Wie legt de Brusselse ‘top job’-puzzel?

Wie worden de nieuwe voorzitters van het Europees Parlement, de Europese Commissie en de Europese Raad? De stoelendans begint als de regeringsleiders deze dinsdagavond in Brussel bijeenkomen voor een top over de ‘top jobs’. Een meerderheid in het parlement eist dat de leiders de verkiezingsuitslag als leidraad nemen bij de benoeming van de nieuwe Commissievoorzitter. Ofwel: ‘spitz’ Weber van de winnende EVP (christen-democraten) is volgens het parlement ‘de logische en democratische’ kandidaat. Maar regeringsleiders – Macron en Rutte voorop – beroepen zich op een tekst in de Europese verdragen dat regeringsleiders slechts ‘rekening hoeven te houden’ met de verkiezingsuitslag. Zij willen Weber niet. Nog een tiental leiders maakt bezwaar. Bij hun diner zullen ze allemaal een lijst met alternatieve kandidaten op tafel leggen. En dan begint het gepuzzel. Vier criteria geven de doorslag: geografische balans, politieke kleur, ervaring en geslacht. Namen die genoemd worden: de Spanjaard Josep Borrell (ex-voorzitter Europees Parlement), de Franse Brexit-onderhandelaar Michel Barnier, de Bulgaarse ex-eurocommissaris Kristalina Georgieva, de Deense eurocommissaris Margrethe Vestager, de Deense oud-premier Helle Thorning-Schmidt, vertrekkend Litouws president Dalia Grybauskaite, de Franse IMF-baas Christine Lagarde en de Ierse Mairead McGuinness (nu nog vicevoorzitter van het Europees Parlement). En dan zitten er aan tafel ook drie leiders wier namen worden genoemd: premier Mark Rutte ( ‘Ik wil echt niet naar Brussel’), de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Luxemburgse premier Xavier Bettel. Opvallend veel vrouwen in beeld. Bijna alle politieke kopstukken pleitten in de verkiezingscampagne unisono voor meer vrouwen aan de top in Europa. Vier kandidaten:

Angela Merkel, de ‘koningin van Europa’

Sinds ze haar vertrek, in 2021, als bondskanselier aankondigde, wordt er over haar Brusselse toekomst gespeculeerd. Ze is officieel niet geïnteresseerd – zo wordt het spel vol omzichtige manoeuvres gespeeld. Maar Merkels oliemannetje Martin Selmayr, nu nog rechterhand van huidig Commissievoorzitter Juncker, voert al openlijk campagne voor haar. Merkels ervaring staat buiten kijf. Politieke kleur, CDU (christen-democraten): in orde, want het CDU is onderdeel van de grootste fractie (EVP) in het Parlement. Maar: heeft Merkel na die tropenjaren nog wel zin om af te reizen naar Brussel?

Margrethe Vestager, de ‘powervrouw van Brussel’

De Deense eurocommissaris voor mededinging pakte multinationals aan die zich misdroegen op de Europese interne markt en stond model voor ‘de premier’ in de populaire tv-serie Borgen. Ze pleit al langer voor een vrouw als volgende voorzitter van de Europese Commissie. Maar ‘dat hoef ik niet per se te zijn’, hield ze lange tijd vol. Ze was boegbeeld van de Europese liberalen (ALDE), die niet meededen aan de spitzen-procedure. Zondagnacht maakte ze duidelijk dat ze overal voor openstaat. Mee rekening houden dus. Ze is Macrons favoriet. Eén nadeel: ze was nooit premier.

Dalia Grybauskaite, ‘stoker’ met zwarte band

Na twee succesvolle termijnen zwaait ze af als president van Litouwen. Zwarte band in karate en bekend in Brussel wegens haar tweets waarin ze ijdele leiders een sneer geeft. Haar reputatie vestigde ze tijdens de NAVO-top vorige zomer, toen Donald Trump de Europeanen de les las vanwege te weinig defensie-uitgaven. Vooral Merkel moest het ontgelden. Grybauskaite zette Trump op zijn plaats, vertellen Litouwse diplomaten. ,,Ze zei: ‘Ga jij maar snel naar je persconferentie en vertel de wereld dat dankzij The Donald Europeanen meer in defensie gaat investeren. Do we have a deal?’” Ze redde de show.

Kristalina Georgieva, strijder tegen Raspoetin

Haar ongelukkige affaire in de commissie-Juncker is meteen haar pre: ze stapte afgelopen mandaat vroegtijdig op als eurocommissaris, uit onvrede over hoe Juncker en zijn ‘raspoetin’ Selmayr achter gesloten deuren samen zaken bedisselden. Laat dat nou net de ‘bedorven cultuur’ zijn, zeggen kritische waarnemers in Brussel, waar iedereen van af wil. Ze heeft een toppositie bij de Wereldbank, maar zou graag terug naar Brussel willen. Nadeel: ze komt uit Bulgarije, een van de corruptste EU-landen. Juist de strijd tegen corruptie wordt topprioriteit. Haar voordeel: Bulgarije is een Oost-Europees land.