Debat over persvrijheid na aanval Duitse youtubers op CDU

Annegret Kramp-Karrenbauer De CDU-partijleider oogst een storm van woede, met haar suggestie dat er regels voor politieke campagnes op YouTube nodig zijn.

„Bedankt Rezo, wie weet helpt het”, staat er op het protestbord rechts dat een jonge demonstrant vasthield op vrijdag tijdens de 'Fridays for Future'-demonstratie in Berlijn. Daar werd geprotesteerd voor een betere milieubeleid.
„Bedankt Rezo, wie weet helpt het”, staat er op het protestbord rechts dat een jonge demonstrant vasthield op vrijdag tijdens de 'Fridays for Future'-demonstratie in Berlijn. Daar werd geprotesteerd voor een betere milieubeleid. Foto John McDougall/AFP

Alsof het slechte resultaat bij de Europese verkiezingen de CDU niet genoeg zorgen oplevert, moet de leider van Duitslands grootste regeringspartij, Annegret Kramp-Karrenbauer, zich nu ook nog verdedigen tegen het verwijt dat ze de vrijheid van meningsuiting wil inperken. Zelf zegt ze dat ze verkeerd begrepen is.

De Duitse resulatten van de Europese verkiezingen: SPD vernederd, triomf voor Groenen

Maandag besprak Kramp-Karrenbauer op een persconferentie het pijnlijke verlies van haar partij. Daarbij beklaagde ze zich over de felle aanval die de populaire youtuber Rezo een week voor de verkiezingen op CDU, CSU en SPD had gelanceerd.

De video van Rezo, een tirade van 55 minuten tegen de regeringspartijen getiteld ‘De vernietiging van de CDU’, was voor verkiezingsdag door meer dan 11 miljoen mensen bekeken. Eind vorige week verscheen nóg een video, een professioneel ogend campagnefilmpje van zeventig andere youtubers die zich in felle zinnen achter Rezo schaarden en opriepen niet op CDU, CSU of SPD te stemmen vanwege hun klimaatbeleid.

Sommige van deze online beroemdheden, in veel gevallen zogenoemde influencers die reclame maken voor producten, praten over hun leven, hun muzieksmaak of over eten, hebben miljoenen volgers. CDU en SPD geloven dat ze door de twee filmpjes, en door hun eigen aarzelende reacties erop, jonge kiezers hebben verloren.

Bekijk hier de video van Rezo

Stemmingmakerij

Geërgerd vroeg Kramp-Karrenbauer maandag retorisch: „Wat zou er gebeuren als zeventig krantenredacties twee dagen voor de verkiezingen verklaard hadden: we komen met een oproep ‘Stem niet op CDU en SPD’? Dat was stemmingmakerij geweest.”

De vraag dringt zich op, ging ze verder, wat hier eigenlijk de regels van de traditionele media zijn „en of die ook gelden voor de digitale media, ja of nee”. Daarover zou een debat gevoerd moeten worden.

Meteen ontstond een storm van verontwaardiging: de CDU-leider zou oproepen tot regulering van het internet, tot censuur zelfs, reageerden politici van de oppositie en twitteraars. De persvrijheid zou in gevaar zijn. Want de youtubers zijn, zoals de leider van de Jonge Socialisten hen noemt, „de hoofdartikelenschrijvers van deze tijd”.

Stemadvies niet verboden

Kramp-Karrenbauer probeerde de opwinding nog te sussen. „Het is absurd te veronderstellen dat ik meningen wil reguleren. Vrijheid van meningsuiting is een hoog goed in de democratie. Maar we moeten wel bespreken welke regels er gelden in verkiezingscampagnes.” Door het woord ‘regels’ te gebruiken, laaide de verontwaardiging weer op.

Het is Duitse kranten niet verboden om een uitdrukkelijk stemadvies te geven. Alleen gebeurt dat sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer, schrijft de FAZ: de bittere ervaring uit de jaren 30 zou media hebben geleerd hoe gevaarlijk het is onderdeel van de politieke strijd te worden.