Recensie

Recensie Film

Intelligentie is een handicap

Satire Het Frans-Canadese ‘The Fall of the American Empire’ is een geslaagde misdaadkomedie over onze obsessie met geld.

    • Dana Linssen

‘Intelligentie is geen voordeel – het is een handicap”, betoogt de hoogbegaafde pakketbezorger Pierre Paul in de openingsscène van The Fall of the American Empire tegen de vrouw die binnen enkele minuten zijn ex-vriendin zal zijn. Zelfs de grootste kunstenaars en filosofen waren oerstom, om over politici nog maar te zwijgen.

In hoeverre de Canadese filmmaker Denys Arcand (bekend van Les invasions barbares, 2003) de bui zag hangen, en de kritiek voor wilde zijn dat zijn film té intelligent zou zijn, is niet helemaal duidelijk. Want intelligent is-ie – en wat is dat een feest.

De plot is gebaseerd op een waargebeurde overval op een kledingzaak in Montreal in 2010, maar vooral op Arcands eigen schrandere wat-als-fantasieën. Wat als iemand per ongeluk getuige is van een roofoverval en met twee flinke sporttassen vol met geld naar huis rijdt? Het levert een satirische misdaadthriller op, vol onverwachte wendingen. Wat dat betreft lijken slimmeriken soms net op sufferds met keepersgeluk: is het allemaal zo doordacht wat Pierre Paul doet, denkt hij echt zes schaakzetten vooruit? Of denkt hij juist te veel, en handelt hij daardoor niet en haken er steeds meer toevallige medeplichtigen bij hem aan?

Volgens Arcand is The Fall of the American Empire een film over onze obsessie met geld. Maar elke keer dat dat moralistisch dreigt te worden, heeft de flegmatische Pierre Paul wel weer een onverwachte kijk op de dingen. Hij is niet tegen geld, maar hij volgt zijn hoogstpersoonlijke ethiek.

De film speelt zich middenin de sociale werkelijkheid van Montreal af. Locatie is bijvoorbeeld een soepkeuken waar Pierre Paul vrijwilligerswerk doet. De camera heeft oog voor de vele daklozen in de stad en voor de studentenprotesten van enkele jaren geleden. Tegenover dat realisme is de bijna artificiële wereld van bankiers en kunstverzamelaars geplaatst. Zo is er in deze film eindeloos veel te ontdekken en te filosoferen.