Opinie

‘Ethisch’ wapens produceren

Lotfi El Hamidi

Denk ik aan wapenhandel, dan denk ik al gauw aan de Amerikaanse film Lord of War uit 2005. Daarin speelt Nicolas Cage een beruchte illegale wapenhandelaar, die stoïcijns en zonder gewetensbezwaren „zaken doet met alle legers van de wereld, behalve het Leger des Heils”. Dat de verkochte kogels mogelijk in de Pokémon-rugtas van een kindsoldaat belanden, is bijzaak; de handel is veel te lucratief om wakker te liggen van het onbeschrijfelijke leed die de moordmachines veroorzaken.

Na jarenlang lobbyen door de wapenindustrie heeft het Europees Parlement onlangs een voorstel goedgekeurd voor een Europees Defensiefonds. Zo’n 13 miljard euro is beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van nieuwe wapens. Alle EU-leden kunnen aanspraak maken op de subsidiepot.

Vlak voor de ingang van de Kromhout Kazerne in Utrecht houden zo’n twintig mensen vrijdag een protest tegen wapenhandel. Op dat moment vindt in de kazerne een bijeenkomst plaats waar de Nederlandse Industrie voor Defensie en Veiligheid (NIDV), die veel wapenproducenten vertegenwoordigt, bedrijven adviseert over het vrijgekomen wapenfonds. Ook staatssecretaris Barbara Visser (Defensie, VVD) en voormalig commandant der strijdkrachten Tom Middendorp zijn aanwezig.

‘Er zijn nauwelijks voorwaarden verbonden aan het wapenfonds”, zegt Wendela de Vries van actiegroep Stop Wapenhandel, die de protestactie mede organiseert. Er is weliswaar een ethische toets, maar die wordt door de wapenindustrie zelf uitgevoerd. „Dat is de slager die zijn eigen vlees keurt”, aldus De Vries. Van transparantie hoeven we volgens haar weinig te verwachten; zo kreeg de Belgische afdeling van de antiwapengroep in Brussel na een Wob-verzoek een volledig zwartgelakt verslag.

Benjamin Baars, onderzoeker bij Stop Wapenhandel, volgt de Nederlandse wapenlobby al jaren „als een mug”. Hij wist zichzelf vrijdag binnen te praten bij het evenement, waar allerlei workshops aan de gang waren. Baars: „Ze hebben het over het veilig maken van Europa en de gevaren van de drie r’s: Rusland, radicalen en refugees.” Baars is niet overtuigd, want „het defensiebudget van Rusland is nog geen 10 procent van dat van de NAVO, en met wapens creëer je juist radicalen”. Dat vluchtelingen ook als een militair gevaar worden gezien, noemt hij „schrijnend”.

Volgens Wendela de Vries, die vreest dat de ontwikkelde wapens ook aan dubieuze regimes verkocht zullen worden, zou juist Europa moeten afzien van de wapenwedloop. „De voorloper van de EU, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, wist de wapenindustrie te beteugelen door de grondstoffen voor het algemeen belang in te zetten. Laat de EU nu investeren in het bestrijden van klimaatverandering.”

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl@Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.