Zo hielp Thierry Baudet SGP aan een extra zetel en maakt Timmermans een kans in Brussel?

Met Kees van der Staaij, Ron Meyer en Frans Timmermans. Ook elke dag De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

Waarom niet de VVD maar D66 een extra zetel werd gegund in de Eerste Kamer. De linkse samenwerking loopt spaak, maar FVD en SGP weten elkaar wel te vinden. En werkt staken eigenlijk?

KABINETSFORMATIE: Er werd gerekend, wat geschoven met stemmen en plotseling had de coalitie niet 30, maar 32 zetels in de Eerste Kamer. Gisteren kozen de leden van de Provinciale Staten de Eerste Kamer, waar een felle strijd om restzetels aan vooraf ging. Uiteindelijk deed de coalitie het beste haar huiswerk: de ChristenUnie kreeg een extra zetel door een stem van het CDA. Om ook D66 aan een extra zetel te helpen, was meer kunst- en vliegwerk nodig: CDA en VVD stemden in drie provincies op D66. Dat lag niet per se voor de hand. VVD had gemakkelijker een extra restzetel kunnen krijgen. Maar dan had D66 op de ChristenUnie moeten stemmen, en dat lag moeilijk. Want wat als er na deze kabinetsperiode een medisch-etisch onderwerp door de Eerste Kamer behandeld zou moeten, en het hangt om één stem?

AFGESPROKEN WERK: Wat is er bij Forum voor Democratie precies afgesproken? In Zuid-Holland stemden bijna alle Statenleden op Theo Hiddema, die als ‘lijstduwer’ op de kandidatenlijst voor de senaat stond. Hij is nu met voorkeursstemmen gekozen. Het roept de vraag op: moet Hiddema de nieuwe fractievoorzitter worden? De enige stem van FVD in Zuid-Holland die niet naar Hiddema ging, ging naar de SGP. Dat leverde de SGP een tweede zetel op. Op die manier hield FVD dissident Robert Baljeu waarschijnlijk uit de Eerste Kamer. Bovendien belden Kees van der Staaij en Thierry Baudet met elkaar over de zetel. “Het is een investering van Forum in de samenwerking”, aldus Van der Staaij. De twee partijen willen samen optrekken om in het college in Zuid-Holland te komen.

LINKSE TEGENWERKING: Het blijft een heikel punt: samenwerking op links. Waar partijen als FVD en SGP elkaar bij Eerste Kamerverkiezingen weten te vinden, ligt dat bij GroenLinks en PvdA veel moeilijker. Zij werden het grote slachtoffer van het schuiven met stemmen - beide partijen verloren een restzetel. Terwijl het helemaal niet zo moeilijk was om één van die twee zetels vast te houden: ze hadden op elkaar kunnen stemmen, of de hulp van SP kunnen inroepen. De volgende strijd is al begonnen: die om de macht. Jesse Klaver claimt dat het kabinet GroenLinks nodig heeft voor een meerderheid, Mei Li Vos (PvdA-fractievoorzitter in de Eerste Kamer) stelt dat de coalitie “rekening moet houden met sociaaldemocraten”. Ze hebben allebei ongelijk: het kabinet kan met zowel GroenLinks als PvdA een meerderheid vormen.

DE VERLIEZERS: Dan die andere verkiezingen, voor het Europarlement. Die heeft zijn eerste slachtoffer geëist: SP-voorzitter Ron Meyer stapt aan het eind van het jaar op. Hij wilde de partij volkser en scherper maken - hij was het brein achter het Hans Brusselmansfilmpje. Met het vertrek van Meyer wint Kamerlid Sadet Karabulut aan invloed. Zij staat in de partij tegenover Meyer, en krijgt ook de steun van Europarlementariër Dennis de Jong. Hij had juist met de PvdA afgesproken om elkaar níet aan te vallen - maar dat mislukte vanwege het beruchte filmpje. De Jong zou nu met pensioen gaan, maar die stelt dat toch nog even uit om zich met de partij te blijven bemoeien. “Zo laat ik het niet achter.”

EENMANSPARTIJ: Bij de andere grote verliezer, PVV, rommelt het ook. Net als de SP keert de PVV voorlopig niet terug in het Europarlement. Wilders noemde de uitslag een tegenvaller, maar wil verder niet reageren. Andere Kamerleden willen niks zeggen tegen De Telegraaf - ze wijzen allemaal naar Wilders. “De verkiezingsnederlaag? Welke bedoel je?”, vroeg Kamerlid Danai van Weerdenburg. Buiten Den Haag komt een tegenbeweging op gang. De twee Utrechtse Statenleden stemden bij de Eerste Kamerverkiezingen op FVD, als protest. Zij noemen de PVV “stuurloos”, en hekelen hoe de kieslijst wordt samengesteld. Ook pleiten ze voor een partij met leden - zoals FVD.

DE GROTE WINNAAR: Maakt Frans Timmermans kans om voorzitter te worden van de Europese Commissie? René Moerland, NRC-correspondent in Brussel, legt uit: Timmermans heeft de meerderheid in het Europarlement nodig. Maar daarvoor is steun nodig van de christendemocraten. Die moeten dan hun eigen kandidaten opgeven, zoals de Duitser Manfred Weber. Dat zou kunnen als er wisselgeld wordt geboden, bijvoorbeeld het voorzitterschap van de Europese Raad én het voorzitterschap van het Europees Parlement. Daarbij moet dan minstens een Duitser zijn, tenzij Merkel de ECB krijgt – die ook Frankrijk wil. Maar dat is weer lastig voor de ‘echte’ liberalen, die ook aanspraak maken op tenminste een van de topposten. Snapt u het nog?

STAKEN: Het openbaar vervoer ligt dinsdag plat: de vakbonden hopen met een staking een langzamer stijgende AOW-leeftijd en een vroeger pensioen voor mensen met een zwaar beroep af te dwingen. Maar werkt staken eigenlijk? Ja, zegt Niek Jan van Kesteren, oud-voorzitter van de werkgeversbonden en nu CDA-senator, zolang de actie maar groot genoeg is. Een grote manifestatie zet er dan meer druk op: dan kun je zien hoe groot het verzet is. Dat nu is gekozen voor een ‘simpele’ staking zonder betoging, suggereert dat de bonden bang zijn dat ze niet genoeg man op de been zouden kunnen brengen. Om het openbaar vervoer plat te leggen, zijn relatief weinig mensen nodig. “Zo’n ov-staking is vervelend, maar niet imposant”, aldus Van Kesteren. Hij denkt dat het weinig invloed zal hebben op het pensioenoverleg.

QUOTE VAN DE DAG:

“Geert Wilders hield vast aan de versleten formule: dat je De Opkomst altijd de schuld kunt geven – zodat zelfs de bitterste uitslagen niets met jou te maken hebben.”

NRC-columnist Tom-Jan Meeus over partijen die verliezen, maar dat blijven ontkennen.