Met nul zetels kun je niet ‘vrolijk door’

SP Opluchting is er ook bij de SP, over het vertrek van voorzitter Ron Meyer. „Moesten wij nu zo hard tekeergaan over Europa?”

Lilian Marijnissen wordt dinsdag bij het fractieoverleg van de SP in de Tweede Kamer geïnterviewd. Ron Meyer kijkt toe.
Lilian Marijnissen wordt dinsdag bij het fractieoverleg van de SP in de Tweede Kamer geïnterviewd. Ron Meyer kijkt toe. Foto Bart Maat/ANP

Er waren tranen om het vertrek van SP-voorzitter Ron Meyer: in de vergadering van het partijbestuur op maandagavond in Amersfoort en ook weer bij de fractievergadering in de Tweede Kamer op dinsdagochtend. „Ron is de kop van Jut”, zegt partijbestuurslid Joop Welter, ook voorzitter van de SP-afdeling in Leusden. „En dat is onterecht. Wij moeten dat allemaal zijn, als partij.”

Maar als je rondbelt in de SP: opluchting is er ook. „Je kunt niet nul zetels halen in het Europees Parlement en vrolijk doorgaan”, vindt Pieter Schol, voorzitter van de SP-afdeling in Rotterdam.

Schols afdeling is al heel lang kritisch over de kant die Ron Meyer op wilde met de SP: de partij moest volgens hem ‘volkser’ worden, cultureel conservatiever. Met veel aandacht voor mensen in arme buurten die zich bedreigd voelen door migratie en globalisering, die denken dat de klimaatplannen te duur voor hen worden. En die zich in de steek gelaten voelen door de overheid.

41 procent koos tegenstander

Meyer had in 2015 de verkiezing om het voorzitterschap gewonnen van Sharon Gesthuizen, toen nog Tweede Kamerlid. In de ogen van het bestuur, toen onder leiding van Jan Marijnissen, stond zij voor een elitairder soort SP, GroenLinks-achtig. Ze was vooral bekend geworden door haar pleidooien voor humane vluchtelingenopvang. De partij kwam diep verdeeld uit die verkiezing: 41 procent van de stemmen was voor Gesthuizen.

Meyer wist dus dat hij het woord ‘koerswijziging’ moest vermijden. Hij wilde een activistischer SP. Na verloren verkiezingen kregen de afdelingen te horen dat ze nóg vaker de straat op moesten, op meer deuren ‘kloppen’ om te horen wat de zorgen waren van mensen. Na het enorme verlies bij de provinciale verkiezingen in maart – de SP verloor meer dan de helft van de Eerste Kamerzetels – was dat voor het eerst níét meer het antwoord van Meyer. Daarna mislukte de campagne voor de Europese verkiezingen met het ‘Brusselmans-filmpje’.

Maar hoe het nu verder moet met de SP?

Lees ook: Hoe diep gaat zelfkritiek bij SP na 'harde dreun'?

Partijleider Lilian Marijnissen zei op dinsdagochtend, net voor de fractievergadering in de Tweede Kamer, dat het „anders” moet. Maar niet hoe. Eerst, zei ze, wordt de enorme nederlaag bij de Europese verkiezingen onderzocht en daarna moet de SP „lessen trekken voor de toekomst”.

Afdelingsvoorzitter Pieter Schol uit Rotterdam denkt dat de discussie over de koers nu weer „losbarst”. „Moesten wij nu zo hard tekeergaan over Europa? Je kunt beter vechten voor een sociaal Europa. We hebben ook heel goeie klimaatstandpunten, maar wie heb je daar recent nog over gehoord? We doen ons eigen verhaal tekort en dan word je in een hoek gedrukt waar je niet in wilt zitten. Dan gooien mensen je op één hoop met Forum voor Democratie en de PVV.”

Zoals in de SP ‘Rotterdam’ bekendstaat als fel kritisch over de partijleiding, zo staan de SP’ers van de afdeling Groningen juist bekend om hun steun aan de activistische stijl van Meyer. Van Groningen mag het altijd nog wat harder en scherper. „Onze hoofdtaak”, zegt Daan Brandenbarg van die afdeling, „is strijd voeren.” Meyer leidde die strijd volgens hem juist heel goed. „Hij heeft heel hard gebouwd aan een partij die meer is dan een verkiezingsmachine.” Of je nu wel of niet zetels haalt in een „gemankeerd parlement” als dat in Brussel vindt Brandenbarg „irrelevant”. Hij ziet ook niets in een discussie over de partijkoers. „Die is al sinds 1984 hetzelfde. Onze opdracht is het leveren van fundamentalistische kapitalismekritiek.”

Het kapitalisme wint

De tegenstand, zegt Brandenbarg ook, is enorm. „Het kapitalisme is aan de winnende hand. Misschien moeten we nog wel twintig jaar bouwen.”

De komende tijd zal de SP vooral druk zijn met zichzelf. Volgende week dinsdag praat de Tweede Kamerfractie over het onderzoek dat er moet komen naar het grote verkiezingsverlies. Op 22 juni komen de afdelingsvoorzitters en het bestuur bijeen in Amersfoort – ook over het verlies. Dan zal er een partijcongres komen. En er zullen verkiezingen worden georganiseerd: voor een nieuwe voorzitter.

Lilian Marijnissen zal nu, weten SP’ers, haar leiderschap voluit moeten bewijzen. Haar verhaal was sinds haar aantreden, anderhalf jaar geleden, steeds hetzelfde als dat van Ron Meyer. Hij leidde de campagnes, probeerde kritische afdelingen in het SP-gareel te houden. Hoeveel ruimte zal Marijnissen de komende tijd laten voor discussie?

„Als je als SP de ambitie hebt om een brede volkspartij te zijn”, zei ze dinsdag, „dan zijn er natuurlijk verschillen van mening. Dat mag ook.” En ze zei: „Het is zaak dat we ons als SP snel herpakken.”