Stress en somberheid door bevingschade in Groningen

Uit een peiling onder ongeveer 4.000 Groningers blijkt dat zij psychisch en lichamelijk lijden onder de schade die ontstaat door gasbevingen.

Een bewoonster van Westerwijtwerd wijst schade aan die is ontstaan door een aardbeving met een kracht van 3.4. Het is de op twee na zwaarste beving in de provincie Groningen als gevolg van de gaswinning.
Een bewoonster van Westerwijtwerd wijst schade aan die is ontstaan door een aardbeving met een kracht van 3.4. Het is de op twee na zwaarste beving in de provincie Groningen als gevolg van de gaswinning. Foto Gerwin de Vries / ANP

Het leven van Groningers staat stil. Het ontbreekt ze aan regie als aardbevingen hun huizen treffen. Door onzekerheid over het herstel en de versterking van hun huizen voelen ze zich onveilig. Het leidt tot psychische én lichamelijke klachten: stress en somberheid, maar ook hartkloppingen. Dat geldt voor jongeren en ouderen, of ze nu hoger of lager zijn opgeleid, getrouwd zijn of ongehuwd.

Dat blijkt uit een peiling onder bijna 4.000 Groningers die nog voor de gasbeving afgelopen week in Westerwijtwerd werd gehouden door de Rijksuniversiteit Groningen. Onderzoekers Katherine Stroebe en Tom Postmes, hoogleraar sociale psychologie, schrijven dat het afbouwen van de gaswinning en de versterking van huizen oplossingen zijn die „misschien over tien jaar effect hebben, maar de problemen van bewoners zijn er nu”.

Het zijn voornamelijk bewoners met herhaaldelijke gasbevingsschade aan hun woning, die kampen met onveiligheidsgevoelens. Van hen voelt ongeveer de helft zich onveilig door voortdurende onzekerheid, trage schadeafhandeling en het ontbreken van oplossingen voor hun problemen.

Daarbij komt dat deze groep in omvang toeneemt, maar dat gemeenten niet weten welke inwoners ‘meervoudige schade’ hebben. De gemeenten weten niet wie geholpen moeten worden met welke problemen. „Schrijnend”, noemt Stroebe het.

Nieuwe meldingen

Drie jaar geleden deden de onderzoekers een eerste peiling naar het beleid van de gaswinning en effecten ervan op de bewoners. Toen constateerden zij bij Groningers met ‘meervoudige schade’ grotendeels dezelfde problemen als nu. „Het is frustrerend dat de bevindingen niet op politiek en beleidsniveau worden opgepakt”, zegt Stroebe. „Dat veroorzaakt menselijk leed.”

Sinds maart vorig jaar had het schadeloket ruim 23.000 schademeldingen gekregen, waarvan tot nu toe zo’n 8.000 zijn afgehandeld. Na de beving in Westerwijtwerd zijn daar zo’n 2.000 nieuwe schademeldingen bij gekomen.

De afgelopen jaren is er volgens de onderzoekers weinig ten positieve veranderd voor de bewoners. Wel kwam er nog een nieuwe procedure bij, naast het herstellen van schades: die van de versterking, waarbij mogelijk duizenden huizen zodanig versterkt worden dat mensen bij een zware beving binnen enkele seconden levend hun huis kunnen verlaten.

Dat leidt volgens de onderzoekers tot nog meer onzekerheid en financiële zorgen, omdat het nog jaren kan duren voordat de versterkingsoperatie op gang komt. „Bewoners wordt geen duidelijkheid geboden”, zegt Stroebe. „Zij willen weten of ze hun huis kunnen verbouwen of verduurzamen en wie dan wat betaalt? Momenteel staat hun leven op slot.”

Advies

De onderzoekers adviseren de schade- en versterkingsprocedures sneller en ruimhartiger te laten verlopen. Daarnaast moeten instanties persoonlijker communiceren, waarbij de behoeftes van bewoners worden meegewogen en moet de veelheid aan instanties en besluitvormende lagen beperkt worden. „Dat laatste zeggen ook de professionals”, aldus Stroebe.

Maar daarmee is de „bestuurlijke spaghetti”, zoals de onderzoekers het noemen, nog niet opgelost. Ook de waardedaling van woningen en immateriële schade zal in de toekomst worden vergoed. Maar hoe? En door welke (nieuwe) instanties? Dat is nog onbekend. „Ik denk dat het dieptepunt nog niet bereikt is”, waarschuwt Stroebe.

Lees ook: Groningers met bevingschade hebben vaker psychische klachten