De band In Cave, met links bassist Caleb Scofield.

Hoe de band Cave In weer muziek maakte na de dood van z’n bassist

Cave In De Amerikaanse band Cave In verloor in 2018 zijn bassist, die omkwam bij een ongeluk. De band wilde door. „Het is goed om te zien wat zijn muziek met mensen doet.”

‘Ik kan er gewoon niet van genieten.” Adam McGrath, gitarist van de Amerikaanse rockband Cave In, schudt zijn hoofd. Hij heeft de nieuwe plaat van zijn band in z’n handen, Final Transmission, het eerste album van de band uit Boston in acht jaar. „Zodra ik zijn stem hoor in dat eerste nummer… pff.”

Die stem is van bassist Caleb Scofield. Die tokkelde op zijn gitaar een ideetje voor een nieuw nummer in elkaar, zong er een zorgeloos baslijntje over, nam het op zijn telefoon op en appte het naar zijn bandmaten. Een maand later was hij dood.

Het was een idioot ongeluk. Scofield reed in maart 2018 in Bedford, iets boven Boston, frontaal tegen een tolpoortje en overleed ter plekke. Het lijkt erop dat hij net op het laatste moment van baan heeft willen wisselen, maar hij haalde de naastgelegen baan niet. Zijn auto raakte het tolpoortje, vloog over de kop en vatte vlam. Hij werd 39 jaar, en laat zijn vrouw Jennifer en twee jonge kinderen achter. En zijn bandmaten.

Die zitten een dag na hun concert op festival Roadburn in Tilburg, afgelopen april, met hun nieuwe LP op tafel tussen ze in. Het album is een bitterzoet monument en eerbetoon aan hun beste vriend, gebouwd op de demo’s en andere opnames die ze nog met Scofield hadden gemaakt. ‘Caleb forever’, staat in het midden van de plaat. Dat getokkelde songideetje, zijn ‘laatste transmissie’, daar opent het album mee.

Scofield was een veelzijdige bassist, geen makke stratenmaker die alleen wat lijntjes legde waar de rest van de band hun loopjes op kon maken. Hij had uitstekend gevoel voor melodie, speelde ook veel gitaar, zong regelmatig partijen en schreef veel van de muziek, zeker op de laatste albums, en ook in zijn andere bands Old Man Gloom en Zozobra. Hij kwam een paar jaar na de oprichting bij Cave In, in 1998, toen de band nog snoeiharde metalcore maakte, een agressieve mengvorm van opgefokte punk en metal. De band zocht naar mooiere melodieën op de albums Jupiter (2000) en Antenna (2003), wat ze een deal met een groot platenlabel en tours met Foo Fighters en Muse opleverde. Maar dat pak zat ze te krap en het hardere metalwerk kriebelde in hun vingers. Dus keerden ze, een ervaring rijker en illusie armer, terug bij een kleiner label om op Perfect Pitch Black (2005) en White Silence (2011) weer flink te raggen. Wel met nog altijd veel gevoel voor mee te zingen nummers.

Maar daarna werd het stil rond Cave In. De band kwam nog vaak bij elkaar op bezoek, meer als vrienden dan bandleden. Ook al was een gesprek over een nieuw album nooit ver weg. Het was Scofield die het scherpst voor ogen had hoe nieuw materiaal moest gaan klinken.

„Ik weet nog dat we aan het kamperen waren in Maine, twee zomers geleden”, vertelt McGrath. „Caleb zei: ‘kom we spelen die riffs van ‘All Illusion’ nog eens. Ik weet denk ik hoe het moet eindigen.’” Adam zingt het laatste stukje van dat nummer, het eerste echte nummer op het nieuwe album, zoals Scofield het toen voor hem speelde. „Ik zag het hem zo recht voor m’n neus schrijven.”

Het eerste echte nummer van het nieuwe album van Cave In, ‘All Illusion’.

De demo’s, losse ideeën en riffs die ze hadden opgenomen in de spaarzame weekenden dat ze allemaal bij elkaar waren in de oefenruimte wilden ze niet opnieuw opnemen zonder Scofield. En dus is Final Transmission helemaal gebouwd op die oefenruimte-opnames, opgepoetst in de studio zodat het meeste goed genoeg werd om uit te brengen. Daar kwam het toen maar niet van.

Weinig tijd om stil te staan bij Scofields dood

„We probeerden de boel eerder ook op de rails te krijgen met Caleb”, zegt McGrath. Zanger/gitarist Stephen Brodsky valt hem bij: „Het was gewoon echt lastig met al die verschillende schema’s van ons. We hebben meerdere experimenten gedaan om ideeën uit te wisselen en ons zo creatief vooruit te brengen, zoals filesharing. Dat bracht ons niet zo veel eigenlijk, hoewel het nummer ‘Lunar Day’ daar wel het product van is.” Drummer John-Robert Conners: „Caleb was degene die uit de bestanden die we heen en weer stuurden de dingen pikte waarvan hij dacht dat het zou werken op een nieuw album.” Brodsky: „Hij had de visie voor onze sound: een beetje spacey, iets meer in de richting van wat we op Jupiter deden, maar dan in een nieuw jasje. Hij nam daar de leiding in.”

