Groen smeren bestaat niet, trek liever een UV-werend shirt aan

Groen doen Elke week gidst NRC je richting een duurzaam leven.

Foto Getty Images, beeldbewerking NRC

Zijn we er net met z’n allen van overtuigd dat we ons goed moeten beschermen tegen de zon, beginnen er verontrustende berichten over zonnebrandcrèmes op te duiken. Hawaï en Bonaire namen vorig jaar beide een wet aan die met ingang van 2021 zonnebrandcrèmes met de uv-filters oxybenzone (ook wel benzophenone-3 genoemd) en octinoxate (ethylhexyl methoxynnamate of octyl methoxycinnamate) verbiedt. De resten van deze crèmes kunnen in het water koraal doden en de gezondheid van vissen aantasten. Waterproof varianten bleken evenmin veilig.

Vorige maand werd een Amerikaans onderzoek gepubliceerd, waarvoor 24 personen werden ingesmeerd met verschillende zonneproducten, met avobenzone, octocrylene, ecamsule en – ja, daar is is-ie weer – oxybenzone. Die filters bleken niet alleen mogelijk kankerverwekkend, ze kwamen bovendien in het bloed terecht.

Met name oxybenzone is inderdaad een filter die je beter kunt vermijden, zegt Jetske Ultee, onderzoeksarts cosmetische dermatologie. De stof is in Nederland niet verboden, maar wordt niet vaak gebruikt omdat we in Europa betere en nieuwe filters hebben dan in de VS, waar de filter nog wel veel voorkomt. Nivea heeft een sticker op de flessen aangebracht waarop staat dat het merk de Hawaïaanse wet respecteert. Ultee adviseert niet af te gaan op zulke aanprijzingen. Bij Nivea klopt het, maar er zijn merken die zich zo verkopen en toch oxybenzone gebruiken.

Niet zaligmakend

Feit blijft dat bijna alle andere zonnefilters chemisch zijn. Er zijn twee natuurlijke, zinkoxide en titaniumdioxide, maar die „zijn ook niet heilig” aldus Ultee. „Zinkoxide en met name titaniumdioxide kunnen in combinatie met zonlicht vrije radicalen vormen” – en vrije radicalen kunnen DNA beschadigen. Als zinkoxide en titaniumdioxide kleiner worden gemaakt om de witte waas te vermijden die de stoffen op de huid veroorzaken – let op de term nano – kunnen ze ook schadelijk zijn voor koraal. Bovendien: „Ook zonnebrandcrèmes met zinkoxide en titaniumoxide zijn niet biologisch afbreekbaar.” Op haar eigen site, dr-jetskeultee.nl, heeft Ultee een lijst met goede en minder goede zonnefilters gezet, plus producten die ze aanraadt.

Lees ook: De Caraïben willen van koraalonvriendelijke zonnebrandcrème af

Wie echt groen wil zonnen, kan het best waar mogelijk zonnebrandmiddelen vervangen door een hoed en UV-werende (zwem)kleding. „Zonnebrandcrème is überhaupt niet zaligmakend, je houdt nooit alles tegen.” Wat Jetske Ultee wil benadrukken: zorg in elk geval dat je goed beschermd bent. Want het aantal gevallen van huidkanker stijgt nog steeds.