Spaanse kiezer zorgt opnieuw voor ruk naar links

Spanje De Spaanse socialisten van de PSOE zijn de grote winnaars geworden. De conservatieve volkspartij PP verloor weer stemmen.

De Spaanse premier Pedro Sánchez (PSOE) staat media te woord na een voor hem positief verlopen verkiezingsavond.
De Spaanse premier Pedro Sánchez (PSOE) staat media te woord na een voor hem positief verlopen verkiezingsavond. Foto Susana Vera/Reuters

‘Superzondag 26 mei’ bevestigt in Spanje de ruk naar links die het Zuid-Europese land al maakte bij de nationale verkiezingen van 28 april. De socialisten van de PSOE zijn niet alleen de grote winnaar van de Europese verkiezingen geworden, maar zullen samen met linkse coalitiepartners als Más Madrid en Podemos hoogstwaarschijnlijk ook de regio en de stad Madrid de komende vier jaar gaan besturen. Grote verliezer is de conservatieve volkspartij PP, die opnieuw stemmen verliest aan het liberale Ciudadanos en de uiterst rechtse partij Vox.

In Spanje stonden de Europese verkiezingen in de schaduw van de regionale en lokale verkiezingen. Geen van de partijen profileerde zich tijdens de campagnes als eurosceptisch. De stemming voor de volksvertegenwoordigers in Brussel leidde opnieuw tot een verbrokkeld politiek landschap waarbij vijf grote partijen (PSOE, PP, Ciudadanos, Podemos en Vox) het merendeel van de zetels veroverden. De uiterst rechtse nieuwkomer Vox maakte met name in Europa minder winst dan verwacht. De rest van de ‘Brusselse zetels’ gingen naar regionale nationalistische partijen.

Lees ook de analyse van de verkiezingsuitslag: Hoge opkomst leidt tot verdeeld Europa

Carles Puigdemont

Toch zou een linkse coalitie van PSOE en Podemos opnieuw zetels tekortkomen voor een meerderheid als de uitslag zou worden vertaald naar nationale verkiezingen. Ook hier wisten separatisten uit Catalonië een handvol zetels op te eisen. Zo wist Carles Puigdemont met zijn Junts voldoende stemmen te halen voor een aantal vertegenwoordigers in Europa, maar of de voormalige regiopresident daadwerkelijk in Brussel aan de slag kan, blijft de vraag. Hij zal daartoe waarschijnlijk eerst in Spanje voor een commissie moeten verschijnen en dan loopt hij de kans te worden opgepakt op verdenking van rebellie en malversaties met gemeenschapsgeld.

De verkiezingen maakten duidelijk dat coalitievorming zowel in de regio’s (in dertien van zeventien regio’s werd gestemd) als in een groot deel van de ruim achtduizend gemeenten onvermijdelijk is. De hoop van conservatief Spanje om net als een half jaar geleden in de regio Andalusië met PP, Ciudadanos en Vox in andere delen van Spanje een meerderheid te kunnen vormen, liep vrijwel overal op een grote teleurstelling uit. Met name de nederlaag in de regio Madrid zal hard aankomen. Daar lijkt nu voor het eerst sinds 25 jaar een links blok aan de macht te gaan komen.

De verkiezingen in de stad Barcelona kenden zoals gewoonlijk een geheel eigen dynamiek. In de tweede stad van het land streden de linkse separatisten van de ERC en het linkse Barcelona en Comú om de winst. De strijd om het burgemeesterschap zal de komende dagen gaan tussen Ernest Maragall en Ada Colau. Een poging van de voormalig premier van Frankrijk Manuel Valls om via een platform van onder meer Ciudadanos aan de macht te komen, liep op een mislukking uit.