Geen treinen, geen bussen, geen chaos

Landelijke ov-staking Het openbaar vervoer staakte dinsdag voor een beter pensioen. De stations waren uitgestorven op enkele reizigers na die het nieuws hadden gemist. Veel mensen besloten thuis te werken waardoor de files meevielen. „De echte hel is uitgebleven.”

AMSTERDAM - Fietsers in de IJtunnel. Omdat de veerponten over het IJ niet varen, is de tunnel opengesteld voor fietsers.
AMSTERDAM - Fietsers in de IJtunnel. Omdat de veerponten over het IJ niet varen, is de tunnel opengesteld voor fietsers. Foto Remko de Waal

Alsof de borden op stations het ongemak willen benadrukken, vermelden ze de gebruikelijke treintijden allemaal. Maar er staan rode letters bij: rijdt niet, rijdt niet, cancelled, rijdt niet.

Maandag middernacht begon de staking van het Nederlandse openbaar vervoer voor een beter pensioen. 24 uur lang, één miljoen getroffen reizigers. In theorie dan, want veel mensen werkten thuis op deze ‘dinsdag vergaderdag’, normaliter een van de drukste dagen in het verkeer.

Stations zijn ’s ochtends uitgestorven. In Hoogeveen wacht niemand op een trein die niet komt. Op Den Haag Centraal, vroeg in de ochtend vol met ambtenaren, loopt een handjevol mensen. In Amsterdam zijn er tientallen reizigers in plaats van de gebruikelijke 200.000.

Hier gaat vier keer per uur een trein naar Schiphol. Dat is op het nippertje afgedwongen door de rechter, in een zaak die de luchthaven had aangespannen. Een jonge vrouw in rode jas heeft daardoor geluk, de trein rijdt door naar werkplaats Hoofddorp. „Naar Amsterdam Centraal nam ik een Uber”, vertelt ze. „De prijs was 30 procent hoger dan normaal en ik werd steeds uit de wachtrij gegooid. Maar misschien kwam dat door de regen.”

De ochtendspits is iets drukker, maar grote drukte is er niet. „De echte hel is uitgebleven”, concludeert een verkeersleider in het verkeerscentrum Utrecht. Op Twitter is een ritjes-marktplaats ontstaan. „Iemand die een zwangere vrouw voor haar laatste werkdag van Arnhem naar Apeldoorn mee kan nemen?”

Op Schiphol is er vooral verwarring bij aankomende reizigers die het nieuws over de staking hebben gemist. Twee oudere Duitse toeristen komen net uit Cuba, ze wonen in een Duits dorpje vlakbij Enschede. Ze overwegen hun kinderen te vragen of zij hen willen ophalen, maar dat is twee keer twee uur rijden. Misschien kunnen ze een Flixbus nemen naar Münster – die private Duitse vervoerder rijdt vandaag wel, ook op een aantal binnenlandse routes.

NS-directeur Roger van Boxtel op Amsterdam Centraal Station tijdens de landelijke ov-staking.
Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP
Foto Remko de Waal/ANP
Foto Bart Maat/ANP

Cruciale buslijnen

Ook de gele bussen van vervoerder U-OV denderen gewoon door de binnenstad van Utrecht. Een aantal cruciale lijnen is in stand gehouden, zegt de chauffeur van lijn 53, Zeist-Utrecht Centraal. „Ziekenhuis, buitengebieden. En jij wilt toch ook gewoon op je werk komen. Ik moet eerlijk zeggen, toen ik vanochtend op kantoor kwam, wist ik niet eens waarvoor gestaakt zou worden. Ik ben loyaal aan mijn collega’s maar die staking hoeft van mij niet zo.” De pensioenleeftijd verandert nu eenmaal, vindt hij. „Je kunt niet altijd maar blijven klagen dat het vroeger beter was.”

Bij de busremise van de RET aan de Sluisjesdijk in Rotterdam-Zuid loopt het ’s ochtends nog niet echt storm met stakers. Medewerkers kunnen zich hier melden bij een van de drie vakbondsloketten: van CNV, FNV en VOR, de vakbond voor RET-personeel. „Maar geloof mij, die doen eerst een bakkie koffie en komen dan alsnog”, zegt een FNV-medewerker.