De overleden bassist Caleb Scofield tijdens een optreden in 2015. Foto Tim Bugbee

Tekstueel gaat het alle kanten op. ‘Shake My Blood’, geschreven door Scofield maar na zijn dood door de overgebleven drie gezamenlijk van tekst voorzien, gaat over hoe rouwen soms aanvoelt alsof je bloed niet meer stroomt, en hoe je het weer op gang probeert te krijgen om verder te kunnen. „Maar de tekst van ‘Strange Reflection’ was een geintje,” zegt Brodsky met een glimlach. „Dat nummer gaat over mijn eerste ‘gothic’ ervaring, in het spookhuis van Disney World.” Ze schieten alledrie in de lach.

Als iemand zo plots en onmiddellijk uit het leven wordt gerukt, is er weinig tijd om rustig stil te staan bij de gevolgen. Stoppen? Doorgaan? Pauze nemen? Binnen een maand was Brodsky weer op tour met zijn andere band Mutoid Man, en McGrath met de band Wear Your Wounds. Met die bands stonden Brodsky en McGrath in april 2018 – een maand na Scofields dood – ook op Roadburn en daar besloten de twee gitaristen een ingelast akoestisch concert te geven als eerbetoon aan hun vriend. Ze repeteerden, in Tilburg, in de badkamer van de band Converge. Ze gaven tijdens het optreden geluid aan hun nog zeer verse rouw, de zaal was in tranen. „Het was ontzettend moeilijk om weer Cave In-nummers te spelen”, zegt McGrath. „We hadden alleen nog maar ‘The Calypso’ gespeeld tot dan toe, op Calebs begrafenis. Maar het was ook heel erg goed voor ons om te zien wat zijn muziek met mensen doet. En de mensen waren zo lief en behulpzaam en begripvol, dat was fantastisch. Het gaf ons de kracht om te doen wat we eigenlijk nu nog doen: gewoon doorbuffelen.”

Het eerbetoon van Stephen Brodsky en Adam McGrath tijdens Roadburn 2018.

Van stoppen is nooit sprake geweest, zegt McGrath. „Na het ongeluk zijn we meteen gaan bedenken hoe we zijn familie konden helpen, en dat is waar we ons sindsdien mee hebben beziggehouden.” Ze speelden een aantal tribute-shows en verkochten shirts, platen en instrumenten, waarvan de opbrengst naar Scofields familie ging. Brodsky: „Dat was het baken van licht dat alles bij elkaar bracht: die familie helpen. Dat gaf ons de kracht om een volgende stap te nemen, en alle seinen wezen op doorgaan. Doorgaan met de muziek, de band, de benefietshows, alles om die familie te helpen.”

Cave In gaat nu verder met Converge-bassist Nate Newton, die ook in Old Man Gloom speelt – een goede vriend van Scofield en de band. Omgekeerd valt Brodsky in op Scofields plek als bassist in Old Man Gloom. Zo’n oplossing was belangrijk, zegt Brodsky: „Als je twintig jaar met iemand in een band zit, dan word je als broers. Je gaat je hetzelfde gedragen, je levens vloeien in elkaar over, net als je gedachten en ideeën over het leven. Er is een bepaalde manier om het juiste gevoel daarbij over te brengen. Dat moet van binnenuit komen.”

De live-cd van het optreden tijdens Roadburn.

Wat nu volgt, daar wagen de drie zich niet aan. „Persoonlijk, maar ik denk dat we dat allemaal wel zo voelen, heb ik een periode van decompressie nodig”, zegt Brodsky, „voordat we kunnen nadenken over wat de volgende stap zal zijn. Het stof van het maken van dit album moet eerst nog neerdalen, ook creatief gezien. Ik bedoel, het is al bijzonder dat we dit al voor elkaar hebben gekregen.” Hij wijst naar de lp voor hem. „Dit was echt… moeilijk.”

Cave In in de huidige formatie, vanaf links: John-Robert Conners, Stephen Brodsky, Nate Newton en Adam McGrath. Foto Teddie Taylor

Conners pakt de plaat op en kijkt eventjes naar de foto op de achterkant. Daarop staat de hele band in een lift, Scofield leunt tegen de wand, handen in z’n zakken, en kijkt de camera in alsof niets hem iets kan maken. Conners: „Aan de ene kant zijn we hier enthousiast over en blij mee. We hebben nieuwe muziek en we hebben zin om het live te spelen. Maar tegelijk ben je constant bezig met het verlies van Caleb.”

McGrath schudt z’n hoofd. „We hebben een nieuw album, en we praten erover terwijl niet iedereen er is om z’n zegje te doen. We weten gewoon nog niet goed hoe we dat moeten doen.”

Cave In, Final Transmission komt uit op 7 juni bij Hydra Head Records.