg. „Paraplu omhoog, mondkapje op en hup, drie auto’s die ’m ophaalden.”

Hebben ze het idee dat ze Michael Jackson écht hebben gekend?

„Beter dan dat ik de meeste mensen ken”, zegt Mark Wittenberg.

„Ja, voor een fan…”, zegt Julliette.

Benji: „…als een soort fan-vriend.”

Michael róók zo lekker!

Ze knikken alle vier.

Myriam, tegen Benji: „Had jij niet nog een popcorn-zakje dat naar Michael ruikt?”

Benji glimlacht. „Inmiddels ruikt ’t niet meer hoor.”

Michael was gewoon een goed, oprecht, lief mens dat niet tegen onrecht kon

In het McDonald’s-filiaal in Best was de storm rondom de verdwijning van het beeld na een paar dagen gaan liggen, maar op sociale media bleef het onrustig. Het briefje op de deur – ‘We doneren het beeld en de relikwieën aan de Nederlandse Michael Jackson fanclub’ – had tot reuring onder de fans geleid. Wie was de gelukkige?

Klaar met alle aandacht onthielden eigenaren Peter en Nelly van Gelder zich van commentaar. Het hoofdkantoor van McDonald’s wilde alleen kwijt dat het beeld „ergens” was ondergebracht, in een loods.

Intussen ging het gerucht dat het standbeeld zou zijn geschonken aan ene Thijs Smits uit Reusel. Fans kenden hem van een Michael Jackson-tribute die hij eens had georganiseerd op de parkeerplaats van de McDonald’s in Best, jaren geleden. Nu had hij tegen het Brabants Dagblad gezegd in augustus opnieuw zo’n evenement te willen houden en de opbrengst te steken in „herplaatsing” van het beeld. Dat stond, had hij gezegd, „op een veilige plek”. Hij kon niet zeggen waar.

„We balen van de hele situatie”, zeggen Grondel en Freijsen in het Haarlems café. Freijsen had gepland om in juni, op Michaels sterfdag, met vrienden naar het beeld te gaan. Maar waar moet ze nu heen? „Dit was dé plek om hem te herdenken.”

Na de geruchten had ze nog een bericht aan Thijs Smits gestuurd. Of het beeld in juni alweer ergens zou staan. „Hij dacht van niet, zei hij. Maar verder liet hij niets los.”

„Jammer”, zegt Grondel. „We zitten met z’n allen in hetzelfde schuitje.”

Reusel, een woensdagmiddag in april. „Hier, dit is mijn Michael-harde-schijf. 1.59 terabyte aan concerten, interviews, video’s.” De 42-jarige Thijs Smits zit in zijn computerkamer en scrollt naar een interview van Oprah Winfrey met de popster in 1993 op Neverland. „Hier, dit zijn de repetities ervan, Michael liet niets aan het toeval over. In Leaving Neverland zeggen ze dat hij in de bioscoop aparte ruimtes had met gespiegeld glas waarachter het misbruik zou hebben plaatsgevonden. Nou kijk, hier is dat glas. Je kunt er gewoon doorheen kijken.”

Thijs Smits bekíjkt de documentaire niet, wil hij maar zeggen, hij bestudéért ’m. „Wist je dat ergens in de film een poster van de Bad Tour Rotterdam aan de muur hangt?”

Geregeld organiseert hij in zijn ruime appartement met zwartleren banken Michael-avondjes voor zo’n twintig man. Kijken ze op de beamer naar een nieuw opgedoken concert. De ducttape van het laatste avondje, bedoeld om niet te struikelen over de speakerkabels, zit nog aan de grond geplakt. Het eerste half uur hadden ze wel over Leaving Neverland gepraat, daarna ging het als vanouds weer over zaken als het haar van Michael in 1993 of het jasje dat ’ie droeg tijdens dat ene concert. De vraag óf het misbruik heeft plaatsvonden kwam niet aan de orde.

Toen fans na de première elk detail over Leaving Neverland analyseerden, wezen ze op een treinstation op Neverland: een van de plaatsen waar het misbruik tussen 1988 en 1992 zou hebben plaatsgevonden. Maar op foto’s bleek dat treinstation pas in 1993 was gebouwd.

En hoe kan het, vraagt Smits zich af, dat Wade Robson als volwassen man nog had willen deelnemen aan een Michael Jackson-productie met Cirque du Soleil terwijl hij eerder door de popster zegt te zijn misbruikt?

„Ik ben zelf slachtoffer geweest van kindermisbruik”, zegt Smits, inmiddels met een kop koffie op de bank. „Nou, echt niet dat ik later nog iets voor die man had willen doen. Als ik hem alleen al zág, schoot ik in de hyperventilatie.”

Niemand in de wereld heeft een leven geleid zoals dat van hem. Dat maakte hem onbegrepen, en vooral heel eenzaam

De eerste keer dat Smits Leaving Neverland keek, heeft hij ’m soms wel even op pauze moeten zetten. Het hele grooming-proces wás realistisch getoond. De popster beloonde Robson en Safechuck met gouden sieraden en ook Smits kreeg van zijn misbruiker – inmiddels veroordeeld – cadeaus om zijn mond dicht te houden. „Mijn eerste Michael-cd, Off the Wall. Maar het verschil is: híj was een pedofiel, Michael niet.”

Als vlucht stortte Smits zich in de muziek en het leven van Michael Jackson. „Hij werd mijn steun en toeverlaat, mijn voorbeeld. Die zelfverzekerdheid, daar kon ik alleen maar van dromen. Michael was gewoon een goed, oprecht, lief mens dat niet tegen onrecht kon.”

Smits heeft zijn voeten nu op de bank gelegd. „De roddel gaat dat ik het beeld heb”, zegt hij, laconiek. „Maar ik heb ’m niet, écht niet.”

Het beeld, zegt hij te weten, was beloofd aan een fan die er vaak kwam. Maar vanwege de ophef zou de belofte weer zijn teruggetrokken. „Beter ook”, zegt Smits, „want een nieuwe eigenaar krijgt geheid ruzie met andere fans. Iedereen heeft een mening over het beeld en waar het moet komen. Zet je het in Limburg, dan zijn de Groningers boos, en andersom.”

Het beeld, zegt hij, staat gewoon ergens in een loods, te wachten op een nieuwe bestemming.

Klopt, zegt Peter van Gelder over de telefoon. Hij en zijn vrouw zijn nog altijd eigenaar van het standbeeld. Ze zijn helemaal „plat gebeld” en hebben daarom alles even „on hold” gezet. „Samen met een aantal mensen van diverse clubs zijn we nu op zoek naar een nieuwe locatie.” Voor verdere woordvoering verwijst hij naar het McDonald’s hoofdkantoor.