Is radicaal-rechts straks een hindermacht?

De rechts-nationalisten deden het goed in Italië en Frankrijk, maar elders hadden ze minder succes. Hun beoogde fractie zal niet zo groot worden als ze hadden gehoopt.

Salvini nodigt Le Pen uit op een bijeenkomst van rechts-nationalisten in Milaan.
Salvini nodigt Le Pen uit op een bijeenkomst van rechts-nationalisten in Milaan. Foto Luca Bruno/AP

Niets minder dan een „Europese renaissance” belooft Matteo Salvini, leider van de rechts-radicale Italiaanse regeringspartij Lega, nu de Europese verkiezingen voorbij zijn. De uitslag is volgens hem een protest van kiezers die niet langer hun oor willen laten hangen naar „de gevestigde machten, de elite, de financiële wereld, de multinationals”.

Salvini heeft de afgelopen maanden gewerkt aan een nieuwe eurosceptische fractie met gelijkgezinde antimigratie-partijen. Het probleem voor de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken is dat die partijen niet genoeg zetels hebben gekregen om samen die gedroomde renaissance op gang te brengen. Dat was voor de verkiezingen al duidelijk, maar het resultaat van alle partijen samen is ook nog eens minder dan verwacht. Salvini’s Lega scoorde uitstekend in Italië en in Frankrijk werd Rassemblement National net de grootste partij. Maar in Duitsland kwam de AfD niet verder dan 10,8 procent van de stemmen, in Nederland werd de PVV weggevaagd en in Denemarken en Oostenrijk boekten de Deense Volkspartij en de Oostenrijkse Vrijheidspartij een verlies. Zo komt Salvini’s beoogde fractie voorlopig uit op zo’n 70 zetels, in een parlement met 751 Europarlementariërs.

Maar er zijn meer smaken op radicaal-rechts. Zo sluit Forum voor Democratie zich aan bij de ECH-fractie rond de Poolse regeringspartij PiS. De Polen houden zich voorlopig afzijdig van Salvini’s project, omdat ze hem en zijn bondgenoten te pro-Russisch vinden. Maar ook bij de ECH viel de winst wat tegen. Het Spaanse Vox kwam niet verder dan vier zetels in het nieuwe parlement en de Britse Conservatives werden hard geraakt door de Brexit Party van Nigel Farage. Wat Farage met zijn 28 zetels gaat doen, is onduidelijk. Aansluiting bij Salvini zou diens fractie een forse, zei het vanwege de verwachte Brexit tijdelijke, injectie geven. Ook van Fidesz rond de Hongaarse premier Viktor Orbán is onbekend of die bij de christen-democraten blijft of zich bij Salvini voegt.

Maar zelfs als al deze eurosceptische partijen hun onderlinge verschillen terzijde schuiven, wat erg onwaarschijnlijk is, en opgaan in één grote fractie, dan nog zijn ze geen partij voor de pro-Europese meerderheid die christen-democraten, sociaal-democraten, liberalen en Groenen gezamenlijk vormen. Met enkele tientallen zetels extra zal het eurosceptische geluid harder klinken dan voorheen in het Europees Parlement, maar het zal vooral blijven bij veel lawaai.