Winod Gokoel (42), tramcontroleur, is al wel gekomen om zich in te schrijven. Hij is het niet eens met de hogere AOW-leeftijd. „Tot mijn zeventigste moet ik doorwerken. Dan ben ik al bijna dood!”

In het Friese Drachten, de grootste plaats in Noord-Nederland zonder treinstation, staat Desmer Wijnsma (15) op de bus te wachten. Hij moet op school in Groningen zijn. „Van school moest ik het toch proberen.” Twee uur les heeft hij vandaag, waarvan hij nu al een halfuur heeft gemist. Toch wacht hij niet voor niets: lijn 314 rijdt naar Groningen.

Lees ook: Waarom bonden voor staken kiezen

„Ik ben het niet eens met de staking”, zegt de buschauffeur. „De vakbond bepaalt dat wij staken, maar betalen zij mijn pensioen?”

Desmer Wijnsma is inmiddels achterin gaan zitten. Alleen. Hij baalt. „Ik was liever thuisgebleven.”

Stilliggende pont

Veel ponten varen niet. Voor Velsen besliste de rechter maandag dat de pont aan wal mag blijven. In Assendelft staan er toch twee medewerkers op de stilliggende pont: „Om te vertellen dat hij niet vaart”, vertelt een van hen bij een sigaret.

In Amsterdam helpt Jan Cramer, die een sloepenverhuurdienst beheert, Amerikanen, Chinezen en Engelsen het IJ over. Voor vier euro per persoon vaart er een bootje naar de overkant.

Ook Vasile Pascanu (52) had graag met de veerpont het IJ overgestoken. Hij zit op een betonblok pal voor de IJtunnel, waar vandaag bij uitzondering fietsers doorheen mogen. Naast hem een trolleytas waar een paar stokken uitsteken, in de hand een sigaret en blikje espresso. „Anderhalf uur omlopen? No way. Pijnlijke meniscus.”

Pascanu komt uit Roemenië en is hier net twee dagen, hij wist niet van de staking. En hij móét het water over, voor zijn act „met bubbels”. Dus is hij zojuist vanaf de camping in Amsterdam-Noord naar de tunnel gelopen en over twee afscheidingen geklommen en toen langs een muurtje naar beneden geklauterd richting tunnelbuis en daarna tussen de stroom fietsers door opnieuw twee hekken langs om tot hier te komen. „Nood breekt wet.”

Rotterdammer Anthony (27), die niet met zijn achternaam in de krant wil, heeft ook pijn omdat hij het water over moest. Hij zit achterover gezakt op een bankje op het Rotterdamse Schouwburgplein, zijn schoenen uitgetrokken. „Dit is kut man, kijk dan”, en wijst naar zijn sportsokken. „Heel m’n voeten doen pijn.” Hij woont in West, maar moest in Charlois zijn – precies aan de andere kant van de Maastunnel. „Dus moest ik heel die tunnel door, lopend. Ik ben echt moe man.”

Lees ook: Ov-staking: ‘De echte hel op de wegen bleef uit’

Meerdere universiteiten en hogescholen hebben tentamens opgeschort vanwege de staking, maar op de Erasmus Universiteit Rotterdam gaan ze gewoon door. Wel met uitzondering: studenten mogen drie kwartier te laat komen in plaats van één.

Op Campus Woudestein staan ’s middags twee keer zoveel elektrische deelscooters als normaal, schat student James ’t Hooft (20). Hij nam er zelf ook één omdat hij even geen fiets heeft. „Ik was dronken en reed tegen een boom.”

Verkeersexperts houden hun hart vast voor de avondspits. Maar ook die zorgt nauwelijks voor problemen. De piek is wat vervroegd, de filelengte gemiddeld: 235 kilometer. Automobilisten hebben de waarschuwingen „netjes opgevolgd”, concludeert Rijkswaterstaat.

Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen ziet in de staking een bevestiging dat thuiswerken en flexibele werktijden de oplossing zijn voor het fileprobleem. „Vandaag zijn veel mensen thuisgebleven, de files zijn minder dan verwacht. Waarom doen we dat niet vaker?”

Met medewerking van: Kim Bos, Milo van Bokkum, Sara Bouter, Anne Corré, Bjarn van Eck, Eppo König, Noor de Kort, Jorg Leijten, Liza van Lonkhuyzen, Mark Middel, Mirjam Remie en Freek Schravesande,