Opinie

    • Maarten Huygen

Leidt hogere rente tot psychische klachten van studenten?

Onderwijsblog Er is geen definitief bewijs dat het studieleenstelsel tot psychische klachten van studenten leidt. Een gedegen onderzoek is lastig, zegt een deskundige.

Guus Schonewille/ ANP

Door Maarten Huygen

Er is nog geen hard bewijs dat de stress en psychische klachten van studenten toenemen als gevolg van het studieleenstelsel. Maandag debatteert de Eerste Kamer over de voorgenomen verhoging van de rente op de studielening. Leidt die ook tot psychische klachten? De Eerste Kamer en de studentenorganisaties hadden uitgekeken naar de verschijning van een rapport van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) over psychische klachten onder jongeren tot en met 25 jaar. Minister Ingrid van Engelshoven (D66, OCW) had deze studie aangekondigd in haar memorie van antwoord over de verhoging van de rente op de studielening aan de Eerste Kamer.

Maar het rapport gaf alleen uitleg over een eerder onderzoek van CBS waaruit bleek dat het aandeel jongeren met psychische klachten in tien jaar was gegroeid van 7 tot 8 procent. Over de invloed van studieleningen op de geestelijke gezondheid biedt dit onderzoek geen uitsluitsel. Het gaat in deze kwestie voorlopig om de financiën zelf, niet om de eventuele stress die ze opwekken.

Peter van der Velden, een in stress gespecialiseerde gezondheidspsycholoog bij het onderzoeksinstituut CentERdata acht onderzoek naar de effecten van studieleningen en mogelijke renteverhogingen op de mentale gezondheid bijzonder complex. „Er zijn talloze andere factoren van invloed op de mentale gezondheid”. zegt hij.

Het perfecte plaatje

Hoe kun je alleen studieleningen isoleren als oorzaak van stress? En kun je nog vergelijken met studenten die vroeger wel een basisbeurs hadden gekregen? Het RIVM heeft er ook geen onderzoek naar gedaan en geeft op grond van bestaand onderzoek een heel spectrum aan oorzaken voor de toename van het aantal psychische klachten: het onder druk van sociale media streven naar ‘het perfecte plaatje’, spanningen thuis, verwachtingen van ouders. Ook overheidsbeleid waaronder het leenstelsel kan een oorzaak zijn, evenals politiek-maatschappelijke omstandigheden zoals het klimaat.

Van Engelshoven gaat nu een aparte opdracht geven aan het RIVM om stress en psychische problemen onder studenten te onderzoeken. Dus ook weer niet: alleen de psychische gevolgen van studieleningen.

Uit Van der Veldens eigen onderzoek onder 1000 jongeren, gebaseerd op een landelijke representatieve steekproef, bleek dat de mentale gezondheid over een periode van 10 jaar niet te zijn verslechterd onder 19-24 jarigen. Die conclusie is in overeenstemming met internationale onderzoeken. „Daaruit blijkt overigens ook dat bij studenten psychische stoornissen niet vaker voorkomen dan bij niet-studenten, terwijl dat wel het beeld is. De CBS-cijfers fluctueren van het ene op het andere jaar”, vindt hij. Volgens hem is tot nu toe niet met betrouwbaar statistisch onderzoek aangetoond dat de stress onder studenten is toegenomen. „Toch wordt dat elk jaar herhaald in de media”, zegt hij.

Het RIVM-onderzoek citeert ook een alarmerend rapport van de hogeschool Windesheim. Dat had een respons van 17,2 procent. Volgens een onderzoek van Motivaction zei ruim zestig procent van 500 studenten regelmatig stress te ervaren door de studieschuld. Maar volgens de laatste studentenmonitor (13.000 respondenten) had in 2017 veertien procent van de studenten financiële moeilijkheden.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.