Triomf voor Matteo Salvini, die Europese renaissance belooft

Italië De grote winst voor Salvini zet de politieke verhoudingen in Rome op hun kop en sterkt hem in zijn kritiek op Europese begrotingsregels.

Lega-leider Matteo Salvini kust een kleine crucifix tijdens zijn overwinningsspeach.
Lega-leider Matteo Salvini kust een kleine crucifix tijdens zijn overwinningsspeach. Foto Alessandro Garofalo/Reuters

Met zijn kritiek op het Europese begrotingsbeleid en zijn belofte van minder immigranten en meer veiligheid is Matteo Salvini de grote winnaar geworden in Italië. De uitslag zet de politieke verhoudingen in Rome op hun kop en betekent volgens Salvini ook de aanzet tot „een nieuwe Europese renaissance”.

Salvini, lijsttrekker voor zijn partij Lega, kreeg ruim 34 procent van de stemmen, vijf keer zoveel als vijf jaar geleden en twee keer zoveel als bij de landelijke verkiezingen vorig jaar. In het noorden en midden van Italië werd de Lega de grootste. Ook in de twee zuidelijke kiesregio’s kwam de Lega, die zes jaar geleden nog vond dat het rijke noorden zijn eigen geld moest kunnen opmaken, ruim boven de twintig procent.

De uitslag sterkt Salvini in zijn voornemen om zich fel te keren tegen Europese kritiek op het Italiaanse begrotingsbeleid – volgende maand wordt een nieuw kritisch rapport van Brussel verwacht. „Om te groeien moeten we de Europese verplichtingen herzien”, zei hij op een persconferentie zondagnacht.

Kruisje

Salvini wil samen met Le Pen en andere eurosceptische partijen een nieuwe fractie van rechts-nationalisten vormen in het Europees Parlement. Hij zei moed te putten uit de winst van Le Pen in Frankrijk en Farage in het Verenigd Koninkrijk. Deze uitslagen zijn „het signaal van een Europa dat verandert” – een protest van kiezers die niet langer hun oor willen laten hangen naar „de gevestigde machten, de elite, de financiële wereld, de multinationals”.

Hij kuste een kruisje in zijn hand en zei: „Ik dank wie daarboven is. En diegene helpt niet Matteo Salvini of de Lega, die helpt Italië en Europa om hoop, trots, wortels, werk en veiligheid te hervinden.”

In eigen land staat Salvini nu zeer sterk. Binnen de coalitie met de Vijfsterrenbeweging, een anti-systeempartij, zijn de verhoudingen omgekeerd: vorig jaar kreeg de Lega 17 procent tegen 32 procent voor de Vijfsterren, nu verdubbelt de Lega en zijn de Vijfsterren bijna gehalveerd, naar 16,6 procent. Salvini zei dat hij „niet een halve functie meer” zal vragen, maar onderstreepte dat hij met deze cijfers in de hand de ruzies in de coalitie over belastingverlaging, infrastructurele werken, meer autonomie voor het noorden en een omstreden veiligheidsdecreet in het voordeel van de Lega wil beslechten.

Hij kan daarbij dreigen met een crisis. Op basis van de uitslag van zondag is ook een rechtse coalitie mogelijk. De Lega werkt op lokaal en regionaal niveau al samen met Forza Italia van mediamagnaat Silvio Berlusconi en de kleine hard-rechtse partij Broeders van Italië – samen wonnen ze zondag ook de traditioneel rode Noord-Italiaanse regio Piemonte. Berlusconi, 82 jaar, wist na een actieve campagne een dreigende ondergang van Forza Italia te voorkomen. De partij kreeg 8,6 procent. Broeders van Italië, een soort kleinzoon van de voormalige neofascistische partij, deed het met 6,4 procent beter dan verwacht.

Lees meer over de resultaten van de Europese verkiezingen: een verdeeld Europa

Uitgedaagd

De grote verliezer in Italië was de Vijfsterrenbeweging. In een kort commentaar weet partijleider Luigi Di Maio het slechte resultaat aan de lage opkomst in het zuiden van het land, waar de Vijfsterren vorig jaar nog winst boekten met de belofte van betere sociale voorzieningen.

Een morele winnaar, naast Salvini, was ook zijn belangrijkste tegenstander, Nicola Zingaretti van de centrum-linkse Democratische Partij (PD). Uitgedaagd door Salvini lijkt die partij zijn slopende crisis aan het overwinnen te zijn. Zij is nu de tweede partij, na Salvini’s Lega. „Er begint een nieuw seizoen tegen extremistisch rechts”, zei Zingaretti zondagnacht. Hij onderstreepte dat de PD binnen de socialistische groep in het Europees Parlement nu de grootste vertegenwoordiging is na de Spaanse socialisten – al waren de Italianen met 41 procent vijf jaar geleden nog onbetwist de grootsten.

Nog nooit zo rechts

In een commentaar schrijft de Huffington Post dat het centrum-rechts van vroeger, eerst gedomineerd door de christen-democraten en later door Berlusconi, definitief is verdwenen. Met Salvini en in zijn kielzog Broeders van Italië „verandert Italië van kleur’’. „Nog nooit zo rechts”, is de kop boven het artikel: de macht ligt nu bij „radicaal, populistisch rechts, dat zich niet omschrijft als anti-fascistisch” en zo de deur naar extreem-rechts wijd open laat.