Links van premier Sánchez wint weer

Spanje De socialisten van de PSOE van premier Sánchez zijn de grote winnaars. De conservatieve volkspartij PP verloor weer stemmen.

In een Madrileens stemlokaal wacht een Spaans kind in Spider-Mankleding op zijn registrerende familieleden.
In een Madrileens stemlokaal wacht een Spaans kind in Spider-Mankleding op zijn registrerende familieleden. Foto Susana Vera/Reuters

De Europese verkiezingen bevestigen in Spanje de ruk naar links die het Zuid-Europese land al maakte bij de nationale verkiezingen van 28 april. De socialisten van de PSOE zijn niet alleen de grote winnaar van de Europese verkiezingen, ze behaalden ook in het grootste deel van de autonome regio’s en de gemeenteraden de meeste stemmen. Demissionair premier Pedro Sánchez ziet zich in de uitslag gesterkt om snel een door hem geleide regering te vormen.

Grote verliezer is de conservatieve volkspartij PP, die opnieuw stemmen kwijtraakt aan het liberale Ciudadanos en de uiterst rechtse partij Vox.

Verbrokkeld politiek landschap

In Spanje stonden de EU-verkiezingen in de schaduw van de regionale en lokale verkiezingen. Geen van de partijen profileerde zich in campagnetijd als eurosceptisch. De stemming voor Europa leidde opnieuw tot een verbrokkeld politiek landschap waarbij vijf grote partijen – PSOE (20 zetels), PP (12), Ciudadanos (7), Podemos (6) en Vox (3) – het merendeel van de 54 zetels veroverden. De uiterst rechtse nieuwkomer Vox maakte met name in Europa minder winst dan verwacht, maar speelt daar nu wel voor het eerst een rol van betekenis. De rest van de ‘Brusselse zetels’ gingen vooral naar de Catalaanse partijen.

Toch zou een linkse coalitie van PSOE en Podemos opnieuw zetels tekortkomen voor een absolute meerderheid als de uitslag zou worden vertaald naar nationale verkiezingen. Ook hier eisten separatisten uit Catalonië een handvol zetels. Zo wist Carles Puigdemont met zijn Junts voldoende stemmen te halen voor twee vertegenwoordigers in Europa, maar of de voormalige regiopresident echt in Brussel aan de slag kan, blijft de vraag. Hij zal daartoe waarschijnlijk eerst in Spanje voor een commissie moeten verschijnen en kan dan gearresteerd worden.

De verkiezingen maakten duidelijk dat coalitievorming zowel in de regio’s (in dertien van zeventien regio’s werd gestemd) als in een groot deel van de ruim achtduizend gemeenten bijna altijd onvermijdelijk is. De PSOE haalde alleen in de regio’s Extremadura en Castilië-La Mancha een absolute meerderheid. De hoop van conservatief Spanje om net als een half jaar geleden in de regio Andalusië met PP, Ciudadanos en Vox in andere delen van Spanje een meerderheid te kunnen vormen, liep vrijwel overal op een teleurstelling uit. Behalve in Madrid. En dat maakte voor de PP veel goed. De drie rechtse partijen behaalden in de stad en de regio een meerderheid. Maar voor de benoeming van een burgemeester en gouverneur van de PP is samenwerking met het Vox onvermijdelijk.

Sánchez reist maandag naar Parijs voor een Europees overleg met de Franse president Macron. Lees meer over de vervolgstappen in ons blog Europa kiest

De verkiezingen in Barcelona kenden zoals gewoonlijk een eigen dynamiek. In de tweede stad van het land wonnen de progressieve separatisten van de ERC het nipt van het linkse Barcelona en Comú. In de strijd om het burgemeesterschap heeft de kandidaat van de ERC met slechts 4.800 stemmen meer de beste papieren. De poging van de Franse oud-premier Manuel Valls om via een platform van onder meer Ciudadanos aan de macht te komen, liep op een mislukking uit.

Socialisten winnen in Portugal

In Portugal behaalden de socialisten eveneens een grote overwinning. De regeringspartij van premier António Costa haalde bijna eenderde van het aantal stemmen en liet de conservatieve democraten (ruim 20 procent) ver achter zich. Als de uitslag een voorbode is voor de nationale verkiezingen later dit jaar, dan zal ook dit Zuid-Europese land de komende jaren geregeerd blijven door sociaal-democraten.