Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Verliezen maar toch je nederlaag ontkennen

Tom-Jan Meeus

Politici die na verkiezingen op zoek zijn naar zichzelf, omdat de uitslag tegenvalt of zelfs noodlottig lijkt, mogen graag een bondgenootschap sluiten met De Opkomst. De Opkomst als uitkomst. Als al je argumenten op zijn, wanneer geen feit meer voorhanden is om de eigen vergissingen of dwalingen te verhullen, heb je altijd nog De Opkomst.

En zo zagen we donderdag, na de exitpolls door Ipsos en GeenPeil, en zondagnacht, na de definitieve uitslag van de Europese verkiezingen, dat ze bij SP en PVV de mythe van De Opkomst in circulatie hielden.

Zij waren uit het Europees Parlement gestemd: de PVV van vier naar nul zetels, de SP van twee naar nul. Verpletterende nederlagen.

Maar zelf presenteerden ze dit in eerste instantie als domme pech: De Opkomst zat tegen. Wat deed je eraan. De brug stond open. Lekke band.

Nu gingen bij Europese verkiezingen in geen dertig jaar zoveel mensen stemmen – 41,9 procent – dus op zich was het knap alles in de schoenen van De Opkomst te schuiven.

En: bij PVV, SP (soms ook FVD) benadrukken ze graag dat ze vóór het volk zijn – en tegen de elite – dus dan is het wel bijzonder dat je het volk niet naar de stembus krijgt.

Te simpel, zeiden ze in SP en PVV. Uit de exitpoll van Ipsos bleek dat 68 procent van de mensen die in 2017 PVV kozen, nu niet hadden gestemd. 61 procent van de SP-stemmers. 59 procent van de FVD-stemmers. ‘De euro-sceptische kiezer’, beaamden peilers en analisten, was thuisgebleven.

Dat was mooi van peilers en analisten: zo hield de mythe nog even stand dat de uitslagen niets met SP, PVV (of FVD) zelf te maken hadden.

Bij de SP voelde je al langer dat dit niet houdbaar was. De Opkomst liet immers dat Brusselmans-filmpje niet maken. De Opkomst stelde geen volslagen onbekende lijsttrekker aan. De Opkomst klaagde niet dat Frans Timmermans zijn talen spreekt. Maandagavond kondigde voorzitter Ron Meyer zijn vertrek aan.

Bij FVD en PVV gaat het anders. Toch was het ook bij FVD, dat ruim won maar onder de peilingen bleef, niet De Opkomst die dat rare stuk over Michel Houellebecq schreef en de brave Belg Herman Van Rompuy gelijkstelde aan Hitler. Zoals bij de PVV niet De Opkomst een Nexit bepleitte.

Maar Geert Wilders hield vast aan de versleten formule: dat je De Opkomst altijd de schuld kunt geven – zodat zelfs de bitterste uitslagen niets met jou te maken hebben.

Hoe tragisch: een veel minder ervaren politicus als Meyer toonde maandag meer oog voor de realiteit – en voor de toekomst van zijn politieke omgeving.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.