Belgische partijen zetten elkaar meteen klem in formatie

België De formatie in België is na de uiteenlopende uitslag in Vlaanderen en Wallonië nog niet begonnen of hij zit al vast.

Bart De Wever, de partijvoorzitter van N-VA, kwam maandag naar het Koninklijk Paleis van Brussel voor een ontmoeting met de Belgische koning Filip.
Bart De Wever, de partijvoorzitter van N-VA, kwam maandag naar het Koninklijk Paleis van Brussel voor een ontmoeting met de Belgische koning Filip. Foto Francois Lenoir/Reuters

541 dagen. Het is een getal dat, twee dagen na de verkiezingen in België, met regelmaat door politici en de media genoemd wordt. Zou de formatie van een federale regering weer zo lang duren als na de verkiezingen van 2010?

België stemde zondag verdeeld. Wallonië en Brussel uitgesproken links: sociaal-democraten, groenen en marxistische partij PTB haalden er veruit de meeste stemmen. Vlaanderen stemde anders: de meeste stemmen gingen naar de rechts-conservatieven van N-VA en de radicaal-rechtse partij Vlaams Belang. Dat maakt de formatie van een federale regering lastig – daarin moeten altijd zowel Nederlands- als Franstalige partijen zitten.

Lees ook dit opiniestuk: ‘In België voedt ‘fatsoenlijk rechts’ extreem-rechts’

Federale regering

Een meerderheid in beide landsdelen is voor zo’n federale regering niet verplicht. Toch eiste Bart De Wever, partijvoorzitter van de N-VA, maandag via een persverklaring een regering die in Vlaanderen een meerderheid heeft. Daarnaast weigert hij met linkse partijen te regeren.

De Wever weet heel goed dat het niet mogelijk is aan beide voorwaarden tegelijk te voldoen. Hij heeft linkse partijen nodig om aan genoeg zetels te komen, aangezien vooralsnog geen enkele partij behalve de zijne met Vlaams Belang wil samenwerken.

Een reactie uit de andere kant van het land bleef dan ook niet uit. Elio Di Rupo, voorzitter van de sociaal-democratische PS die in Franstalig België het grootst werd, wil andersom ook niet met de N-VA in zee. Hij ziet maar één oplossing: een regering met sociaal-democraten, groenen, christen-democraten en liberalen. Een combinatie die de meerderheid heeft in zijn deel van het land dus, maar niet in Vlaanderen.

Dreigement

Om dat te voorkomen heeft De Wever al een ander dreigement op tafel gelegd. Als de andere Vlaamse partijen zo’n minderheidscoalitie steunen, zal hij op zijn beurt de vorming van de Vlaamse deelregering – waarvoor N-VA nodig is – blokkeren.

De tegenstrijdige eisen van de Wever tonen hoezeer hij de uitslag aangrijpt om de verdere organisatorische opdeling van België, het confederalisme, boven te halen: de N-VA ziet de uitslag als een bewijs dat het land zo verdeeld is, dat bevoegdheden beter helemaal naar de deelstaten kunnen gaan. Een machtige federale regering is dan niet meer nodig.

Lees ook onze reportage uit Ninove, waar bijna de helft van de mensen Vlaams Belang stemde

Daarvoor vindt de partij weinig medestanders, maar het gevolg is vooralsnog wel een patstelling, nog vóórdat de koning komende dagen alle partijvoorzitters heeft ontvangen voor een formatiegesprek. Di Rupo noemt de situatie zelfs al „een crisis”.

Dat is een beeld dat in heel België is ontstaan na de uitslag. Deze voedt het Vlaams-nationalistische frame dat in het land ‘twee democratieën’ – een Franstalige en een Vlaamse – bestaan. Dat beeld duikt nu zelfs ook op in het door de uitslag geschokte Franstalig België. „La fracture” – de breuk – kopte krant La Libre.